Woensdag 23/06/2021

Een lading van 140 kilo plutonium trekt in vrachtwagens 1.000 kilometer ver over Franse wegen

Hoeveelheid is voldoende voor de productie van 50 atoombommen

'De natte droom van terroristen'

Een lading van 140 kilo militair plutonium wordt deze week vanuit het Franse Cherbourg in vrachtwagens vervoerd naar het zuidelijke Cadarache. Verschillende organisaties hebben al gewaarschuwd voor de veiligheidsrisico's. Gevreesd wordt niet alleen voor een ongeluk of een terreuraanslag, die de hele omgeving besmet. Het doemscenario is een terroristische overval: met 140 kilo plutonium kunnen 50 atoombommen worden gemaakt, type Hiroshima. 'Kortom, de natte droom van terroristen.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Ayfer Erkul

De 140 kilo plutonium is afkomstig van ontmantelde kernkoppen uit de Verenigde Staten. De lading vertrok op 20 september uit de Amerikaanse marinebasis in Charleston, Zuid-Carolina en kwam waarschijnlijk - maar alles verloopt in het grootste geheim - gisteren aan in de Normandische haven Cherbourg. Een dezer zal het plutonium op vrachtwagens worden geladen en vervoerd naar een nucleair verwerkingsbedrijf in Cadarache, in het zuidoosten van Frankrijk. Daar zal het product verwerkt worden tot mixed oxide (mox), een mengsel van uraniumdioxide en plutoniumdioxide, dat als brandstof wordt gebruikt in kerncentrales. De mox-brandstof wordt daarna, waarschijnlijk begin 2005, verscheept naar de VS. "Het gaat hier om plutonium afkomstig van kernwapens", verklaart Yves Marignac. "We zijn een beetje benieuwd: het is de eerste keer dat militair plutonium, dat veel zuiverder is dan 'gewoon' plutonium, wordt verwerkt in een 'gewone' verwerkingsfabriek."

Marignac is directeur van WISE-Paris, een onafhankelijke instelling in Frankrijk die zich concentreert op energiesystemen en -beleid, in het bijzonder op het vlak van kernenergie. WISE-Paris houdt het plutoniumvervoer van de VS naar Frankrijk nauwlettend in de gaten en leverde recentelijk meer dan eens kritiek op de plannen om de 140 kilo te verwerken in het bedrijf in Cadarache. "Je moet weten dat de bewuste fabriek van de jaren zestig dateert. Het is niet alleen een bouwvallig ding, maar er werden de afgelopen jaren minstens twee incidenten van besmetting gerapporteerd. Vorig jaar werd de productie er stopgezet. De verwerking van deze lading plutonium is uitzonderlijk en kwam er op vraag van de Amerikanen."

Maar de oude fabriek is niet het enige waar Marignac zich zorgen over maakt. De 140 kilo zouden Cadarache wel eens helemaal niet kunnen bereiken. "Het vervoer van het plutonium vormt het grootste risico", zegt Marignac.

Er zijn vier mogelijke routes uitgestippeld tussen Cherbourg en Cadarache. Welke uiteindelijk zal worden genomen, wordt angstvallig geheim gehouden. Alle vier zijn ze ongeveer 1.000 kilometer lang. Marignac: "Kun je je dat voorstellen? Duizend kilometers aan weg waarop alles mogelijk is. Een ongeluk bijvoorbeeld, om het even simpel te stellen. Of erger: een terreuraanslag. Of, in een doemscenario, een terroristische overval. Honderdveertig kilo militair plutonium: dat is een natte droom van terroristen! Meteen hebben de dieven genoeg om zo'n 40 à 50 atoombommen te maken, die het verwoestend effect hebben van de bom op Hiroshima. En op de terugweg, als het plutonium is opgewerkt tot mox, dreigt dat gevaar ook. Mox is moeilijker om te bouwen tot atoombommen dan zuiver plutonium, maar het is niet onmogelijk. Voor terroristen die het juiste materiaal hebben, blijft het interessant. Dus is er 2.000 kilometer lang gevaar."

De terroristische overval spookt ook door het hoofd van de Franse autoriteiten, die zich bewust zijn van het gevaar. Daar proberen ze de lading ook tegen te beveiligen. Waar bijna geen rekening mee wordt gehouden, is een terreuraanslag op het transport. Marignac: "Ook daarvoor is het transport ideaal. Als de lading wordt getroffen en het plutonium vrijkomt, heb je meteen een groot aantal slachtoffers. Als de aanslag gebeurt in de banlieue van een grote stad, kunnen naar schatting tienduizend mensen worden besmet en lopen ze risico op verschillende kankers. Nog eens honderdduizenden personen zullen dan geëvacueerd moeten worden."

Het Institut de Radioprotection en Sûreté Nucléaire (IRSN), dat verantwoordelijk is voor het transport, heeft pas proeven gedaan op de stevigheid van verpakkingen waarin plutonium wordt vervoerd. Yves Marignac: "Daaruit is gebleken dat de verpakking niet bestand is tegen een raketaanval met een granaat van gemiddelde sterkte. In zo'n geval zou er, volgens het instituut, een belangrijke hoeveelheid plutonium vrijkomen. Zowat iedere terrorist die zich een beetje ernstig neemt, is in het bezit van zo'n doorsneeraket."

Waarschijnlijk zijn deze 140 kilo plutonium de enige die de VS zullen sturen naar Frankrijk. "De Amerikanen hebben geen eigen mox-fabriek", zegt Marignac. "Wel zijn er plannen voor de bouw van zo'n bedrijf. Waarom ze dan niet wachten tot ze hun eigen fabriek hebben? Omdat ze met dit experiment in Frankrijk al een eerste resultaat hebben van de verwerking van militair plutonium tot mox. Zo hoeven ze zelf niet eerst te experimenteren."

De verwerking tot mox in Frankrijk is de eerste stap in de eliminatie van in totaal 68 ton plutonium afkomstig van ontmantelde kernkoppen in de Verenigde Staten en Rusland. De verwijdering past in een akkoord dat de VS en Rusland in 2000 ondertekenden.

"Aan Russische zijde komt er geen schot in de zaak, vooral omdat er een tekort is aan financiële middelen. De verwerking van de 140 kilo in Frankrijk is ook een manier van de Amerikanen om Rusland onder druk te zetten. Zodra Rusland aan de verwerking begint, zullen er nog strengere veiligheidsmaatregelen moeten worden getroffen opdat het plutonium niet in handen komt van terroristen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234