Woensdag 30/11/2022

InterviewTinne Van der Straeten

‘Een kerncentrale is geen koekjesfabriek hè’: minister Tinne Van der Straeten (Groen) over de energiecrisis

Tinne Van der Straeten: ‘Ik denk niet dat we met verplichtingen veel gaan opschieten. Ik hoop dat gezinnen en bedrijven vooral zelf inzien dat ze veel geld kunnen uitsparen door minder energie te verbruiken.’ Beeld Wouter Maeckelberghe
Tinne Van der Straeten: ‘Ik denk niet dat we met verplichtingen veel gaan opschieten. Ik hoop dat gezinnen en bedrijven vooral zelf inzien dat ze veel geld kunnen uitsparen door minder energie te verbruiken.’Beeld Wouter Maeckelberghe

Er moet al iets heel geks gebeuren vooraleer de energiebevoorrading van België in gevaar komt, verzekert minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen). ‘Duitsland bijspringen in nood? Dat kunnen we.’

Jeroen Van Horenbeek

Wat als Vladimir Poetin straks de gaskraan dichtdraait? In Duitsland en Frankrijk waarschuwt men nu al voor rantsoeneringen komende winter. In Italië woedt een - weliswaar zoveelste - politieke crisis. In Nederland start men uit voorzorg vervuilende kolencentrales op. En bij ons? Minister Van der Straeten denkt dat we het redden zonder al te veel drama. “Al durf ik niets garanderen. Sinds kort ben je van niets meer écht 100 procent zeker.”

Op de kerncentrales Doel 3 en Tihange 2 kunnen we alvast niet meer rekenen.

“Begin juli heb ik aan alle energiespelers in ons land gevraagd: wat kunnen jullie nog extra doen om onze bevoorrading te helpen verzekeren? Uiteraard ook aan Engie, de uitbater van de kerncentrales. Maar de sluiting van Doel 3 en Tihange 2 over de winter ‘tillen’ lijkt geen optie. Er zijn te veel obstakels, onder meer met de brandstof. Een kerncentrale is geen koekjesfabriek hè. Al is het laatste woord aan de nucleaire waakhond FANC (waar men niets onderneemt vooraleer er een afspraak is tussen de overheid en Engie, red.).”

Hoe nipt wordt het voor België?

“In tegenstelling tot Duitsland en Frankrijk, waar de alarmbellen afgaan, staan we er nog ‘goed’ voor. In principe hebben we geen probleem. Zelfs als het straks hyperkoud wordt, -11 graden, zijn we in staat om de eigen vraag naar gas te dekken. In een extreem geval met behulp van de nationale gasreserve in Loenhout. Die goede uitgangspositie hebben we te danken aan onze terminal voor vloeibaar gas (lng) in Zeebrugge en onze aansluitingen op Britse en Noorse gaspijpleidingen. Dat biedt houvast en maakt dat we vandaag tot 3,5 keer ons eigen gasverbruik exporteren.”

Maar wat als Duitsland in de problemen komt en wij moeten bijspringen?

“Dan kunnen we dat. Sowieso spreken we hier over een erg uitzonderlijk scenario. Duitsland verkeert dan in een ongeziene crisistoestand waarbij zelfs rantsoeneringen en het stilleggen van de binnenlandse industrie geen soelaas brengen. In zo’n scenario zullen de energieprijzen ook zó hoog zijn dat de markt wellicht zal spelen en gezinnen hun verbruik zelf zullen verlagen.”

Toch durft u niet zeggen: ‘Geen paniek, ik garandeer dat het goed komt deze winter’.

“Geen enkele minister van Energie zou dat kunnen. Maar ik doe er wel alles aan om nog extra zekerheden in te bouwen. Het ergste wat er kan gebeuren is dat je in de winter nog moet beginnen improviseren. Vandaar mijn ‘winterplan’, waarin ik dus onder meer alle energiespelers oproep om onze bevoorrading en die van de buurlanden te helpen verbeteren. Komende maandag moeten de antwoorden binnen zijn. Het kan dan onder meer gaan om fabrieken die zeggen dat ze, tegen betaling, hun verbruik verlagen. Of over energiebedrijven die geplande onderhouden aan hun centrales de komende maanden even uitstellen.”

Tinne Van der Straeten: ‘Duitsland bijspringen in nood? Dat kunnen we'. Beeld Wouter Maeckelberghe
Tinne Van der Straeten: ‘Duitsland bijspringen in nood? Dat kunnen we'.Beeld Wouter Maeckelberghe

Moet er bijvoorbeeld een temperatuurlimiet komen in kantoren?

“Ik denk niet dat we met verplichtingen veel gaan opschieten. Ik hoop dat gezinnen en bedrijven vooral zelf inzien dat ze veel geld kunnen uitsparen door minder energie te verbruiken. Je thermostaat twee graden lager zetten, dat levert je tegenwoordig 500 à 800 euro per jaar op. Dat is toch gigantisch? De overheid zal sowieso het goede voorbeeld geven en de verwarming in de eigen gebouwen verlagen. En ik hoop dat mensen hun factuur ook structureel naar beneden proberen duwen, in de eerste plaats door hun huis te isoleren.”

U wil de overwinsten van energiebedrijven belasten. Maar uw collega-minister Vincent Van Peteghem (cd&v) ziet dat totaal niet zitten. ‘Lukt nooit’, zei hij dinsdag.

“Ja, we hebben niet onze beste beurt gemaakt… Maar intussen is alles uitgepraat. Het komt erop neer dat we allebei achter die overwinsten aan willen: niemand mag winnen aan deze crisis. Ik denk dat dit kan via de belastingen. Ik heb daar een advies over en we zullen dit nu bespreken. Hoe dan ook moeten we een oplossing vinden. Via het bestaande akkoord over de oudste kerncentrales werken lijkt me lastig (het idee van Van Peteghem, red.). En er zijn ook gascentrales met veel winst.”

Hoe zit het met de gesprekken met Engie over de jongste kerncentrales Doel 4 en Tihange 3?

“Euh, joker (lacht). Het is geen geheim dat het moeilijke onderhandelingen zijn.”

Het uitgangspunt blijft: de overheid betaalt niet mee voor het kernafval?

“Zo staat het alvast in de wet die onlangs is gestemd door het federaal parlement. En zo staat het ook in het onderhandelingsmandaat dat ik heb gekregen van de regering. Kijk: we zijn op zoek naar een goed akkoord. Ook voor een bedrijf als Engie is de wereld veranderd. Ik denk dat we er wel uit zullen komen.”

De tijd dringt, mevrouw de minister.

“Daar ben ik het volmondig mee eens hoor. We moeten ons voorbereiden op deze winter, maar ook op alles wat daarna komt. We hebben geluk dat we nog kunnen terugvallen op die jongste twee kerncentrales. Daarnaast moeten we werken aan de snelle uitbouw van hernieuwbare energie in België, onder meer de windmolenparken op zee. Hiervoor is de komst van Ventilus cruciaal. Ik begrijp de bezorgdheden over een bovengrondse hoogspanningslijn in West-Vlaanderen à fond, maar hier speelt ook een groter belang. Daarom zeg ik: kies voor een luchtlijn, met eerlijke compensaties voor omwonenden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234