Woensdag 14/04/2021

'Een internationaal strafhof zou het beste zijn'

Wat bezielt België om een strafonderzoek te beginnen tegen Ali Akbar Hachémi-Rafsanjani, de gewezen president van Iran? Over die vraag breken specialisten internationaal strafrecht zich momenteel het hoofd. Temeer omdat de uiteindelijke beslissing over de uitlevering bij de politici ligt. 'Overigens is België het enige land waar slachtoffers van zulke regimes rechtstreeks naar het gerecht kunnen stappen,' weet de Antwerpse hoogleraar Chris van den Wyngaert.

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: heeft het onderzoek tegen Rafsanjani zin?

Prof. Van den Wyngaert: "Dat is inderdaad de grote vraag. Het onderwerp is in ieder geval bijzonder interessant. Vooral als je weet dat België op dat punt voorop loopt. Aan de wet op de oorlogsmisdaden werd vorig jaar een juridisch deel toegevoegd, dat specifiek handelt over misdaden tegen de menselijkheid. Het geeft België een zeer brede bevoegdheid inzake schendingen van de mensenrechten buiten oorlogssituaties."

Wat moeten we onder die bevoegdheid verstaan?

"Onder meer dat slachtoffers in ons land rechtstreeks naar een onderzoeksrechter kunnen stappen. In andere landen kan dit alleen na een fiat van het parket of van de uitvoerende macht. Neem bijvoorbeeld Nederland. Pinochet was er jaren geleden op vakantie. Enkele gevluchte Chilenen wilden een klacht indienen tegen hem, maar kregen nul op het rekest."

Worden zulke slachtoffers in België niet blij gemaakt met een dooie mus? Het is immers niet het gerecht maar de regering die de uitlevering moet vragen.

"Veel hangt af van het bewijsmateriaal. Dat zal in het geval van Rafsanjani vermoedelijk een probleem opleveren. De klacht komt van één slachtoffer en geldt als een soort getuigenbewijs. De rest van het dossier moet worden samengesteld met de hulp van Iran. Dat lijkt uitgesloten. Hetzelfde geldt voor het vragen en krijgen van de uitlevering. Dat veronderstelt een goed gefundeerd dossier en politieke moed."

Is er dan geen andere oplossing om mensen als Rafsanjani voor de rechter te krijgen?

"Een internationaal strafhof zou het beste zijn. In juli vorig jaar werd in Rome het verdrag ondertekend dat de oprichting van zo'n hof regelt. België treft voorbereidingen om het verdrag te ratificeren. Als zestig staten hetzelfde doen, kan het Permanente Tribunaal van Rome aan de slag. Jammer genoeg liggen de Verenigde Staten dwars. Alle hoop is nu gevestigd op de lidstaten van de EU. Toch zal Rafsanjani nooit voor dit tribunaal verschijnen omdat het alleen bevoegd is voor dossiers die worden geopend na de oprichting."

Kortom: onderzoeksrechter Vandermeersch verdoet zijn tijd. "Toch niet. De behandeling van de klacht kan wel bijdragen tot het internationaal isoleren van dictators. Kijk maar naar Pinochet. Die kon en kan nergens meer gaan of staan." Dus is het maar goed dat slachtoffers rechtstreeks naar de onderzoeksrechter kunnen stappen.

"Dat weet ik niet. Je krijgt natuurlijk wel een aanzuigeffect uit de hele wereld."

(CN)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234