Woensdag 21/08/2019

40 jaar De Morgen

Een journalist van ‘De Morgen’ was erbij toen de Berlijnse Muur viel: ‘Ze geloofden mij eerst niet op de redactie’

‘Duizenden mensen trokken naar de grensovergangen aan de Muur.’ Beeld HOLLANDSEHOOGTE

Journalist Frank Schlömer stond voor De Morgen op de eerste rij toen in 1989 de Berlijnse Muur viel. ‘Toen ik naar de redactie belde, zeiden ze doodleuk: ‘Dit is niet het moment om flauwe grappen te maken’.’

40 jaar De Morgen

De Morgen is 40 jaar geworden. Dat vieren we met verhalen uit haar rijke geschiedenis als onafhankelijk dagblad. Veertig jaar wereldnieuws, veertig jaar cultuur én politiek. Scroll door de tijdlijn en wandel doorheen de historiek van uw jarige krant in veertig hoogtepunten.

In het najaar van 1989 broeide er iets in Oost-Berlijn. Het protest tegen het strenge verbod om naar het westen te reizen, klonk steeds luider. Toen honderdduizenden mensen de straat op kwamen, kon de DDR de roep van het volk niet langer negeren. Frank Schlömer, op dat moment journalist bij De Morgen, bevond zich aan de oostkant van het IJzeren Gordijn.

‘Hier is iets op komst’

“Mijn hele carrière heb ik Duitsland op de voet gevolgd”, vertelt Schlömer. “In de zomer van 1989 voelde ik: ‘Hier is iets op komst.’” De grens tussen Oost en West, met de monumentale Berlijnse Muur als symbool, was op dat moment nog onverbiddelijk. Voor wie in de communistische DDR woonde, was West-Europa verboden terrein. Reizen was toegestaan, maar enkel in de Oostbloklanden.

“Dat was al lang zo, maar in de zomer van 1989 voelde je dat mensen dat niet meer pikten”, herinnert Schlömer zich. “DDR-burgers gingen op vakantie naar Hongarije of Slowakije, maar kwamen niet meer terug. Ze drongen ambassades binnen om te protesteren.”

Het protest groeide, om uiteindelijk te culmineren in een groots aangekondigde betoging in Oost-Berlijn. “Dat was op 4 november”, vertelt Schlömer. “Ik heb wat moeten aandringen bij de hoofdredactie, maar uiteindelijk mocht ik toch gaan. Ik wist dat dit een belangrijke dag zou worden. Aanvankelijk werd die betoging door de overheid weggelachen, want demonstraties waren verboden. Toch reden er plots pantserwagens door de stad.” Naar schatting 750.000 à 1 miljoen mensen kwamen die dag op straat. “Als je daar op schiet, zit je met een Tiananmen-scenario (op het Tiananmenplein in Peking lieten duizenden mensen het leven bij een studentenprotest, red.). Dus dat durfden ze niet.”

Historisch moment

Kort na de betoging, op 9 november 1989, zou er een persconferentie volgen van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED), de regerende communistische partij in de DDR. “Heel uitzonderlijk, want die partij gaf nooit persconferenties, tenzij om een goednieuwsshow te verkopen”, zegt Schlömer.

Het bleek inderdaad een historisch moment. De SED kondigde aan dat het verbod om naar het westen te reizen zou worden opgeheven. “Ook uitzonderlijk was dat de internationale pers vragen mocht stellen”, herinnert Schlömer zich. “Normaal werden die op voorhand afgesproken, nu niet. Günter Schabowski, die het woord voerde voor het Politbureau (het uitvoerend orgaan van de SED, red.), beging toen een historische blunder. Toen een Italiaanse journalist vroeg vanaf wanneer DDR-burgers dan wel over de grens zouden mogen, zei Schabowski: ‘Voor zover ik weet... vanaf nu.’ Dat was niet de bedoeling.”

Alle aanwezige journalisten haastten zich naar telefooncellen en hotels om hun redactie op de hoogte te brengen. “Toen ik naar de De Morgen-redactie in Gent belde, was het daar 19.30 uur”, vertelt Schlömer. “De krant moest toen eigenlijk klaar zijn. De eindredacteur die van mij te horen kreeg dat de Berlijnse Muur geopend werd, zei doodleuk: ‘Doe niet onnozel, weet je hoe laat het is? Niet het moment om flauwe grappen te maken.’ Het was dan ook totaal ondenkbaar. Pas toen ze het nieuws op Reuters zagen verschijnen, geloofden ze mij daar in Gent.”

‘Maak maar open’

De persconferentie werd live uitgezonden op radio en televisie in de DDR. Iedereen had de blunder gehoord. “Binnen het halfuur trokken duizenden mensen naar de grensovergangen aan de Muur. De grenswachten waren helemaal niet voorbereid en wisten niet wat ze moesten doen. Die mannen werden overrompeld, tot er gelukkig werd beslist: ‘Maak maar open.’”

Tienduizenden DDR-burgers stroomden door de gaten in de Muur. Beeld BELGAIMAGE

Tienduizenden DDR-burgers stroomden door de gaten in de Muur. Frank Schlömer liep met hen mee, heen en weer over de grens tussen Oost- en West-Berlijn. “Het was één groot jubelfeest. Wenende mensen die ik nooit zal kennen, omhelsden mij. Dat was het absolute hoogtepunt van mijn journalistieke carrière. Misschien zelfs van mijn leven.”

Scroll verder door 40 jaar De Morgen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden