Dinsdag 26/05/2020

Een kind kan de was doen

Nu het contract van hun kot na zoveel jaar studeren verloopt, vliegen veel twintigers opnieuw naar het ouderlijke nest. Als een boemerang. Maar niet iedereen is even enthousiast over de boemerangjongeren. 'Dit is een verschrikkelijke evolutie. De Belgische jongeren dreigen daardoor minder snel volwassen te worden.'

Het huurcontract zit erop, in het beste geval pas na de tweede zit, eind augustus. Vaarwel kot. Wat na het afscheid? Vroeger was het simpel. Je ging naar het leger. Of je huwde. Je vond met wat geluk snel een fijne baan. Je keerde alleszins niet terug naar je ouderlijk huis. Maar vroeger is niet meer. Gezinstherapeuten zien alsmaar meer afgestudeerden na hun jaren op kot terugkeren naar het nest waar ze werden opgevoed. Die jongeren zijn wereldwijd met zoveel dat ze zelfs een eigen roepnaam kregen: boemerangjongeren. Zo'n drie tot zes jaar nadat ze de voordeur achter zich dichttrokken, staan ze terug op de drempel.

Laat dan het sociologisch experiment beginnen. Want beeld het je maar eens in. Zo ongeveer middenin het tweede bachelorjaar van je zoon of dochter was je wel opnieuw gewend aan de vrijheid van een leven zonder jongeren in huis. Na het werk af en toe een tête-à-tête met je geliefde, daarna lekker samen in de zetel kruipen om achter gesloten gordijnen naar Thuis te kijken. Strandt daar plots weer een snuiter op je bank. Eentje die sneller bij de afstandsbediening is dan jij en alsof het is om jou te pesten elke avond steevast afstemt op... Familie!

Of omgekeerd. Zo ongeveer na drie dagen in je eerste bachelorjaar wist je als achttienjarige al dat het niet uitmaakt of je nu om vier of om zes uur je bed instrompelt. De kater bonkt de volgende ochtend toch even hard op de binnenkant van je hersenpan. En je wordt snel wijzer. Voor je het weet, heb je uitgevogeld hoeveel vitaminen er wél in een groot pak met joppiesaus zitten. Blijkt enkele jaren later dat de ouder die je een bord te lang gegaarde broccoli voorschotelt daar helemaal geen oren naar heeft, maar je wel jouw oren van het hoofd zeurt omdat je nu nog altijd geen vaste baan hebt.

We stellen het even karikaturaal, maar dat is wel waar het op neerkomt. "De jongeren gaven hun terrein in het ouderlijke huis af toen ze gingen studeren. Dat moeten ze opnieuw veroveren, vooral in de gemeenschappelijke delen van de woning", vertelt psychotherapeut Rob Dewulf. "De ouders willen meestal dat er in hun huis naar bepaalde waarden wordt geleefd. Daarom hebben ze soms de neiging om hun afgestudeerde kinderen opnieuw op te voeden. Dat leidt tot spanningen, want net zoals in de puberteit zullen de jongeren dan afstand nemen van hun ouders."

Niet alle boemerangers staan daarom te springen om opnieuw bij mama en papa aan te kloppen. Ja, sommigen zijn opportunistisch, verspillen liever geen centen aan huren en huizen lekker in de ouderlijke woonst tot ze zich een eigen huis kunnen aanschaffen. Dat hun verwekkers hen tot het zover is soms in de weg lopen, nemen ze er wel bij. Anderen voelen zich nog niet klaar voor een volgende grote stap, zoals samen- of alleen gaan wonen, en zoeken daarom het sociaal contact nog even bij moeke en vake.

Er zijn toch evengoed jongeren die noodgedwongen onder de vleugels van hun ouders moeten gaan leven. Door de crisis vinden twintigers geen baan en dus geen inkomen nadat ze de aula's van de universiteit of hogeschool uitgewuifd hadden. 18,7 procent van de Belgen tussen 18 en 25 was vorig jaar werkloos. Zo blijkt uit de Europese enquête naar arbeidskrachten (EAK). Toch wonen ook steeds meer mannen en vrouwen boven de 25 nog in het ouderlijk huis. Volgens een onderzoek van Eurostat leefden twee jaar geleden 18,8 procent van de Belgische mannen en 9 procent van de vrouwen tussen de 25 en 34 bij hun ouders.

Van kidult tot adultescent

"Een verschrikkelijke evolutie", vindt psychotherapeut Dewulf. "De Belgische jongeren dreigen daardoor minder snel volwassen te worden. Al doen we het nog niet zo slecht als in Italië, waar de mama's hun kinderen maar blijven soigneren." Dewulf merkt op dat de Belgische ouders hun afgestudeerden toch serieus pamperen. Bijvoorbeeld in vergelijking met hun Braziliaanse collega's. "In Brazilië moeten studenten vanaf hun vijftiende op kot en een baan combineren met hun studies om dat te bekostigen. Dat gaat wat ver, maar het Nederlandse model is wel een goed voorbeeld: je kinderen op kamers sturen en hen daar gedeeltelijk zelf voor laten opdraaien."

Toch hoeft het niet allemaal kommer en kwel te zijn als je verloren zoon of dochter terug naar huis keert. Afgestudeerden die opnieuw bij hun ouders intrekken, leven langer dichtbij hen, onderhouden het contact later beter en ondersteunen hun oudjes meer dan hun broers of zussen die meteen na hun studies voor een eigen stek kozen. Dat blijkt uit een onderzoek dat werd gevoerd aan de Otto-Friedrich Universität in het Duitse Bamberg.

Ook in eigen land vermoeden onderzoekers dat het boemerangfenomeen net goed kan zijn voor het welzijn en de ontwikkeling van jongeren. "Van de jongeren die wij spreken, geven de meesten aan dat hun ouders het heel fijn vinden dat ze terugkeren naar huis", zegt Evie Kins, die aan de universiteit van Gent het fenomeen 'Hotel Mama' onderzoekt. "Veel moeders en vaders zijn bang voor het lege nest-syndroom. Zeker omdat hun kinderen vaak afstuderen op het moment dat er ook andere dingen in hun leven veranderen. De ouders gaan bijvoorbeeld wat minder werken of gaan op pensioen. Dan willen ze er niet nog eens bijnemen dat ook hun kinderen voorgoed hun eerste thuis verlaten."

Zolang ouders hun afgestudeerde kinderen niet langer behandelen als adolescenten is er dus niets aan de hand volgens Kins. Zij bestempelt de boemeranggeneratie liever als emerging adults, mensen die zich tussen de adolescentie en volwassenheid bevinden. What's in a name? De voorbije jaren doken er wel meer koosnaampjes op voor postpubers. Recent maakte de kidult - de volwassene die niet wil opgroeien - plaats voor de adultescent - de volwassene die ook niet wil opgroeien, maar vooral verkiest om in de tienerjaren te blijven plakken.

De adultescents worden daarbij gretig geholpen door hun ouders, want ook die zijn niet meer wat ze zijn geweest. Een vijftiger is veel vitaler dan zijn of haar leeftijdsgenoot die veertig jaar geleden leefde. Bovendien leunen de waarden van mama's en papa's tegenwoordig veel dichter aan bij die van hun twintigers. De ouders zijn ook rijker dan in het verleden. Maar vooral: ze leven met een schuldgevoel. Ze streefden een drukke carrière na terwijl hun kinderen tieners werden. De tijd die ze op dat moment niet in hun nageslacht investeerden, proberen ze goed te maken zodra hun emerging adults hun diploma ophalen.

"Omdat de jongeren volwassener zijn wanneer ze na hun studies opnieuw inhuizen, kun je je focussen op de leuke aspecten van de relatie in plaats van op de conflicten", schrijft Katherine Newman van de Amerikaanse John Hopkins University in haar boek The Accordion Family: Boomerang Kids, Anxious Parents, and the Private Toll of Global Competition. "Sommigen vragen daarom zelfs een schoonzoon in spe om bij hen in te trekken." Het is volgens Newman een manier om het ouder worden uit te stellen. Wie zijn sociale rol linkt aan jonge mensen wordt namelijk zelf als minder oud gepercipieerd.

Sally Koslow moest toch even slikken toen haar zoon Jed na zes jaar opnieuw zijn oude kamer betrok. Jed kwam niet alleen. Zijn platencollectie verhuisde mee, verdeeld in 34 dozen. Die bleven op zijn kamer. Werkloze Jed zelf verkoos om laat op te blijven, daarna tot de middag te slapen en vervolgens door het appartement te dolen in zijn boxershort. "Ons nageslacht maakt gewoon gebruik van onze goede bedoelingen en onze overinvesteringen", concludeert Jeds moeder in haar boek Slouching Toward Adulthood: Observations from the Not-So-Empty Nest. "We kunnen onze liefde nu het beste tonen door te leren ontmoederen en ontvaderen."

Dat is precies wat het Britse ministerie van Ondernemen en Innovatie ook dacht. De heren en vrouwen van het kabinet stelden al een heuse praktische gids samen over hoe je werkloze kinderen efficiënt het huis uit te werken. Maak het hen wat minder comfortabel zodat ze werk gaan zoeken. Laat hen bijvoorbeeld hun eigen was doen. Geef je bloedjes minder zakgeld. En ga vooral niet zeuren dat ze nog geen baan hebben. Om maar enkele van de Britse richtlijnen op te sommen.

Hoogspanning

"Tja, als jongeren niets moeten doen in het huishouden is het logisch dat je ze niet kwijtgeraakt", reageert Dewulf. "Vanaf je veertiende moet je je kinderen laten meehelpen, ook al moeten ze studeren. Zo kun je hen later ook buitendrijven, op een gezonde manier. Geloof me, er zijn koppels die hier moeten aankloppen omdat ze hun kinderen niet buitenkrijgen", lacht de psychotherapeut. Een anekdote.

De spanning liep stilaan op tussen een koppel wiens 27-jarige werkloze zoon thuis maar wat rondlummelde. Moeder wilde hem nog wat betuttelen, vader wilde dat ie op eigen benen ging staan. Alleen, geen van beiden durfden ze hun zoon de deur te wijzen zolang hij geen werk had. "Ik raadde hen in april aan een deadline te stellen. Voor één november moest de jongen een eigen woonplaats vinden", vertelt Dewulf. "Twee weken voor de deadline had hij niet alleen een appartement, maar ook werk. Soms moet je gewoon grenzen trekken. 26 is toch de absolute maximumleeftijd om nog thuis te wonen."

Gezinstherapeut Peter Rober (KU Leuven) is het daar niet mee eens. Ook hij ziet in zijn praktijk hoe jongeren na hun studies vaker naar het nest terugvliegen, maar dat hoeft volgens hem geen probleem te vormen. "Het is niet zo omdat het in het verleden anders was, dat we het verleden de norm moeten maken", stipt Rober aan. "We kunnen conclusies trekken uit hoe het vroeger was, maar we kunnen nog niet zeggen of het nu slechter is. Ik ben gewoon een grote fan van alle ouders en ik geloof dat ze er wel uitkomen."

Toch ontmoette ook Rober al gezinnen waar de spanning opliep omdat zoon- of dochterlief na een leven aan de universiteit huiswaarts keerde. Een van de teruggekeerde jongeren had op zijn slaapkamer zelfs een klein keukentje geïnstalleerd. Om er te koken voor vrienden. Terwijl zijn ouders ervan uitgingen dat hij nu terug bij het gezin hoorde. En hij dus bij hen moest eten. Of voor hen moest koken en afwassen.

Ouders die niet in klusjes worden terugbetaald, kunnen hun herwonnen huisgenoten nog altijd huur aanrekenen. Is het niet om hen buiten te vegen, dan wel om hen financieel op te voeden. Bijvoorbeeld met de onderhoudsgeldcalculator van de Gezinsbond kun je nagaan hoeveel je een inwonende volwassene best aanrekent. "Dat bedrag is afhankelijk van het regime. Gaat het om kamer met ontbijt of vol pension?", glimlacht Yves Coemans van de studiedienst van de Gezinsbond. "Zulke jongeren zijn vaak moeilijke klanten. Een twintiger verbruikt soms behoorlijk veel. Bovendien is een financieel extraatje voor veel ouders welkom. Als dat niet het geval is, kunnen ze het huurgeld sparen. Tot hun zoon of dochter toch het huis verlaat."

Wie weet wel om hem of haar een televisie cadeau te doen. Met bijhorende afstandsbediening, dat spreekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234