Donderdag 21/10/2021

'Een historisch portret maken is interessant en vervelend'

Fotograaf Erwin Olaf werkt aan zijn versie van een 19de-eeuws schilderij. De Nederlander pakt het op zijn manier aan, met extra vrouwelijke personages en een cast gekleed in historische kostuums en Belgische mode.

Het is de dag voor de grote shoot en het Kasteel van Gaasbeek staat op stelten. In de stallen past een tiental modellen hun kostuums. Morgen kruipen ze in de huid van edellieden of de dode graven Egmont en Hoorn. Tussen de rekken vol historische kostuums hangen ook hedendaagse ontwerpen, zoals een rode vinyltas van Delvaux. Fotograaf Olaf wilde Belgische mode verwerken in zijn interpretatie van Louis Gallaits beroemdste schilderijDe laatste hulde aan de graven Egmont en Hoorn.

Het is niet de eerste keer dat Olaf een historisch tafereel vastlegt. Vorig jaar maakte de Nederlander een gelijkaardig werk in opdracht van de Universiteit van Leiden en museum De Lakendal. Hij schoot een monumentale foto van het Leidens beleg en ontzet, twee stillevens en vier portretten voor zijn opdrachtgevers.

De foto illustreert een belangrijke periode in de geschiedenis van Oranje, toen Nederland in de 16de eeuw onder leiding van Willem van Oranje tegen de Spaanse overheersing vocht. Het werk dat hij nu voor het Kasteel van Gaasbeek maakt, gaat over dezelfde periode. Het doek dat Olaf kopieert stelt de vermoorde graven Egmont en Hoorn voor, die geëxecuteerd werden omdat ze met Willem van Oranje samenwerkten. Olaf zegt dat een historisch doek namaken niet alleen interessant is, het is soms ook vervelend.

"Het interessante deel is dat ik moet proberen mijn eigen identiteit in het schilderij te stoppen. Dat doe ik bijvoorbeeld met de kleding. De modellen dragen een mix van hedendaagse ontwerpen en historische kostuums en dat werkt wonderwel. Het vervelende is dat ik me aan de compositie van het schilderij moet houden. Bij het Leidens ontzet, vertrok ik niet van een bestaand schilderij en kon ik mijn eigen schikking maken. Nu is het anders: ik mag niet prutsen aan de opbouw van het doek. Bovendien is de compositie bijzonder compact, dus ik weet nog niet helemaal zeker hoe ik dat ga oplossen."

De kunstenaar vindt het niet erg dat zijn foto niet historisch correct zal zijn. "Wanneer je een foto of film maakt over het verleden, sluipen er onbewust stijlelementen in je werk van de tijd waarin je de foto maakt. Een reeks over The Tudors die in 1990 werd gemaakt, ziet er ook zo uit. Wij willen een historische foto maken die er heel 2012 uitziet." We, dat zijn Olaf en zijn twintigkoppige team. Bij zijn project voor het Leidens ontzet, deed zijn ploeg uitgebreid research. Ze informeerden zelfs bij ziekenhuizen om de symptomen van de pest, een ziekte die centraal staat in het werk, zo goed mogelijk na te bootsen. Ook nu heeft hij zich goed geïnformeerd. "Olaf wilde tot in de kleinste details gebrieft worden over Graaf Egmont, die in het kasteel woonde", vertelt Luc Vanackere, directeur van het kasteel. "Hij wilde alles weten, ook hoe hij is geëxecuteerd, hoe het volk op zijn dood reageerde en hoe het politiek landschap van die tijd eruit zag." Vanackere vertelt dat de kunstenaar en zijn team nog extra informatie hebben opgezocht over graaf Egmont. "Dat merkten we toen we met hem samenkwamen om te vergaderen. Olaf is een echte perfectionist."

Het kasteel vroeg de Nederlander vorig jaar om voor hen een reproductie van De laatste hulde te maken. Het resultaat van de opdracht wordt opgenomen in de vaste collectie van het museum. De kunstenaar maakt ook een stilleven rond de dood. Hij gebruikt verwelkte bloemen, een doosje met het echte hart van de graaf erin en voorwerpen uit de zolders van het kasteel. Een medewerker prikt ijverig verdroogde motten op metalen stokjes om ze te laten zweven. "Ik zet ze alvast klaar, we zien wel wat Erwin ervan vindt."

De dood staat centraal in het doek waarop de fotograaf zich baseert. De onthoofde graven Egmont en Hoorn liggen opgebaard en worden omringd door rouwende personages. Olaf hield vorige maand castings in de Bozar en het Kasteel van Gaasbeek om modellen voor zijn foto te vinden. Hij maakt er een zaak van potentiële kandidaten zelf te interviewen. "Ik wil weten hoe mensen zijn", legt hij uit. "Zijn het durvers, hebben ze humor of net niet. Hoe bewegen ze?" De Nederlander verbaast zich over de snelheid waarmee hij een geschikte cast bij elkaar vond. "Aan het eind van de dag dachten we soms: 'Oei, dat personage moeten we nog vinden', maar dan kwam er plots een man binnen die uit het schilderij leek te zijn weggelopen."

Cameo

Dertien modellen staan voor de lens van Olaf. "Ik maak eerst een portret van de hele groep, maar voor de veiligheid portretteer ik de modellen later in kleinere kliekjes", legt hij uit. De meest fotogenieke modellen mogen later ook poseren voor een paar portretten die de artiest zal maken. Alle mannequins zijn amateurs, maar dat deert Olaf niet. "Het enige verschil is dat ze geen standaardmaten en grootte hebben, meer niet."

In de stallen staat een klein meisje een gouden jurkje en zwart overjurkje te passen. Ze vertolkt de dochter van Egmont en Sabine van Beieren, een personage dat niet op het oorspronkelijke tafereel staat. Na haar komt het meisje dat Sabine zal spelen kleding passen, ook zij staat niet op het doek. Olaf heeft ervoor gekozen om een paar vrouwelijke personages aan zijn kunstwerk toe te voegen. "We gaan waarschijnlijk ook met een cameo werken van Marie Arconati Visconti. De markiezin was de laatste bewoonster van het kasteel en hield ervan zich te verkleden als page, haar wilde ik erbij." Louis Gallait, de schilder van Laatste hulde gebruikte echte lijken als modellen voor zijn doek. Gelukkig voor de modellen zijn die van Olaf springlevend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234