Vrijdag 22/01/2021

Een leven als een bebopsolo: snel en kronkelig

Drie weken schreef Jack Kerouac aan het manuscript, drie decennia duurde de verfilming. In tussentijd ontpopte On the Road zich tot allesbepalende muze van de Angelsaksische rockmuziek.

"'Kom', zei Jack Kerouac in zijn boeken tegen me, 'volg me naar een plaats waar het altijd nacht is. Er is drank, er zijn meiden. Alles is mooi, de alcohol vloeit. En je leeft voor eeuwig.'''

Aan het woord is Tom Waits. Leest als jochie On the Road, het in 1957 geschreven en zopas verfilmde boek van beatvisionair Jack Kerouac, en voelt een innerlijke bliksemschicht. De impact van die inslag bezingt Waits in '99, naar een tekst van Kerouac zelve, op de compilatieplaat Jack Kerouac Reads On the Road. "I left New York in 1949/To go across the country without a bad blame dime", klink het onder meer. "Road to Oklahoma, road to El Cahon/Road to Tahachapi, road to San Antone/Home I'll never be."

Voor On the Road gepubliceerd werd, was Kerouac een onbekende jongeman die afwisselend reisde en bij zijn moeder woonde, nadat hij eerder even aan de slag was geweest in de koopvaardij. Na de publicatie in 1957 werd hij in één klap beroemd, en bombardeerden de media hem, deels tegen zijn zin, tot de stem van een nieuwe generatie jongeren. Beat was daarbij het sleutelwoord: beat van beatific (gelukkig), maar ook van beaten (berooid, vermoeid). Hij en een heleboel opstandige schrijvers van zijn generatie, zoals Allen Ginsberg en Gregory Corso, gingen voortaan door het leven als de Beat Generation.

Kronkels

Van John Lennon over Van Morrison tot John Cale: de reeks On the Road-epigonen lijkt in volle Vietnamoorlog haast eindeloos. "I read 'On the Road' in '59. It changed my life, like it changed everyone else's", getuigt Bob Dylan in zijn Chronicles - Volume One. "Had Kerouac On the Road niet geschreven, dan zou er van The Doors nooit sprake zijn geweest", schrijft Ray Manzarek, keyboardspeler van The Doors, dan weer. Hij legt in één ruk de inspiratiebron van een hele lichting liedmakers bloot.

Ook films en boeken als Easy Rider, Fear and Loathing in Las Vegas en Ik, Jan Cremer, stuk voor stuk gezichtsbepalend voor tijdperk en generatie, tonen zich schatplichtig aan Kerouacs kronkels. Adieu conformisme, dag vrijheid.

Maar de invloed van On the Road ontstijgt de grenzen van de golden sixties moeiteloos. Illustratief: Waits' versie van 'Home I'll Never Be' kleurt in 2008 Oh My God Charlie Darwin, het derde album van de Amerikaanse rockband The Low Anthem. Ook andere recent bejubelde groepen als The Hold Steady, Death Cab for Cutie, Feist en The Gaslight Anthem schallen meermaalsde loftrompet over Kerouacsdoor jazz beïnvloede spontaneous prose. Net als warse geesten Kurt Cobain en Lou Reed enkele decennia eerder.

Niet toevallig. On the Road leest als in inkt gevangen onrust. Met de einder als kompas en bebop als hartslag. "Ik denk niet dat er een verhaal bestaat dat meer levens heeft veranderd, behalve de Bijbel misschien", zei Walter Salles, regisseur van On the Road, bij de voorstelling van zijn film in Cannes. Ietwat overtrokken misschien, maar toch: vijfenvijftig jaar na geboorte blijft On the Road begeesteren.

Tattoo

"Het heeft te maken met het bewust overtreden van regels", zei filmmaker Marc Didden daar ooit over. "Beat was geen school of stijl maar eerder een manier van eigenzinnig zijn. Een way of life die eigenlijk van alle tijden en plekken is. Ook van hier en nu."

Nagel op de kop. Want ook buiten de contouren van de Angelsaksische rockwereld laat On the Road sporen na. Het Franse countrybluesensemble Moriartyontleende zijn naam aan Dean Moriarty, de grote (anti)held van On the Road, die in het echte leven Neal Cassady heette en een tijdlang Kerouacs beste vriend was.Het Deense duo The Raveonettes draagt ook (letterlijk) de stempel van Kerouac. Diens kop siertals tattoo de rechterarm van frontman Sune Rose Wagner. En dan is er nog de Antwerpse bard Tom Van Laere natuurlijk, wiens nom de rock Admiral Freebee knipoogt naar een schip uit Kerouacs evangelie. Van Laere, ten tijde van zijn debuut: "En 'Alibies' is een nummer over de twee hoofdpersonages van On the Road, Dean Moriarty en Sal Paradise, twee schitterende karakters. Vooral Paradise spreekt mij aan, omdat hij een van de weinige mensen is die ik ken die stil en verlegen zijn, maar toch heel veel vrienden hebben."

Maar, alle referenties ten spijt, de verstandigste woorden komen allicht uit de mond van Peter Hayes, zanger van de Amerikaanse Black Rebel Motorcycle Club. "Ik heb On the Road nooit gelezen", zei die bij de release van Howl, hun op het gelijknamige gedicht van Allen Ginsberg geïnspireerde elpee. "Ik heb het geleefd. Get out, get your fucking nose out of a book and live life."

On the Roadvan Walter Salles speelt vanaf 6 juni in de Belgische zalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234