Vrijdag 07/08/2020

Eén hink-stap-sprong

De Antwerpse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten werd in 1663 opgericht door schilder David Teniers en is daarmee de vierde oudste ter wereld, na Rome, Florence en Parijs. In de eeuwen daarvoor gingen aspirant-schilders in de leer bij een gereputeerde meester. Schilders waren immers stielmannen, zoals bakkers en schrijnwerkers. Maar al vanaf de renaissance streefden schilders - samen met beeldhouwers en architecten - naar meer prestige. Zo beeldde Rubens zich bij voorkeur uit als edelman. De schilders benadrukten ook dat hun vak steeds meer kennis vereiste van anatomie, perspectief en lichtwerking. Een academie was nodig om die theoretische basis te leveren.

In de praktijk kwam het er vooral op neer dat de studenten er leerden tekenen: naar oude meesters, gipsen beelden of levende modellen. Zo begint de expo in het MAS (

): een zuilengang met anatomische tekeningen van Rubens, werk naar Da Vinci en gipsen beelden van goden en gladiatoren. Je hoort Jan Decleir een tekst lezen van gildebroeders die erop staan dat er een Academie in Antwerpen komt, anders neemt Brussel het initiatief. Die rivaliteit klinkt bekend, zeker nu nogal wat galeries en kunstinitiatieven van Antwerpen naar Brussel trekken.

Aanvankelijk krijgt de Antwerpse academie onderdak in de handelsbeurs, waar een pronkzaal wordt ingericht om te tonen hoe bijzonder de Antwerpse kunst wel is. In het MAS zweeft dergelijk kunstkabinet, met werk van Frans Floris en Jacob Jordaens, enkele meters boven de grond. Vanuit die kunstkamer stapt de bezoeker dan één grote zaal binnen, een gouden Hall of Fame: 140 stuks - schilderijen en sculpturen - van vedetten en vergeten goden van de Antwerpse academie kriskras door elkaar. Van Gogh, Tuymans en Alma Tadema hangen er zij aan zij met Emile Vloors, Jules Schmalzigaug en Anne-Mie Van Kerckhoven.

Werk van Vaast Colson staat naast Jef Lambeaux. Cocurator en modeontwerper Walter Van Beirendonck ging op zijn buikgevoel af en weerde elke chronologie. Zo hangt centraal De dood van Rubensdoor Matthieu Van Brée (1827), een luchttuig van Panamarenko (2000) vliegt daarop af. Het is één vrolijke chaotische overvloed, waarin helaas elk werk een ander verdringt.

Video, met onder meer David Claerbout, is het ondergeschoven kindje, terwijl minimal art of conceptkunst totaal ontbreekt. Dat legt een van de grote tekortkomingen van de academie bloot: in de 20ste eeuw was ze een bastion van conservatisme en miste ze de aansluiting met wat er in de kunstwereld gaande was, al vanaf het impressionisme.

Die problematiek komt wel aan bod in het wat dwarse boek Contradicties, gepubliceerd door de Academie zelf. Het is een uitgave die slaat en zalft, met boeiende en vaak ontluisterende getuigenissen van ex-studenten en onder meer een kritisch overzicht van de academie in de 20ste eeuw door Johan Pas.

De MAS-tentoonstelling gaat daarentegen met één hink-stap-sprong door 350 jaar geschiedenis. Cocurator Paul Huvenne, directeur van het Museum voor Schone Kunsten, zei dat hij eigenlijk een heel MAS nodig zou hebben voor dergelijke tentoonstelling. Maar hij moet het met één krappe MAS-box doen - dat is goed voor één thema, niet voor een heuse tentoonstelling.

De bezoeker die wat meer verdieping zoekt, kan terecht in de catalogus en de pocket, waarin Jan Lampo op zoek gaat naar sporen van de Academie in Antwerpen.

Het verjaardagsfeest start zaterdag 7 september vanaf 21u. in de Academie met een voorstelling van BL!NDMAN. Daarna fuif. Gratis. Alle expo's zijn open vanaf zondag. www.happybirthdaydearacademie.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234