Dinsdag 07/02/2023

Een jaar na de verkiezingen heeft Phnom Penh eindelijk een kabinet

Cambodjaanse mammoetregering telt 207 ministers

Het heeft nagenoeg een jaar geduurd maar Cambodja heeft nu weer een nieuwe regering. Een met maar liefst 207 ministers, bijna de helft meer dan in het vorige kabinet. Dat zorgt voor extra loonkosten van 1 miljoen euro per maand, een bedrag waarmee het magere loon van 's lands onderwijzers van 20 naar 40 euro per maand had kunnen worden verhoogd.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Verhalen over Cambodja gaan doorgaans over het fabelachtige Angkor Wat of, in gruwelijker versie, over de 'killing fields', die in de tweede helft van de jaren zeventig meer dan een miljoen Cambodjanen wegmaaiden. Maar elf jaar nadat onder VN-toezicht de eerste democratische verkiezingen werden gehouden, gaat het met deze Zuidoost-Aziatische natie van 12 miljoen mensen niet onverdeeld de goede kant op.

Het heeft haast een jaar geduurd vooraleer de parlementsverkiezingen van 27 juli 2003 uitmondden in de vorming van een nieuwe regering en de bijeenkomst van het 123 leden tellende parlement. De Cambodjaanse Volkspartij (CPP) van premier Hun Sen won de stembusgang, maar miste negen zetels om, zoals de grondwet het voorschrijft, alleen een regering te vormen, met een tweederde meerderheid. De CPP sleepte 73 van de zetels in de wacht, de oppositiepartij Funcinpec van koning Sihanouks zoon Ranarridh behaalde er 26, de SRP van de rechtse, anti-Vietnamese Sam Rainsy bemachtigde 24 zetels.

Hun Sen bleef waarnemend premier en formateur, maar aanvankelijk weigerden Funcinpec en de SRP, die een Democratische Alliantie sloten, met zijn CPP in zee te gaan. De maanden verstreken, tot onder bemiddeling van koning Sihanouk begin november een akkoord voor coalitievorming werd bereikt. Alleen, de gebeurtenissen van oktober 2003 speelden de regeringsvorming parten. Toen werden verschillende beroemdheden vermoord, onder meer een zangeres en een journalist, die duidelijk gelieerd waren met Funcinpec. Partijleider Ranarridh gaf vervolgens in de media aan dat het om politieke moorden ging, gepleegd in opdracht van de CPP, waarop Hun Sen een rechtszaak tegen hem aanspande wegens smaad, en de hele regeringsvorming afsprong.

Dat kwam Hun Sen op zich niet slecht uit, zo menen waarnemers, hij hield als waarnemend eerste minister toch alle touwtjes in handen.

Op 5 juni werd uiteindelijk een akkoord bereikt, waardoor de CPP toch met Funcinpec in zee zou gaan. Hun Sen zou premier worden, Ranarridh voorzitter van het parlement. Opmerkelijk is vooral dat er niet minder dan 207 ministers zetelen in het vorige week gevormde kabinet, wat volgens ngo-vertegenwoordigers in Cambodja neerkomt op extra loonkosten van minstens 1 miljoen euro per maand. Een bedrag, zo voegen ze eraan toe, waarmee het magere loon van de onderwijzers (20 euro) haast had kunnen worden verdubbeld.

Het hoeft evenwel nauwelijks gezegd dat een dermate hoog aantal ministers de efficiëntie van de overheid niet zal vergroten, wel integendeel. En dat terwijl de Asian Development Bank geruime tijd geleden al zei dat 'hervorming van de administratie en verbetering van de overheidsperformantie' tot de hoogste prioriteiten voor Cambodja behoren.

Het feit dat Cambodja het een jaar lang zonder regering en parlement moest doen, was sociaal-economisch en politiek een erg slechte zaak. En wel om verschillende redenen. Zo werd op 5 juni van vorig jaar na jaren gehakketak een akkoord bereikt met de VN over het opzetten van een Oorlogstribunaal voor Rode Khmer-kopstukken. Dat moest evenwel nog door het parlement worden geratificeerd, wat tot op heden niet is gebeurd. Tussen de ratificatie en het uiteindelijke begin van de werkzaamheden zal wellicht nog een jaar zitten. Het is nog maar de vraag hoeveel verantwoordelijken voor de 'killing fields' er uiteindelijk nog in leven zullen zijn, of in acceptabele gezondheid om terecht te staan. Bovendien, onderhand heeft de vroegere Rode Khmer-woordvoerder Khieu Sampan een boek geschreven waarin hij beweert geenszins op de hoogte te zijn geweest van het moorddadige karakter van het regime.

Sommigen argumenteren dat het verleden geen prioriteit hoort te genieten: 43 procent van de Cambodjaanse bevolking is jonger dan 15, al heeft haast iedereen familie die tijdens het bewind van Pol Pot (1975-'79) is omgekomen.

Het is inderdaad van minstens even groot belang dat het met de ontwikkeling van het land de goede kant op gaat, wat vooralsnog niet echt het geval is. Liefst 73 procent van de vrouwen en 55 procent van de mannen, zo blijkt uit het jongste UNDP-landenrapport over Cambodja, heeft de lagere school niet afgemaakt. De kindersterfte is het jongste decennium niet gedaald en de kloof tussen arm en rijk is gigantisch. Niet minder dan 36 procent van de bevolking van het land leeft met minder dan een halve dollar per dag - en die maatstaf is al de helft van het mondiale gemiddelde van 1 dollar.

In maart van dit jaar gaf Hun Sen al toe dat de Millennium Doelstellingen, die onder meer een reductie van armoede, kindersterfte en analfabetisme omvatten, niet zullen worden gehaald. Een analyse van de overheidsuitgaven geeft deels aan hoe dat komt. In 2003 spendeerde de Nationale Verkiezingscommissie acht keer het toegelaten budget, Binnenlandse Zaken zat de helft over het budget, het financiënministerie gaf dubbel zoveel uit als mocht, terwijl het ministerie van Plattelandsontwikkeling slechts 54 procent van de toegezegde fondsen kreeg, Gezondheid 59 procent en Onderwijs 79 procent.

Tegelijk moet er dringend werk gemaakt worden van de hervorming van justitie om een einde te maken aan de straffeloosheid voor CPP-getrouwen; ook moet stringent worden opgetreden tegen de illegale houtkap, en tegen de gigantische roof en smokkel van Cambodjaanse kunstschatten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234