Zaterdag 15/08/2020

Muziek

Een laatste donderslag: metalpionier Black Sabbath neemt definitief afscheid

Archiefbeeld: Ozzy Osbourne op Ozzfest.Beeld AFP

Na 49 jaar heeft Black Sabbath gisteravond definitief afscheid genomen, in een volgepakte arena in hun thuisstad Birmingham. Met het onverwoestbare 'Paranoid' als slotakkoord uiteraard. Miljoenen metalfans branden een kaarsje. Want zonder deze groep was een hele stroming in de muziek nooit ontstaan.

"One more song, one more song…!". Zestienduizend fans schreeuwden zich gisteravond schor in de Genting Arena in Birmingham, seconden nadat Ozzy Osbourne een laatste kattensprong had gedaan en Tony Iommi de machtige slotriff van 'Paranoid' had gespeeld. Na meer dan een jaar touren was 'The End' eindelijk bereikt, en dat in hun eigen thuisstad. Einde van een tour die vorige zomer ook Graspop aan deed, en waarbij de beslissing viel dat de tijd van gaan gekomen was. 

Bijna een halve eeuw geleden creëerde Black Sabbath een eigen muziekgenre in de grauwe Britse industriestad. Hun heavy metal zou eindeloze stromingen en duizenden bands inspireren. Lou Koller van de hardcorepunkband Sick Of It All nam passend afscheid: "Bedankt voor decennia van prachtige muziek, dank voor de inspiratie en vooral om een geluid te creëren als geen ander, eentje dat een muzikale beweging op gang bracht."

Duivel

Het concert gisteren eindigde met confetti, vuurwerk en kleurrijk stuiterende ballen over de hoofden van het uitzinnige publiek, maar het begon uiteraard met de song 'Black Sabbath' zelf. Hun allereerste nummer, waarbij regen en een kerkbel te horen zijn en de ronkende gitaar van Iommi 'de tritonus van de duivel' inzet, een riff-grondtoon in verlaagde kwint die in de middeleeuwen zelfs verboden was voor luitspelers. Alles valt samen in die ene song: het occulte, het tergend lome, de diepe duisternis. Iommi speelt slepend op zijn gitaar, omwille van een werkongeval waarbij twee vingertoppen afgehakt worden. Hij leert, net als Django Reinhardt, anders op zijn instrument te spelen. Daarin ligt de geboorte van de heavy metal.

Hoewel de groep in 2013 een prachtig statement en comeback maakte met hun plaat 13, weerklonken er tijdens het laatste concert in Birmingham gisteren toch opvallend veel nummers uit de begindagen: 'N.I.B.', 'War Pigs'… Songs uit een tijd toen de groep nog dacht dat hun muziekcarrière er elk moment op kon zitten en ze "terug in die klotefabriek" moesten gaan werken. Het zwaartepunt lag bij die eerste vier platen, de meest iconische ook van de groep. Met zwier gespeeld, zeker door Iommi bij wie 5 jaar geleden lymfeklierkanker werd vastgesteld en een lange behandeling volgde. Ozzy Osbourne dankte tijdens zijn slotspeech op het podium vooral de fans: "Wat een ongelooflijke reis is dit geweest. We startten in 1968 en nu is het 2017… Ik geloof er echt niks van, man. Maar we hadden dit niet overleefd zonder onze fans. Als je een veteraan bent: bedankt. Als je ons pas ontdekte: welkom. Ik kan niet hard genoeg beklemtonen hoe blij we zijn met jullie steun."

Of dit nu echt het allerlaatste Black Sabbath-concert was, dat zal de toekomst uitwijzen. Ozzy Osbourne is er ten stelligste van overtuigd. Maar Iommi en bassist Geezer Butler lieten in interviews al verstaan dat ze "misschien nog een plaat willen maken", of "mogelijk nog een eenmalig optreden". Maar het harde leven op tour is wel definitief voorbij voor Black Sabbath. Ze zijn na 49 jaar terug thuis geraakt, in hun eigenste Birmingham. 

_____

5 ijkpunten in 49 jaar Black Sabbath

Griezelen zoals in de bioscoop

"We waren het beu dat mensen maar bleven praten tijdens onze concerten", vertelt Terence 'Geezer' Butler over het ontstaan van de groep. "Daarop beslisten we om luid en zwaar te gaan spelen". De bassist woonde vlakbij een bioscoop, waar altijd lange rijen voor horrorfilms stonden. "Als mensen graag wilden griezelen in de cinema, waarom dan niet tijdens een optreden?" En zo geschiedde. De jazzrockgroep Earth werd de metalband Black Sabbath.

Ozzy Osbourne.Beeld REUTERS

In het circus van de Stones

Gitarist Tony Iommi had, ondanks het werkongeval waarbij hij twee stukjes vingertoppen verloor, een tomeloze ambitie. Hij verliet Black Sabbath zelfs even om Jethro Tull te vervoegen. Die groep, met de dwarsfluitspelende zanger Ian Anderson, maakte toen al carrière. Dat wapenfeit is terug te zien in de film Rock and Roll Circus van The Rolling Stones. Je ziet er Iommi met een deukhoed op snaren plukken. "Toen had ik snel door dat ik zelf mijn eigen pad moest bewandelen. Met Sabbath."

Inspiratie voor Spinal Tap

Hoe bekender de groep werd en hoe meer drugs er aan te pas kwamen, des te megalomaner werd Black Sabbath. Zo ontstond in 1983 het idee om het mythische decor van Stonehenge na te bouwen voor op het podium. De kitscherige namaakstenen waren echter zo groot dat ze amper op de bühne pasten. De ontwerper had de afmetingen in voet omgewisseld naar meters. Na enkele rampzalige optredens werd het onderdeel geschrapt. In de beroemde mockumentary This Is Spinal Tap komt eenzelfde decor gebruikt, maar dan in miniatuur. Een knipoog naar het echte Black Sabbath.

Op handen en voeten over het podium

Black Sabbath kende na het ontslag van Ozzy Osbourne, die dol was gedraaid door de drugs, nog veel incarnaties. De meest rampzalige was die met Ian Gillan, de (toen ex-)zanger van Deep Purple. Gillan had een groot drankprobleem en kon de teksten van zijn nieuwe groep niet onthouden. Hij liet ze op grote pancartes schrijven, die voor hem op het podium werden gelegd. Toen de rookmachine met droog ijs werd aangezet, werd alles plots onleesbaar. En moest Gillan op handen en voeten over het podium kruipen, om de teksten te kunnen ontcijferen. Niet veel later werd de samenwerking beeïndigd.

Ozzy Osbourne.Beeld AFP

Een vals afscheid

Black Sabbath heeft al eens afscheid genomen. In 1992. Ozzy Osbourne, die als solo-artiest zoveel groter was geworden in de VS, besliste toen op pensioen te gaan. Het laatste concert van de No More Tours-tour werd passend afgesloten met het originele Black Sabbath. Daar was niet iedereen gelukkig om, want Ozzy's vervanger en rivaal Ronnie James Dio in Black Sabbath weigerde toen zelfs mee te spelen. Teveel rancune. Ozzy trok zijn pensioen drie jaar later in (de Retirement Sucks-tour), en ook Sabbath begon aan een zoveelste leven. Eentje dat gisteren echt eindigde. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234