Zaterdag 15/08/2020

Een huis vol verhalen

Kunsthandelaar Yoeri Vanlangendonck breekt een lans voor de vergeten Belgen van de naoorlogse abstractie. Zijn Antwerpse herenhuis vol Belgische avant-gardisten en Scandinavisch design liet hij samen met zijn man renoveren door het architectenkoppel Rolies + Dubois.

Welk huis verwacht je bij een hip koppel Antwerpse twintigers dat op een steenworp van 't Groen Kwartier woont? Scandinavisch design van Hay, pasteltinten en lampenpeertjes.

Maar wie binnenwandelt bij Yoeri Vanlangendonck (28) en zijn echtgenoot David Vermeiren (28), belandt in een statig herenhuis vol kunst en meubels die hun grootouders nog gekocht zouden kunnen hebben. Kunsthandelaar Vanlangendonck doet ook niet wat je van een twintiger verwacht. Hij verkoopt geen hippe jonge hedendaagse artiesten die nog maar koud uit de schoolbanken zijn. In plaats van zijn eigen generatie te vertegenwoordigen, kiest hij voor artiesten die zijn opa konden zijn. Al zijn die even rock-'n-roll als de jonge honden.

Paul Van Hoeydonck bijvoorbeeld is 90 jaar, maar is eerder dit jaar nog getrouwd. Hij draagt steevast een coole zonnebril en tijdens een poolparty bij kunstenaar Koen Van den Broek sprong hij vol overtuiging in het zwembad.

Telefoonboek

Trots leidt Yoeri ons rond door zijn huis op de bovenste verdiepingen van een statig belle-époquepand. De metershoge ruimtes zijn maatvol gedecoreerd met midcentury design en kunst. "David en ik hebben gelukkig dezelfde smaak."

Alleen qua werkruimte verschilt het duo flink van stijl. David is historicus en werkt als auteur en onderzoeker. Zijn bureau past naadloos bij de rest van het huis met het wandvullende fiftiesmeubel vol keurig gerangschikte romans en documentatie.

De werkplek van Yoeri is een ander paar mouwen: uitpuilende boekenrekken, archiefdozen en overal kunstwerken. Verpakt in noppenfolie staan ze in rijen dik tegen de muur.

"Dit is het eerste schilderij dat ik ooit kocht", zegt Yoeri terwijl hij wijst op een schilderij dat op zijn kant tegen het bureau staat. "Een werk van Jan Cox uit 1951, gevonden op een veiling in Boston. Ik was toen 22 en net afgestudeerd als historicus. Ik kende de internationale kunstmarkt al behoorlijk, omdat ik als student een 19de-eeuwse fotocollectie beheerde. Voor een Belgische verzamelaar kocht ik stukken op grote veilingen en op beurzen zoals Paris Photo en Aipad in New York. Een ongelooflijke eyeopener.

"Van thuis kreeg ik die passie voor kunst niet echt mee. Die is ontstaan uit eigen interesse en later aangewakkerd door een bevriende professor. Toen ik eens spontaan binnenwandelde bij antiquair Paul Verbeeck in Antwerpen, ging er een wereld voor me open. Eerst was ik gebeten door 18de-eeuwse prenten en 19de-eeuwse fotografie. Maar stilaan verschoof mijn interesse naar de abstracte schilderkunst van de Belgische avant-garde uit de jaren 50 en 60. Het gaat om kunstenaars uit bewegingen zoals G58, Art Abstrait en Formes. Belangrijke namen uit die tijd zijn onder meer Guy Vandenbranden, Paul Van Hoeydonck, Jef Verheyen en Mark Verstockt. Op een dag heb ik gewoon het telefoonboek gepakt en Guy Vandenbranden gebeld. We spraken af en dat is echt een vriendschap geworden."

Yoeri begon Vandenbranden en diens avant-gardistische generatiegenoten intensief te verzamelen. Tot grote vreugde van de kunstenaars zelf. Want zij waren in de vergetelheid geraakt. "Hun werk is sterk en heeft een internationaal karakter. In hun tijd hadden ze contacten met de grote toppers zoals Lucio Fontana, Piero Manzoni en Yves Klein. Maar de roem die hen ten deel viel, is aan de Belgen voorbij gegaan", analyseert Vanlangendonck.

Hij timmert hard aan de weg om dat vele jaren later alsnog te corrigeren. Met succes. De kunstenaars halen hogere prijzen en er is meer interesse uit het buitenland - ook omdat hun internationale evenknieën onbetaalbaar zijn geworden.

Helaas komt die appreciatie voor sommige kunstenaars net te laat. Vandenbranden en Verstockt bijvoorbeeld overleden in 2014.

Arty party

Na jaren verzamelen, opende Vanlangendonck in november 2012 een galerie in de Antwerpse Wolstraat. Dat deed hij samen met acteur Brecht Callewaert - u kent hem van Wittekerke en Thuis - en aanvankelijk ook met ontwerper Tim Van Steenbergen. Die is er intussen uitgestapt. De galerie walste als een stormram de Antwerpse kunstscène binnen. "De levensduur van een nieuwe galerie is ongeveer drieënhalf jaar", merkt Vanlangendonck fijntjes op.

Hoewel zijn galerie daar recht op afstevent, lijkt hij zich weinig zorgen te maken. Terecht. Op korte tijd werd Callewaert-Vanlangendonck een vaste waarde. Na een jaar breidden ze hun galerie uit met een tweede pand aan de overkant van de straat. Ze gaven al twee lijvige monografieën uit, over Guy Vandenbranden en Jan Saverys en de groep Art Abstrait.

De tandem Callewaert-Vanlangendonck is superambitieus. En ze willen van hun galerie een open huis maken. "Wij werken niet met exclusieve vernissages op uitnodiging. Onze openingsavonden zijn feestjes waar iedereen welkom is. Via Brecht komen er veel acteurs over de vloer, maar de galerie is vooral een bonte smeltkroes. Kunstenaars, verzamelaars, liefhebbers en vrienden, tussen de 20 tot de 90. Dat onze galerie niet louter kopers aantrekt, deert ons niet. Verkopen is niet ons hoofddoel. We willen vooral tentoonstellingen en boeken maken. De kunstenaars ondersteunen en iets nalaten, vinden we veel belangrijker. Geld is niet meer dan een middel om dat voor elkaar te krijgen", klinkt Vanlangendonck idealistisch. Hij trekt aan de artistieke touwtjes binnen de galerie. Brecht aan de zakelijke.

Zandhopen

Als we verder door het huis wandelen, blijkt het echt een verzameling van vriendschappen en coups de coeur. Aan elk kunstwerk of meubel plakt wel een verhaal. Een groot paneel met bladgoud en stenen van Paul Van Hoeydonck haalde het koppel samen op in Zwitserland: "Toen bleek dat het niet in de auto kon, zijn we naar de lokale doe-het-zelfzaak gegaan. We hebben het werk ingepakt, op het dak gebonden en zo heel voorzichtig naar huis gereden."

In de eethoek hangt een tekening uit 1960 die Fontana als nieuwjaarskaart stuurde naar Vandenbranden. Toen die in 2014 stierf, kreeg Vanlangendonck niet alleen zijn artistieke nalatenschap, maar ook zijn bibliotheek en zijn archief waar dit kaartje in zat.

Designmeubels zijn naast kunst een gedeelde passie van Yoeri en David. Samen vergaarden ze al een mooie collectie. Opvallend veel stukken zijn van Knoll, zoals een eettafel van Saarinen en een fauteuil van Bertoia. "Het is puur toeval, maar momenteel hebben we in de galerie een tentoonstelling over Jan Saverys, een kunstenaar van de Art Abstrait-beweging. Hij onderbrak zijn artistieke carrière om directeur te worden van Knoll International. Collega-artiesten verweten hem die carrièreswitch. Maar voor Saverys was design een volwaardige kunstvorm. Daar ben ik het helemaal mee eens."

Ondanks de overdaad aan dingen uit vervlogen tijden woont het duo hier niet in een anachronisme. Daarvoor zorgt ook de recente verbouwing door Rolies + Dubois. Een jong Antwerps architectenbureau gestart door Vincent Van Duysen-telg Stijn Rolies en Dorothee Dubois die naast architect ook fotograaf, stylist en blogger is.

"Hun mix van strakke lijnen en warme materialen sprak ons meteen aan", zegt Vanlangendonck. "Ons belangrijkste verzoek was een nieuwe grotere keuken die beter aansloot bij de rest van het huis."

Rolies + Dubois sloopten de tussenmuur eruit en tekenden een lichte strakke keuken met witte marmer en multiplex die uitgeeft op de leefruimte. Verder kwamen er overal antieke gietijzeren radiatoren en werden de houten vloeren opgeschuurd en geloogd. Ook de houten trap wilden ze terugbrengen in zijn originele staat.

"Dagenlang hebben stielmannen op de oude verflagen zitten schuren. Zonder resultaat. Het bleek bootverf te zijn die je alleen kunt verwijderen door te zandstralen. Op een bepaald moment lag er 600 kg zand in ons huis. We hebben nog foto's van toen met gigantische hopen zand zo ver je kon kijken. Ronduit rampzalig", zucht Vanlangendonck duidelijk opgelucht dat het voorbij is.

"In de toekomst willen we het dakterras aanpakken. Het wordt een stuk groter, er komt een buitendouche en een daktuin met siergrassen."

U-turn

Veel tijd om op zijn dakterras te zitten, zal hij alvast niet hebben. Vanlangendoncks notaboekje staat vol ambitieuze plannen. Hij wil gaan samenwerken met een Londense galerie. Hij droomt ervan om deel te nemen aan kunstbeurzen. En hij zet voor het eerst ook hedendaagse kunst op het expoagenda van de galerie. Waarom hij nu deze u-turn maakt en toch begint met hedendaagse kunst? "We brengen niet om het even wat, enkel actuele kunstenaars die passen binnen onze abstracte beeldtaal," pleit Vanlangendonck. "Eind vorig jaar cureerde Luc Tuymans in Londen een tentoonstelling over 20ste-eeuwse abstracte Belgische kunst: The Gap. Die expo is nu te zien in het Muhka. Met de galerie pikken we daarop in door modernistisch werk van Luc Peire te combineren met kunst van de hedendaags artiest Boy Stappaerts.

"Tijdens het Antwerp Art Weekend in mei tonen we dan weer een dialoog van Jan Cox en Koen van den Broek. Koen maakte speciaal voor deze show een reeks nieuwe werken geïnspireerd op Jan Cox, een van zijn voorbeelden. Koen maakt voor ons ook een zeefdruk die we gaan verkopen als editie. Daar ben ik heel blij mee. Ik vind Koen een topkunstenaar."

Wedden dat Yoeri en David alvast een mooi leeg stukje muur aan het zoeken zijn?

De tentoonstelling over Jan Saverys en Art Abstrait loopt nog tot 12 maart.

callewaert-vanlangendonck.com, guyvandenbranden.be, roliesdubois.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234