Donderdag 20/01/2022

Een hommage aan arme drommels

De opera Rumor gaat vanavond in wereldpremière in de Vlaamse Opera Antwerpen. Basis van het libretto is de novelle Sweet Smell of Death van de Mexicaanse scenarist Guillermo Arriaga, bekend van onder andere het Oscargenomineerde Babel.

Hoe verrast was u dat iemand van Sweet Smell of Death een opera wilde maken?

Guillermo Arriaga: "Dat was niet alleen een verrassing, maar ook een eer. Je weet nooit waar je verhaal zal belanden, dus ik ben erg blij dat het in de handen kwam van een gereputeerd operacomponist als Christian Jost."

Enkele jaren geleden had u een opgemerkt dispuut met Alejandro González Iñárritu, de regisseur van drie van uw scenario's, over wat wie toekwam in het auteurschap. Kon u deze keer uw werk wel zomaar overlaten?

"Ik heb Christian instinctmatig vertrouwd. Ik ben naar Antwerpen afgezakt om me te laten verrassen. Ik heb hem vrij gelaten om te doen wat hij nodig vond en ik heb hem daarbij geen seconde willen storen. Met filmscripts gaat het anders. Dan gaat het over het originele werk dat je in de film gerespecteerd wil zien. En met Iñárritu had het gekrakeel trouwens veeleer te maken met wie waarvoor accolades kreeg, dat was nóg iets anders. Nu werd er van mijn boek een opera gemaakt. Daarvoor was een transitie nodig uiteraard. En ik ken niks van opera dus was het maar logisch dat ik Christian vertrouwde."

Herkende u uw werk nog toen u gisteren de generale repetitie bijwoonde?

"Ik was aangenaam verrast dat Christian een wereld heeft ontdekt in de wereld van mijn werk waarvan ik geen idee had dat ze bestond. Het schrijfproces leg je één keer af, het leesproces gebeurt opnieuw en opnieuw telkens een lezer het boek ter hand neemt. Nu heeft Christian het gelezen en in zijn creatie een nieuw leven gegeven. Zijn vondst bijvoorbeeld om de overleden Adela als geest te laten terugkeren, vind ik prachtig."

Christian Jost zegt dat het toegevoegde verhaal van Adela persoonlijk is, het verhaal van zijn familie. Was uw boek ook persoonlijk geïnspireerd?

"Al mijn werk is persoonlijk. Naar de plaats waar het verhaal van Rumor zich afspeelt, ga ik al jaar en dag. Ik heb daar mijn beste vrienden onder de arme, ongeletterde boeren. De figuur uit The Three Burials of Melquiades Estrada, een ander boek en filmscript van mijn hand, komt uit dat dorpje. Hij leeft nu als een illegale vluchteling in de States. Mijn boek is een hommage aan deze mensen."

De vermeende liefde tussen Ramón en Adela loopt in Rumor parallel met de geheime liefde van inwijkeling Gitano en zijn minnares Gabriele. Vanwaar uw voorliefde voor parallelverhalen die elkaar kruisen?

"Ik hou daarvan omdat het in het leven ook altijd zo gaat. Je weet nooit wie of wat er op een moment jouw pad zal kruisen. Waarom zit ik in deze prachtige stad? Omdat Christian mijn boek naar opera wil omzetten en daar in Antwerpen de kans voor krijgt. Een Duitser die een Mexicaan opzoekt, wie had dat gedacht? Ik ben een atheïst, dus ik geloof alvast niet dat we marionetten zijn. We kunnen een plan maken, maar of we ons doel bereiken hebben we gewoon al veel minder in handen en de weg ernaar toe is nog onzekerder. José Ortega, een Spaanse filosoof, vroeg zich af hoeveel we onszelf zijn en hoeveel omstandigheid. Het tweede bepaalt heel erg het eerste. Ik denk dat we voor een deel ons eigen lot in handen hebben, maar de omstandigheden rammelen er wel mee."

Zoals geruchten en roddels die een eigen leven gaan leiden en uiteindelijk een onafwendbare afloop kennen?

"Een Duitse criticus vertelde me dat hij in mijn boek had gelezen hoe het nazisme was kunnen ontstaan. Er wordt een leugen verteld, er ontstaat een gerucht en iedereen gaat erin mee. Zelfs op het moment dat geweten is dat de mensen over wie de leugen wordt verteld onschuldig zijn, is niemand nog bij machte het mechanisme te stoppen. Goebbels zei dat als je een leugen blijft herhalen, die op de duur werkelijkheid wordt, en hij kende er wat van."

U noemt zichzelf een jager. Hoe moet ik dat interpreteren?

"Je moet helemaal niks interpreteren! Ik noem mezelf geen jager, ik bén een jager. Met pijl en boog, echt. Wil je foto's zien? (Arriaga toont foto's op zijn Blackberry van zichzelf in jachtkleding, pronkend bij een bloedend en dampend hertenkadaver, NK). Een geweer voelde niet juist. Met pijl en boog moet je het beest in de ogen kijken, en als je niet oppast, valt het jou aan. Je moet in goeie conditie zijn, en vooral, snel. Het moment waarop het dier zich van jou afwendt, moet je je oprichten, je boog spannen en de pijl door zijn hart jagen. Ik heb het mezelf aangeleerd en trek er soms voor twaalf uur alleen op uit. Ik eet ze op, ja, anders heeft het geen zin. In Hollywood draaien ze hun rug als je vertelt dat je jaagt. Politiek totaal incorrect vinden ze dat. Nochtans zijn het daar geen herbivoren. Met jagen voel je de cirkel sluiten. Het geeft je een breder begrip over leven en dood. Het is het zoveelste natuurlijke fenomeen waar we geen voeling meer mee hebben. Dus nee, ik als jager ben geen metafoor (lacht). Alle karakters, in al mijn werk, zijn jagers. Jagen laat een ruimere interpretatie toe van de wereld en de mensheid. En dus, als schrijver ben ik nog steeds een jager."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234