Vrijdag 22/11/2019

Een knokpartijtje voetbal

Voetbal een feest? Gebeurtenissen van het voorbije weekend op en naast de Belgische velden doen vermoeden dat het, alle inspanningen ten spijt, altijd oorlog zal blijven. 'En toch kan het anders', gelooft voetbalspecialist Raf Willems. 'Maar het helpt natuurlijk niet als mensen als Preud'homme laten zien hoe het niet moet.'

Wie dacht dat voetbalgeweld op zijn retour was, zou die mening misschien best even bijstellen. In Luik speelde Standard gisteren een 'essentieel' duel tegen Club Brugge. In de berichtgeving over de wedstrijd werd voornamelijk gefocust op het spelletje, maar of het spektakel dat we gisteren op Sclessin te zien kregen nog wel een spelletje mag heten?

We hebben al erger geweten, maar toch: een veldslag was misschien wel een accuratere term. Terwijl frivole spelers type Carcela bij haast elke mooie beweging getrakteerd werden op een trap naar de enkels, gingen naast het veld een aantal supporters van Standard met elkaar op de vuist. Om erger te vermijden was een leger van ongeveer 300 agenten opgetrommeld. "Vijf keer meer dan normaal", aldus de Luikse politie.

Eerder grimmig dan familiaal, zo kon je de sfeer op en rond Sclessin bij momenten noemen. Al was het allemaal nog klein bier vergeleken bij de bekerfinale van de beloften, een dag eerder in Roeselare. Een partijtje zonder veel betekenis, zou je denken, maar dat was buiten de supporters van Brugge gerekend. Hoewel blauw-zwart de match won, vonden de Brugse supporters het nodig om na de match nog op de vuist te gaan met die van Gent.

Wat hen had bezield? Het duurde niet lang of Club Brugge kwam met een verklaring. "We stellen jammer genoeg vast dat er de laatste tijd een nieuwe soort van radicalisering plaatsvindt binnen supportersmilieus. Niet alleen bij ons, ook bij andere clubs is dat zo."

Zou het kunnen dat supporters vandaag opnieuw radicaliseren? Dat het hooliganisme met andere woorden aan een comeback is begonnen? "Dat geloof ik niet", zegt Raf Willems, auteur van verschillende boeken over voetbalcultuur. "De rellen van afgelopen zaterdag in Roeselare zijn van een heel andere orde dan het geweld en de agressie die je naast én op de velden van onze topclubs ziet. Wat zaterdag gebeurde, was een uiting van hooliganisme, een fenomeen dat volgens mij wel degelijk op zijn terugweg is. De meeste hooligans hebben een stadionverbod. Daarom zie je ze enkel nog occasioneel opduiken, bij kleinere matchen."

Heel anders kijkt Willems aan tegen de agressie die een duel als Standard-Brugge losmaakt. "Ik geloof dat het ook speels kan, maar als ik vandaag rond me kijk, kan ik niet ontkennen dat ook die matchen veel agressie en geweld opwekken. Ik vrees dat het te maken heeft met een voetbalcultuur, die helaas tot op het hoogste niveau wordt uitgedragen. Kijk naar Club Bruggevoorzitter Bart Verhaeghe, die het blijkbaar nodig vond om een steward van Lokeren naar de keel te vliegen. Kijk ook naar een coach als José Mourinho (van Chelsea, JdP), en in zijn zog coaches als Michel Preud'homme (Brugge) of Guy Luzon (Standard). Als je ziet hoe agressief die mannen de scheidsrechter soms durven te benaderen, dan kun je moeilijk verwachten dat hun spelers, de supporters, en, op een veel lager niveau, de spelers in de jeugdreeksen het op een andere manier doen."

Een waar woord, al rijst wel de vraag of het gedrag van deze anders zo keurige heren niet in de eerste plaats iets vertelt over de natuur van deze sport. Voetbal, zo is in verschillende boeken omstandig beschreven, is een soort gesublimeerde voortzetting van de aloude stammentwisten. Met alle primaire gevoelens die zulke twisten losmaken.

Men zou het soms niet zeggen, maar in de loop der tijden heeft de sport een beschavingsproces doorgemaakt. Eind negentiende eeuw kwamen er regels voor de spelers, eind vorige eeuw kwamen die er voor supporters, de jongste decennia worden pogingen ondernomen om ook de verbale agressie te beteugelen.

Het hooliganisme wordt in de literatuur dan vaak verklaard als een onvermijdelijke tegenreactie op dat beschavingsproces. Het is een redenering die je ook terugvindt in The Soccer Tribe, een boek over voetbalgeweld van de beroemde zoöloog Desmond Morris. "Woeste voetbaltonelen" temmen om ze om te zetten in "een keurige vrijetijdsbesteding" zullen volgens hem nooit lukken, omdat ze ingaan tegen de diepere, strijdlustige natuur van de sport. "Neem die spanning weg en de machtige symbolische betekenis van de stamrituelen zou verloren zijn, hun diepgewortelde betekenis vernietigd."

Het is een visie die Raf Willems onmogelijk kan onderschrijven. "Het boekje van Morris is vermakelijk, maar wel achterhaald. Vandaag bewijst een club als Barcelona, en met hen ook heel wat Duitse clubs, dat je de wereld ook kunt veroveren met aantrekkelijk, speels en niet-agressief voetbal. Ook de Voetbalfederatie Vlaanderen kijkt voor zijn opleiding en filosofie in die richting. Dat stemt hoopvol."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234