Woensdag 25/11/2020

Brussels Airport

Een "klotedossier" zonder eind: vier vragen over de malaise in Zaventem

Beeld Franky Verdickt

"Eigenlijk is de knoop van Zaventem vandaag makkelijker te ontwarren dan 10 jaar geleden. De vliegtuigen zijn stiller en er is minder verkeer." Dat zegt de laatste man die erin slaagde het 'klotedossier' van de vliegroutes te pacificeren, Etienne Schouppe (CD&V). "Dit is pure politieke profilering."

1. Hoe is dit nu ook alweer ontstaan?`

Na BHV is de discussie over de lusten en lasten van Zaventem al decennialang de meest explosieve communautaire cocktail in dit land. In de omgeving van de luchthaven, in Brussel en in de noord- en oostrand zijn er tientallen assertieve actiegroepen met allemaal tegenstrijdige belangen. Er zijn regeringen met diverse samenstellingen én autonome bevoegdheden waar het federale niveau niets aan te zeggen heeft. Er is het belang van jobs versus leefbaarheid. Er is residentieel tegen stedelijk, en er is uiteraard Franstalig Brussel tegen Vlaanderen.

"Zo'n grote luchthaven bij zo'n grote stad: dat is niet meer houdbaar. En trouwens: economisch heeft Brussel niet zo veel aan Zaventem." Dat zei de Brusselse minister van Economie Gosuin (Défi) onlangs. Waanzin, volgens de Vlaamse partijen. "Oké, maar 3.000 van de 20.000 werknemers op Zaventem komt uit Brussel, maar er liggen enorme groeikansen. Brussels Airport wil het aantal jobs verdubbelen en de grootste werkloosheid zit in Brussel", klinkt het bij de Vlaamse regering.

Kortom: een klotedossier, zoals Bert Anciaux het ooit omschreef. Dat was in de periode dat pakjesdienst DHL zijn Europees distributiecentrum naar Leipzig verhuisde, na een impasse over ... geluidsnormen.

2. Wat speelt er op de achtergrond?

Nochtans was de kwestie jarenlang naar de achtergrond verdreven, sinds toenmalig staatssecretaris Etienne Schouppe in 2008 een compromis bereikte over een spreidingsplan. Het opzet was om dat wettelijk te verankeren, maar toen viel de regering-Leterme.

Toen zijn opvolger Wathelet (cdH) vlak voor de verkiezingen van 2014 het onzalige idee kreeg om Brussel te ontlasten ten nadele van de oostrand, opende hij de doos van Pandora. CdH werd gedecimeerd en Wathelet tekende zijn politiek doodsvonnis. "De hardnekkigheid waarmee cdH-minister Frémault aan de strengere geluidsnormen vasthoudt, is puur het gevolg daarvan. CdH heeft er een trauma aan overgehouden, vecht voor haar politiek overleven. Dit is haast het enige dossier waarmee de partij zich weer op de kaart kan zetten in Brussel."

Het kabinet-Frémault ontkent dat. "Wij zijn niet onredelijk, wij zoeken een evenwicht tussen jobs en leefbaarheid. Niemand zegt dat de luchthaven weg moet. Maar u moet weten dat via de Kanaalroute dagelijks bijna een half miljoen mensen overvlogen wordt. De federale regering moest dat oplossen door met een betere spreiding en een vliegwet te komen. Maar er is niets gebeurd."

Het kabinet van MR-minister Bellot spreekt dat tegen. "Over geluidsnormen hebben wij niets te zeggen, dat is een conflict tussen Vlaanderen en Brussel. De vliegwet waar we aan werken, gaat ook over veel meer. Dat is een manier om alles rond vliegroutes en spreiding te verankeren. We komen binnenkort met ons voorstel, maar dat houdt in dat iedereen mee in het bad moet."

Toch zijn ook over de rol van de MR bedenkingen te maken. De vliegwet mag dan wel in het regeerakkoord staan, volgens meerdere bronnen was het devies bij de MR tot nu toe: niet te veel in dat stinkend potje roeren. Binnen de MR zijn er ook tegenstrijdige belangen. Brusselse MR-burgemeesters trokken mee naar de Raad van State om de strengere geluidsnormen af te dwingen.

En wat met de rest? Volgens waarnemers is de Brusselse PS in dit dossier niet zo radicaal als cdH. "Maar als ze Charles Michel kunnen afschilderen als het schoothondje van de N-VA, gaan ze het natuurlijk ook niet laten", aldus een minister. CD&V en Open Vld zitten ook benepen: ze zijn lid van de Brusselse regering, maar wegen daar niet echt. En de N-VA? Die speelt een thuismatch. Op de economische belangen van Vlaanderen hameren en de communautaire trom roeren: altijd prijs.

3. Valt dit nog op te lossen?

"Ja, dat kan", zegt Etienne Schouppe. "Maar dat lukt alleen door naar alle betrokken partijen te luisteren, goed te onderzoeken of alle klachten en opmerkingen terecht zijn, niet te provoceren en de lasten te spreiden. Niemand mag alle shit op zich krijgen, maar iedereen moet erkennen dat een luchthaven zonder lawaai niet mogelijk is. En vervolgens moet men het compromis in een wet gieten, zodat het voor lange tijd bestand is tegen politiek gedraai."

Beeld dm

Misschien heeft Schouppe makkelijk spreken. Toen hij een doorbraak realiseerde, waren de federale, Brusselse en Vlaamse regeringen minder tegenstrijdig qua samenstelling. Schouppe: "Bwa, het is nu net makkelijker. Er zijn vandaag minder vliegbewegingen en de vliegtuigen zijn veel stiller geworden. Dé hinderpaal vandaag is politieke profilering. Wil men spelletjes spelen of ziet men in dat de tewerkstelling de komende 20 jaar kan verdubbelen?"

4. Wat is het vervolg?

"U moet niet vragen of wij onze geluidsnormen gaan inslikken. De Raad van State legt dat op. Dé vraag is waarom de federale regering er al twee jaar niet in slaagt met een nieuwe vliegwet te komen." Nee, het kabinet van de Brusselse milieuminister Céline Fremault (cdH) geeft niet de schijn van fel onder de indruk te zijn van de immense druk die op haar wordt ontwikkeld uit economische hoek. De onzekerheid houdt dus nog wel even aan.

Een uitweg ziet voorlopig niemand. Op 20 februari zitten de ruziemakers weer samen, maar het aanvoelen is dat de zaak nog naar een climax moet gaan, eer iemand bougeert.

"De vraag in welke economische realiteit cdH nog leeft", aldus een minister. "Het Ceta-dossier gaf een vrij verontrustend beeld daarvan." Brussels CD&V-minister Debaets zoekt een compromis, door bijvoorbeeld via tussennormen te werken. Ook Vlaams minister Ben Weyts (N-VA) zegt dat hij een voorstel klaar heeft. Op de vraag van de burgemeesters van Vlaams-Brabant om via een nieuw belangenconflict de kwestie nog eens 60 dagen te bevriezen, wil hij niet ingaan. "Het is weinig productief om bij voorbaat je gesprekspartners voor het blok te zetten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234