Donderdag 22/10/2020

'Een kind anaal verkrachten was in Brazilië geen misdrijf'

Eén constante in gesprekken met bewindvoerders in Pará: absolute stilte als het gaat over de omvang van kindermisbruik. Parlementslid Arnaldo Jordy is de uitzondering. 'In Pará zijn er 20.000 klachten over kindermisbruik per jaar', zegt hij. 'En voor elke aangifte worden er vijf doodgezwegen.' Bjorn Maeckelbergh in Belém, Pará, Brazilië

Arnaldo Jordy is te laat. "Druk-druk", komen meerdere van zijn medewerkers zich excuseren. Allemaal hameren ze er ook op dat het federaal parlementslid zéker nog zal opdagen, "zelfs voor jullie krant uit het verre België". "Want de problematiek van kindermisbruik ligt meneer Jordy nauw aan het hart", klinkt het. Als de 53-jarige Jordy uiteindelijk met bijna een uur vertraging arriveert, passeert hij met een hele stoet medewerkers als een wervelwind door de gang. Zijn chauffeur en bodyguard voorop. Arnaldo Jordy is een groot man. Niet alleen letterlijk. Hij is ook een grote naam in Pará. "Jordy was bijna burgemeester van Belém", zegt onze fikser. Jordy is met 201.171 voorkeurstemmen ook het absoluut stemmenkanon van zijn partij, de Partido Popular Socialista (PPS). Hij is al politiek actief sinds 1970.

Van zodra de bodyguard de deur uit is, blijkt dat Jordy niet van plan is nog veel tijd te verliezen. Hij begint meteen over een recent geboekt succes in de strijd tegen kindermisbruik: het optrekken van de verjaringstermijn. "Vroeger had een kind in Pará tot vijf jaar na het misbruik om een klacht in te dienen. Er werd daarbij geen onderscheid gemaakt of dat kind vijf, dertien of zeventien jaar was. Enkele weken terug is die termijn opgetrokken tot de dag dat het slachtoffer achttien wordt plus vijf jaar", vertelt Jordy. Hij zegt dat die aanpassing nodig was en verwijst naar een schandaal over kindermisbruik in Brazilië. "Enkele jaren geleden onthulde onze Braziliaanse zwemkampioene Joanna Maranhao dat ze als kind misbruikt werd door haar coach. Ze was toen negen jaar oud. De zwemster kwam pas naar buiten met de aanklacht toen ze twintig was. Het misbruik dateerde dus al van elf jaar eerder. Onze verouderde wet maakte dat er allemaal niet gemakkelijker op. Nu is dat probleem tenminste van de baan."

"Er rammelde wel meer aan onze wetten op dat vlak", zegt Jordy. "Nog niet zo lang geleden was een kind anaal verkrachten in Brazilië geen misdrijf. Omdat ons wetboek enkel sprak over verkrachting bij een vaginale penetratie... Anaal mocht dus. Intussen is ook dat gelukkig aangepast. Ook voor jullie Marc V. is er hier veel veranderd. Vandaag zou hij hier moeten terechtstaan voor misbruik van kinderen - los van het feit of hij ze ook effectief heeft verkracht. Pornografische foto's maken van minderjarigen valt volgens onze nieuwe wet onder misbruik tout court."

Prostitutie voor benzine

Arnaldo Jordy is bezeten door de problematiek. Hij is adjunct-rapporteur van de Commissie Pedofilie (CPI). "Die commissie kwam er omdat de bisschop in Marajó alarm sloeg over de toestand daar. Snel kwam het besef dat het geen lokaal probleem was, maar een probleem van de hele staat Pará."

Er kwam een onderzoek in vijftig steden en gemeenten. Dat onderzoek duurde vijf jaar. "Kindermisbruik bleek een regelrechte epidemie. We begonnen met 140 zaken maar zaten zonder dat we het goed en wel beseften aan 26.000 dossiers. Over die vijf jaar telden we uiteindelijk 100.000 slachtoffers van seksueel misbruik. Dat was niet meer van deze wereld. Gewoon choquerend. En het gebeurde overal, in alle 144 gemeenten in Pará. Het enige voordeel van die gruwelijke ontdekking: eindelijk was het gedaan met dat crimineel stilzwijgen over seksueel misbruik van kinderen."

Volgens Jordy gaat het om alle mogelijke vormen van seksuele uitbuiting: prostitutie, sekstoerisme en misbruik. In het verslag van de commissie staat het zwart op wit: in 78 procent van de gevallen gebeurt het misbruik thuis door familie. In vier op de tien gevallen is de vader de dader, in drie op de tien gevallen de stiefvader. Tachtig procent van de slachtoffers zijn meisjes. Zeggen dat het probleem zich concentreert in bepaalde wijken of buurten lukt moeilijk, zegt Jordy. "Maar het gebeurt alleszins op het eiland Marajó. Daar stroomden de dossiers van binnen: van arme ouders die hun kinderen lieten prostitueren en uitleenden voor enkele liters benzine of wat groenten. Maar het gebeurt evengoed in het stadscentrum van Belém. Ook bij bemiddelde tot zelfs steenrijke families."

Jordy noemt de naam van Xuxu, een 49-jarige televisiester in Brazilië. "Maria da Graça Meneghel (de echte naam van Xuxu, BJM) was een meisje uit de middenklasse. Twee maanden geleden maakte ze in een live-uitzending op tv bekend dat ze als kind werd misbruikt", zegt Jordy. Xuxu zei voor een miljoenenpubliek dat ze wist hoe het voelde om misbruikt te worden. En dat het had geduurd tot haar dertiende. "We denken dat het onze fout is. Ik was beschaamd en verzweeg het. Ik voelde me zo vuil", zei ze in primetime. "De gevolgen van haar openhartigheid op tv bleven niet uit", zegt Jordy. "In enkele dagen tijd kreeg de nationale hulplijn 'Disk 100' meer dan 13.000 oproepen van misbruikte kinderen. Zo'n onthulling van een ster maakt mensen wakker. Het helpt in het bewustmakingsproces. Het is dan ook nodig."

Straffeloos

"De drempel om het misbruik aan te klagen blijft hoog", zegt Jordy. "In arme gezinnen vrezen moeders alles te verliezen als ze hun werkende man aan de galg praten. In rijke families staat er ook veel op het spel: hun goede naam, hun rijkdom, hun familie. Soms is het probleem ook dat mensen zich er niet bewust van zijn dat dergelijke feiten zich zo dicht bij hen afspelen. Onlangs bezocht ik het Santa Casahospitaal. Ik was geschokt", zegt hij met duidelijk afgrijzen. Jordy zucht eens diep en knijpt zijn ogen tot dunne streepjes. "De dokters bekommerden zich net om een kindje van één en een kindje van anderhalf jaar oud. Ze waren allebei gruwelijk misbruikt en hadden chirurgische ingrepen nodig. Dat niemand dat had gezien? Komaan! Dat moet stoppen. Gelukkig reageert de maatschappij er nu verbolgen op. Dat is een begin."

Het parlementslid beseft dat de weg nog lang is. Jordy bijt enkele keren op zijn onderlip, draait enkele keren met zijn tong en gooit het er dan toch uit. "In het verleden werd te vaak gekeken naar wie het misdrijf had gepleegd. In de zin van: had die persoon genoeg macht en geld om het onderzoek af te kopen? Dat moet gedaan zijn! Weg met de straffeloosheid."

Hij bladert in zijn dossier. "In één jaar werden 97 kindermisbruikers veroordeeld", zegt hij zichtbaar tevreden. Dat het toch weinig is, zeggen we. Zeker tegenover al die duizenden slachtoffers. "Ik besef dat het nog altijd heel miniem is in vergelijking met het totale aantal slachtoffers. Maar we komen van heel ver. In een niet zo ver verleden konden we het aantal veroordeelde pedofielen van een heel jaar nog op twee handen tellen."

Arnaldo Jordy zegt dat de staat in deze problematiek nog op veel vlakken tekortschiet. "De staat moet de families beschermen. Nu gebeurt dat veel te weinig. In de commissieverslagen las ik bijvoorbeeld een verhaal van een moeder met vier kinderen. Zelf had ze nooit school gelopen en had ze geen job. Ze was dus compleet afhankelijk van de man die haar kinderen misbruikte. Op een dag trok ze toch naar de politie om het misbruik te melden. In plaats van haar te helpen, stuurde de politie haar wandelen. Omdat één van de agenten haar man kende, lichtte hij hem in. Resultaat: die man gaf zijn vrouw klappen en het misbruik bleef nog een hele tijd duren. Dat kan toch niet! Onze staat moet beter worden uitgerust, zodat dergelijke vrouwen opgevangen kunnen worden. Want ze bestaan wel degelijk."

Misbruik in de cel

Het federaal parlementslid noemt preventiecampagnes "het allerbelangrijkste". "Het is hoog tijd dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. Ouders moeten hun kinderen al op jonge leeftijd duidelijk maken dat niemand aan hun lichaam mag zitten. Maar ook de politie en de overheid moeten zich degelijk van hun taak kwijten. Het kan niet meer dat agenten een jong meisje opsluiten in een cel met alleen maar mannen."

Jordy verwijst daarmee naar enkele pijnlijke affaires. Vorig jaar ontsnapte een veertienjarig meisje uit een gevangenis op 40 kilometer van Belém. Ze moest er een cel delen met mannelijke gedetineerden en werd dagenlang verkracht. Vier jaar geleden was er een zowaar nog beschamender dossier. Een ook al veertienjarig meisje vloog toen in de gevangenis van Aebetuba, net buiten Belém, na een diefstal. Ze moest een cel delen met 31 mannen. De gedetineerden deelden enkel eten met haar als ze haar verkrachtten. De bewakers probeerden na enkele dagen het misbruik te doen stoppen door de haren van het meisje kort te knippen. Ze meenden dat ze daardoor minder vrouwelijk zou lijken en dachten dat het misbruik vanzelf zou stoppen. Daarna sloten ze het meisje gewoon opnieuw op bij haar verkrachters. Het misbruik zou uiteindelijk 26 dagen duren. "Ongelofelijk dat dit nog kán gebeuren", zegt Jordy.

Drugsfeestjes

"Echte netwerken voor toeristenpedofielen heeft de commissie niet blootgelegd", zegt Jordy. "Ons aanvoelen is ook dat dat geïsoleerde gevallen zijn. Toeristen zijn momenteel alleszins niet onze grootste bezorgdheid. Wat natuurlijk niet betekent dat we hen vrij spel willen geven."

Anderzijds stelde de commissie wel vast dat het kindermisbruik soms wordt georganiseerd. "In Altamira had een vouw een netwerk met minderjarige meisjes uitgebouwd. De vrouw verdiende geld door de kinderen op drugsfeestjes en orgieën te laten opdraven. Onder de klanten zaten onder anderen zakenmensen en een politicus. Het misbruik kwam pas aan het licht nadat de vader zelf op onderzoek ging. Hij vond het vreemd dat zijn dochter geregeld zo lang wegbleef en trok daarom zelf op onderzoek. Daarom precies is preventie zo belangrijk: zodat iedereen zich bewust wordt van deze gevaren. Maar de weg is nog lang."

"Soms zeggen mensen dat Brazilië niet voor zijn bomen zorgt. Dat is fout, vind ik!", zegt Jordy. "Brazilië zorgt volgens mij niet genoeg voor zijn bomen én ook niet voor zijn kinderen."

Een week later blijkt Arnaldo Jordy dit gesprek alleszins niet vergeten. Mail van het kantoor van Jordy. "Voor wanneer de publicatie precies is? En of hij een krant kan krijgen. Want dat hij het belangrijk vindt dat er blijvend over de problematiek wordt gepraat."

Morgen: in de voetsporen van pedofiel Marc V. naar het eiland Marajó, diep in de Braziliaanse jungle

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234