Donderdag 08/12/2022

'Een historische dag voor de ruimtevaart'

Onbeholpen geklap, stuntelige toespraken en verbouwereerde wetenschappers. Spetterende feestjes bleven uit in het controlecentrum in Darmstadt en op de Universiteit Gent toen duidelijk werd dat we voor het eerst op een komeet zijn geland.

Een uiterst spannende dag was het gisteren. Omstreeks half tien liet moederschip Rosetta haar 'kind' Philae los. Een ruimtelander van ongeveer 100 kilogram, die de onwaarschijnlijke opdracht had gekregen om op een komeet te landen. Een huzarenstukje, want de zwaartekracht op zo'n komeet is zodanig laag dat de kans bestond dat de ruimtelander zonder pardon terug de ruimte werd ingeslingerd. Eenmaal aan de grond moest Philae razendsnel drie schroeven in het oppervlak boren en harpoenen wegslingeren. Landde hij op een rotsblok of een te steile helling, dan zagen de wetenschappers hun werk van jaren in rook opgaan.

Op Campus de Sterre van de Universiteit Gent was de landing samen met VRT-wetenschapsman Lieven Scheire live te volgen op groot scherm. Op twee grote schermen zelfs, al was geen van beide ruimtes voorzien op zo veel gegadigden. In een aula zonder daglicht of zuurstof mocht hij uitleg geven bij de livebeelden van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA). In een ander lokaal passeerden enkele specialisten de revue. Overal voerde een scherp aroma van studentenzweet en verschraald bier de boventoon.

Alle leeftijden waren vertegenwoordigd, van studenten fysica tot wetenschappers op leeftijd. Dennis Nevejans (67) bijvoorbeeld, jarenlang departementshoofd van het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA). Jarenlang werkte hij aan de massaspectrummeter waarmee Rosetta vandaag allerlei informatie doorseint. Nevejans is al enkele jaren op pensioen, maar toch volgde ook hij vol spanning de landing van Philae. Samen met enkele oud-collega's en Belgisch ruimtevaarder Dirk Frimout vatte hij post in de grote zaal boven. "Het is de kers op de taart, natuurlijk", vertelt hij. "Hier hebben zo veel mensen zo veel jaren hard voor gewerkt. Een mislukking zou erg demotiverend zijn. Ik heb het ooit meegemaakt. In 1996 hebben we geprobeerd om een satelliet naar Mars te sturen. Maar eenmaal gelanceerd, keerde het ding gewoon terug naar de aarde. Zes jaar werk voor niets. Probeer je team dan nog maar eens te motiveren voor een nieuw project."

Ook de Rosetta-missie is een werk van lange adem geweest. Tien jaar geleden werd de ruimtesonde gelanceerd van op een basis in Frans-Guyana. Sinds die tijd maakte ze meerdere omzwervingen langs de aarde, langs Mars en verzonk ze drie jaar lang in een diepe winterslaap. Enkele maanden geleden arriveerde ze bij komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, genoemd naar de astronomen die hem in 1969 ontdekten. Het hoogtepunt volgde gisteren met de landing van Philae, een wetenschappelijk hoogstandje en een primeur voor de Europese ruimtevaart.

Postkaarten

Want wat Tomorrowland is voor feestende technopubers, was deze #CometLanding voor een horde wetenschappers, nerds en geeks. Op Twitter hielden Rosetta en Philae zowaar een eigen onderonsje. "Het is hier wat frisjes sinds je weg bent", tweette moederschip Rosetta vrolijk. "Maar ik kan je nu beter zien. Stuur me een kaartje!" "Ik stuur je honderden kaartjes vanop #67P :)", antwoordde Philae even later. Veel gekker moest het op dat moment niet worden.

De eerste postkaart kwam er overigens iets na 15 uur, tot groot jolijt van het aanwezige publiek. Een kiekje van Rosetta gemaakt door Philae: een schimmig zwart-witbeeld met enkele witte stippen.

Via een livestream vanuit de controlekamer in het Duitse Darmstadt was het hele spektakel te volgen. De ene na de andere onderzoeker mocht daar uitleggen hoe spannend en belangrijk het allemaal wel niet was. Zo ook Matt Taylor, een van de missieleiders, doorgaans gehuld in hawaïhemd, en met een gigantische tatoeage van de komeetlanding op zijn been. "We zijn er zo dicht bij", zuchtte hij even voor de landing. "We zijn meerdere keren langs de aarde gepasseerd, langs Mars en nu komt het moment van de waarheid. We're moving in for the kiss."

"Het is een historische dag voor de ruimtevaart", noemde Dirk Frimout de gebeurtenis. Het is de eerste keer dat een ruimtesonde überhaupt zo dicht bij een komeet geraakt. Dankzij deze missie zullen we hoogstwaarschijnlijk kunnen achterhalen hoe die kometen precies zijn samengesteld. De hemellichamen van ijs, gas en stof zijn overblijfselen van de geboorte van ons zonnestelsel. "Als alles goed loopt, zullen we kunnen achterhalen of het water op onze planeet gesmolten kometen zijn", legde De Keyser uit.

Omstreeks 16u30 landde Philae op komeet 67P. Maar daarna zou het nog 28 minuten en 20 seconden duren eer de eerste signalen werden doorgestuurd. Door de enorme afstand duurt het nu eenmaal zo lang eer de informatie de aarde bereikt. Op de ESA-livestream werd op dat moment al helemaal geen moeite meer gedaan om het grote publiek te entertainen. Bloednerveuze wetenschappers die geconcentreerd naar een scherm kijken, meer was er niet te zien. "Wij blijven staren naar starende mensen", vatte presentator Lieven Scheire het in Gent mooi samen.

Gaan zuipen?

Tot het om 17u04 dan toch zover was. De wetenschappers in de controlekamer in het Duitse Darmstadt vlogen elkaar om de hals, er werd uitbundig geapplaudisseerd, maar daarna ging alle aandacht opnieuw naar het computerscherm. "Ik denk dat ze blij zijn", aldus Scheire. Het leek alsof men bij ESA even vergeten was dat ze live in de ether waren. "Philae is succesvol geland op het oppervlak van de komeet", verklaarde missieleider Stephan Ulamec na tien minuten dan toch nog in de camera. "Ik ben geland! Mijn nieuwe adres is: 67P!", tweette Philae even later ter bevestiging. Onbeholpen blijdschap, gevolgd door een stuntelige speech van de burgemeester van Darmstadt over hoe die hele missie toch voor een enorme jobcreatie had gezorgd. Het was toen al duidelijk dat de Rosetta-medewerkers een uiterst beschaafd en stuntelig feestje tegemoet gingen.

Hetzelfde gold overigens voor Gent, waar de massa meteen na de landing afdroop. Geen uitzinnige vreugde, geen bacchanaal. Er moest duidelijk nog gestudeerd worden die avond. Een verdwaalde activist - met een T-shirt waarin alle ruimtelandingen als fake worden afgedaan - vroeg zich aan de ingang van het wetenschapsgebouw af waar al dat volk was gebleven. "Zijn ze gaan zuipen, misschien?", klonk het ontredderd. Of hoe de wetenschap vooral in stilte viert.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234