Zaterdag 07/12/2019

Beaufort

"Een ijzeren constructie op een golfbreker, daar geef je toch geen euro voor?"

Iconostase van A Dog Republic in Middelkerke. 'Een ijzeren constructie op de golfbreker: daar geef je toch geen euro voor?', vindt burgemeester Janna Rommel- Opstaele. Beeld Illias Teirlinck

Meer en meer kustgemeenten zijn allerminst blij met kunstenfestival Beaufort. "Wat takken, keien en mosselschelpen? Dat is geen kunst, maar quatsch." Maar volgens Jan Hoet Junior mocht Beaufort net nog veel verder gaan.

Bredene is lang niet de enige kustgemeente die zijn deelname aan kunsttriënnale Beaufort betreurt. Cultuurschepen Eddy Gryson (sp.a) had gisteren de vlag halfstok gehangen als protest tegen de slechte communicatie over het kunstwerk De Hond van de Koreaanse kunstenaar Chi Taïk-Ho. "De kunstenaars sleepten wat takken uit de duinen, die dan een hond op het strand moesten voorstellen. Veel mensen denken dat het gewoon aangespoelde takken zijn, of het werk van spelende kinderen."

Ook in Knokke, Blankenberge, Middelkerke en De Haan uiten de besturen kritiek op de driejaarlijkse kustexpo van hedendaagse kunst. "Tijdens de vorige edities had je nog grote, aantrekkelijke, blijvende kunstwerken. Zoals de kraan van Wim Delvoye. Nu is het eerder belachelijk", zegt Janna Rommel-Opstaele (Open Vld), burgemeester van Middelkerke. "Een ijzeren constructie op de golfbreker en kleurrijke plastic zakjes voor kerkramen: daar geef je toch geen euro voor?"

Bomen in folie

Het gemeentebestuur van Knokke-Heist liet zelfs al een kunstwerk verwijderen. "Het ging om een installatie met prikkeldraad op de dijk: ronduit gevaarlijk", fulmineert burgemeester Leopold Lippens (Gemeentebelangen). "Bij een andere installatie zouden de kunstenaars keien op het strand plaatsen die toeristen kunnen meenemen. Dat is geen kunst, maar quatsch."

Lippens zweert nooit meer deel te nemen aan Beaufort, en ook in andere kustgemeenten is er op zijn zachtst gezegd weinig animo voor een volgende editie. In Den Haan is men er nog altijd niet goed van dat kinderen snijwonden opliepen van een strandtekening met mosselschelpen, die naast een speelterrein lag. Ook over de volgende aangekondigde installatie - "bomen die ingewikkeld worden in folie" - is de cultuurschepen voorlopig maar matig enthousiast. "Als je ziet wat je ervoor krijgt, is 40.000 euro aan deelnamekosten wel een gigantisch bedrag."

Maar volgens Myriam Vanlerberghe, cultuurgedeputeerde bij de provincie West-Vlaanderen die Beaufort 2015 organiseert, staren de gemeenten zich blind op vorige edities. Sinds Jan Fabre voor Beaufort 2003 Nieuwpoort vergastte op een gouden reuzenschildpad, zit zowat elke kustgemeente elk jaar te hopen op een even grote publiekstrekker. Een opvallend kunstwerk dat jaren op het strand kan blijven staan en bij de doorsneetoerist in de smaak valt.

En dat strookt niet bepaald met de visie van kunstcollectief A Dog Republic, dat deze editie een groot deel van de werken voor zijn rekening neemt. Het collectief werkt bewust met natuurelementen en spontane interventies, van mosselfiguren op het strand over bamboeconstructies tot tekeningen op straatvitrines. Dat toevallige passanten schelpen verleggen en met takken aan de haal kunnen gaan, zien ze net als een interactief pluspunt. Dat het springtij takken en tekeningen deels wegspoelt, maakt net deel uit van de werken.

Maar daar ziet Lippens de meerwaarde niet van in. "Wat heb je eraan als mensen niet eens zien dat het kunst is?" In andere kustplaatsen, zoals Blankenberge en Oostende, klinkt ook kritiek op de gebrekkige communicatie. Van publiek dat niet op de hoogte wordt gesteld tot kunstwerken die te laat of helemaal niet worden afgeleverd.

Vanlerberghe geeft toe dat de communicatie veel beter kan. Nu woensdag komt er alvast een spoedvergadering met de burgemeesters en kunstenaars om te remediëren. Maar een perfecte oplossing heeft ze niet. "De mensen van A Dog Republic zien onze kust als één groot kunstwerk dat ze stukje voor stukje afwerken, afhankelijk van de natuurelementen en dingen die zich aanbieden op hun tocht. Maar gelukkig hebben ze na een crisisoverleg al tenminste data doorgegeven die we op een kalender kunnen zetten en verspreiden. Bovendien hebben we dit jaar ook vaste exposities in drie provinciale domeinen."

Achter de schermen bij de provincie klinkt het vooral dat veel kustgemeenten gewoon nooit tevreden zijn. Dat ze enkel mooie beeldjes willen om zoveel mogelijk toeristen te lokken, geen minder evidente, kritische kunst waar sommige vakantiegangers tijdens hun verlof minder boodschap aan hebben.

Nu zeggen de kustgemeenten dat Beaufort vroeger beter was, maar ook de voorbije edities klonk regelmatig kritiek. Zo was De Panne bij Beaufort 04 niet te spreken over een rekenfout in het kunstwerk Boundaries of Infinity en veroorzaakten de Rock Strangers van Arne Quinze een storm van protest omdat ze het uitzicht op de zee belemmerden. Vreemd genoeg de werken die nu door besturen worden aangehaald als goede voorbeelden uit het verleden.

"Kunst en kust zullen altijd een moeilijk huwelijk blijven", klinkt het bij de provincie. "Alleen daarom is het geen goed plan om lokale overheden in de toekomst meer bevoegdheid te geven over bepaalde cultuuraangelegenheden."

De Hond van Chi Taïk-Ho in Bredene. Beeld Illias Teirlinck

Niet zo vernieuwend

Maar hebben de kustgemeenten een punt? Krijgen ze te weinig waar voor hun geld? Beaufort had als uitgangspunt om kunst naar de mensen te brengen. Is de kunst deze keer echt te moelijk? Volgens kunstkenner Jan Hoet Junior, die niet betrokken was bij de expo, mocht Beaufort gerust nog een stap verder gaan. "Alles in het leven wordt abstracter, dus het is logisch dat dat ook geldt voor kunst. Het is te bekrompen om meteen de rekening te maken. Kunst gaat voor mij niet over schoonheid. Akkoord, de ene performance is beter dan de andere, maar als we enkel figuratieve kunst hadden zou dat maar triestig en saai zijn."

Persoonlijk is Hoet Junior zelf niet wild van A Dog Republic. "Sommige gemeenten mogen dat provocatief vinden, ik vind ze niet zo vernieuwend. Het is ook jammer dat veel stukken nu in natuurreservaten staan en niet allemaal op strand of op straat. Waarom zo elitair? Mensen moeten net verrast worden door kunst op de weg naar het station."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234