Dinsdag 24/11/2020

Een huis vol verborgen muziekjes

Als huiscomponist van Het muziek Lod tekende Dick van der Harst de jongste tien jaar voor heel wat muziektheaterprojecten. Nu ruilt hij de theaterzaal voor het concertpodium met Het Huis der verborgen Muziekjes, een ambitieuze productie waar muzikanten uit folk, flamenco, klassiek en jazz aan meewerken. Eind deze week is hij te gast tijdens het Brugges Festival.

Gent / Van onze medewerker

Chris Delarivière

Dick van der Harst is een markante verschijning. We ontmoetten de boomlange en flegmatische muzikant in het hoofdkwartier van Het muziek Lod, aan de rand van de Gentse rosse buurt. Het is zowat de vaste stek van de Amsterdammer, die in de loop van de jaren tachtig in Vlaanderen belandde. "Ik speelde als straatmuzikant in een Gentse winkelstraat toen Koen De Cauter toevallig voorbijkwam. We raakten aan de praat, het klikte tussen ons en toen hij iemand zocht die noten kon schrijven voor het project La Nuit est une Sorcière ging de bal aan het rollen. Later ontmoette ik Hans Bruneel, die nu Het muziek Lod leidt. Daarna ben ik niet meer uit Vlaanderen weggegaan. Dat was geen bewuste keuze hoor, het liep toevallig zo."

Eigenlijk was Dick van der Harst voorbestemd klassieke muziek te geen spelen. "Mijn ouders waren klassiek geschoold, maar stonden gelukkig ook open voor andere muziek", vertelt hij. "Ik studeerde klassieke gitaar en slagwerk aan het conservatorium, maar heb me ook altijd nog met andere dingen beziggehouden, zoals flamenco en jazz. Ook nu nog speel ik, naast mijn werk voor het muziektheater, 'gewone' muziek. Dat schaadt helemaal niet, integendeel: het helpt."

Muziektheater blijft echter zijn hoofdbezigheid. De jongste jaren ontpopte hij zich als een productief componist die met vele vormen experimenteerde. Nu eens ging hij aan de slag met poëzie, dan weer met dans en gesproken woord. Voor zijn recentste producties, Diep in het Bos en Vadria, trok hij op met acteur Eric De Volder. "Muziektheater is een veelomvattend begrip", legt Van der Harst uit. "Ik wil de muziek een onzichtbaar verhaal laten vertellen. Daarna kun je, in samenspraak met acteurs of dansers, dingen toevoegen en ontstaat er een nieuw verhaal. Het is altijd een zoektocht. Bij het componeren denk ik er niet over na of wat ik doe in een theater of op een concertpodium thuishoort. Afhankelijk van de ideeën en het creatieve proces worden dingen losgegooid, krijg je een dialoog en ontstaat er iets nieuws. Muziek is het vertrekpunt. Waar het vervolgens heen gaat, hangt af van hoe de wind waait."

Dick van der Harst is een geschoolde gitarist maar zijn lievelingsinstrument is de bandoneon. "Hmm, die past het best bij wat ik doe. Het is een allround instrument. Tijdens de jaren tachtig waren in Amsterdam talloze Argentijnse groepjes actief die altijd wel een gitarist zoals ik konden gebruiken. Door met hen te spelen leerde ik de bandoneon kennen." Zijn voorliefde voor het tango-instrument bij uitstek betekent echter niet dat Van der Harst zich beperkt tot één bepaald muziekgenre. Ook klassieke muziek (Mozart vooral), zigeunerjazz, flamenco en Hongaarse, Indische en Keltische muziek komen op zijn voorkeurlijstje voor. "Mijn probleem is dat ik eigenlijk te veel interesses heb", vertelt hij. "Als kind al kwam ik in contact met zeer diverse muziekstijlen. In Cordoba heb ik een poosje flamencogitaar gestudeerd, ik trok enkele keren naar Schotland om er de doedelzak onder de knie te krijgen en momenteel zit ik veel in Bretagne. Zelfs in de kleinste dorpen gebeuren daar boeiende dingen op muzikaal vlak. Anders dan bij ons is volksmuziek er nog levende muziek. Er leven nog tradities die elders in Frankrijk verdwenen zijn. Die ontwikkeling heeft ook te maken met de Keltische wortels van de Bretonse bevolking. Iedereen, van jong tot oud, speelt er wel in een groepje. Hetzelfde geldt voor Galicië. Op maandagavonden kun je er in een of ander dorp, bij een bushokje waar nooit een bus stopt, de plaatselijke jeugd zien samentroepen. Die jongeren arriveren op scooters en brommers en wachten dan op de doedelzakleraar voor hun muzieklessen. Volksmuziek is er nog geïntegreerd in de samenleving, al zijn er ook in Vlaanderen wel goede groepen die eerlijk met folk bezig zijn."

Van der Harsts belangstelling voor uiteenlopende genres in de Europese volksmuziek vormt ook de leidraad voor zijn nieuwste creatie. Aan Het Huis der verborgen Muziekjes nemen niet minder dan 23 muzikanten van verscheiden origine deel. Behalve de bandoneonspeler zelf zijn er nog de Galicische meisjes van Ialma, de Vlaamse folkgroep Orion, het kamermuziekensemble Oxalys, flamencodiva Amparo Cortés en nog enkele muzikanten uit jazz- en klassieke middens.

"Het idee voor Het Huis kwam er eigenlijk naar aanleiding van Brussel 2000. Ik ben toen, zeg maar in de jungle van Brussel, op zoek gegaan naar muziek die niet echt bekend was en naar muzikanten die wilden meegaan in een suite waarin iedereen elkaars muziek zou kunnen spelen. Het is dus zeker geen muzikale encyclopedie waarin verschillende stijlen naast elkaar gepresenteerd worden. Wat ik wil doen is verborgen verbanden blootleggen. Mensen die mijn muziek kennen, zien in deze productie waar ik de mosterd vandaan heb gehaald. Hier zie je de oorspronkelijke kiem overgaan in iets wat heel anders is maar er tegelijk ook mee te maken heeft." Het Huis der verborgen Muziekjes was geen gemakkelijk project. Het vroeg veel geduld en concentratie. Als uitgangspunt gebruikt Van der Harst twee Mozart-composities: de romance uit 'Die Entführung aus dem Serail' en 'Das Kinderspiel'. Daar worden dan bulerias, walsjes, Bretonse liederen, Argentijnse milonga's en ander fraais omheen geweven. "Het was aanvankelijk een beetje aftasten, want iedere stijl impliceert zijn eigen manier van denken en werken. Het was bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend Ampara Cortés ervan te overtuigen haar bulerias te koppelen aan een strijkkwartet. Een folkband als Orion repeteert dan weer op een heel andere manier dan het klassieke ensemble Oxalys. Eigenlijk lokte iedere stijl zijn eigen soort repetitie uit. Maar uiteindelijk slaagde ik er toch in alle muzikanten in dit avontuur te doen stappen." Het Huis is een akoestische productie. Geluidsversterking wil Dick van der Harst in geen geval en het argument dat die aanpak in een grote zaal als de Brugse Stadsschouwburg bepaalde risico's inhoudt, wuift hij dan ook resoluut weg. "Ik werk altijd zo. Je moet geluiden echt mengen, proberen alles in een natuurlijke balans te brengen. Dat geeft een betere klankkleur én een speciaal gevoel. Na enkele minuten zit het publiek immers veel dichter bij de muzikanten. Zeker, het publiek is eraan gewend geraakt dat het geluid je van alle kanten tegemoet komt gewaaid, maar ik stel toch een soort nonchalance vast bij het mengen van klanken en kleuren. Ik puzzel liever tot ik de goede klankkleur heb. Vergelijk het met een klassiek concert bij Von Karajan of Bernstein. Als de eerste vaststelt dat de fluit te zacht speelt, zal hij er nog drie fluiten bij halen. Bernstein daarentegen zal aan de andere muzikanten vragen hun spel aan te passen, zodat de fluit er wèl doorheen komt. Mijn voorkeur gaat naar die laatste aanpak."

Luthomania en Het Huis der verborgen Muziekjes van Dick van der Harst, te zien tijdens het Brugges Festival op vrijdag 2 februari om 20 uur. Verder nog te zien in de bottelarij in Brussel (7 en 8 februari), de Stadsschouwburg van Kortrijk (16/2), Vooruit in Gent (17 en 18/2), het Zuiderpershuis in Antwerpen (22/2) en verder in Leuven (23/2), St. Niklaas (24/2) en Hasselt (25/2).

'Het was een beetje aftasten: iedere stijl impliceert zo zijn eigen manier van denken en werken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234