Zaterdag 08/08/2020

Een hete én efficiënte herfst

Stan De Spiegelaere en Guy Van Gyes, Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) en KU Leuven. De Spiegelaere is ook actief bij Poliargus.

Het mag sommigen verbazen, maar het recept waarmee onze beleidsmakers Europa en nu ook België uit de crisis proberen te loodsen stoot op sociale weerstand. Zoals Di Rupo I, heeft ook de regering-Michel de vakbonden buitenspel gezet. Ze krijgt deze herfst de rekening gepresenteerd: een nationale staking en een resem acties.

In bepaalde opiniekringen liggen de vakbonden daarvoor zwaar onder vuur. Maar niets is wat het lijkt. Meer dan in het buitenland genieten onze vakbonden breed vertrouwen onder landgenoten. Ze zijn als organisaties ook niet afgestraft in ledenaantal na vorige algemene acties. Ze gaan in tegen de internationale trend en blijven kernactoren in onze economie en in het sociaal-economisch beleid.

Maar nu worden deze actoren voor de tweede keer op rij voor voldongen feiten geplaatst. Alweer zijn ze niet betrokken om te praten over een breed gedragen hervorming. Voor de bonden is er dus weinig keuze. Willen ze hun alternatieven op de agenda zetten, dan moeten ze wel mobiliseren.

Waarom ze het stakingswapen gebruiken? Omdat het iets oplevert, leert onderzoek. Regeringen waartegen gemobiliseerd wordt, betalen dat vaak cash bij volgende verkiezingen. Natuurlijk zijn er grenzen. Dat een harde kern van syndicalisten gemakkelijk te mobiliseren valt, mocht de voorbije week blijken. Maar om een wezenlijk verschil te maken, is meer nodig. De bonden zullen een veel bredere laag van de bevolking moeten aanspreken. De Duitse campagne rond het minimumloon toont aan dat het kan. Het recept? Een campagne rond een offensieve, economisch stevig onderbouwde eis opbouwen en uitrollen over een lange periode, met verschillende manieren van actievoeren en met de uitbouw van een brede coalitie.

Het land tegen zich in het harnas jagen door bij herhaling het spoorverkeer lam te leggen, werkt niet echt mobiliserend voor werknemers die twijfelen over hun participatie. Ook hier zijn er tussenoplossingen die geen inbreuk betekenen op het stakingsrecht. Denk aan een sociale staking - treinen rijden (minimaal), maar de opbrengst gaat naar een goed doel. De noodzakelijke coalitie tussen bonden en consumentenorganisaties kan er alleen door versterkt worden. Maar de vakbonden moeten verder gaan in coalitievorming. Ze zetten met plezier de schouders onder campagnes van vredes-, antiracisme-, studenten- of derdewereldbewegingen. Tijd dat de rangen ook inzake sociaal-economische thema's gesloten worden.

Maar zelfs als werknemers willen staken, moeten ze het ook kunnen. Uitzendkrachten met dag- of weekcontracten zijn eenvoudigweg niet in staat om het werk neer te leggen. Hetzelfde geldt voor kenniswerkers waar een dag staken betekent dat ze de volgende dag dubbel zoveel werk moeten verzetten om hun deadline te halen. Voor dit publiek moet gedacht worden aan alternatieve, eventueel digitale, actievormen. Methodes en technieken genoeg, maar of er massaal gemobiliseerd zal worden hangt af van de boodschap en de strategie. Iemand kiest voor de actie als de doelstelling duidelijk is.

Staken is een middel: de bonden zullen duidelijk moeten aangeven wat ze achteraf in onderhandelingen anders willen zien. Want dat stakingen kunnen leiden tot een nieuwe regering is een illusie. Zelfs ten tijde van de stakingen tegen de Eenheidswet in de jaren zestig is dat niet gelukt. Uiteindelijk gaat het om het afdwingen van een vernieuwde en versterkte plaats aan de onderhandelingstafel. Met een duidelijke agenda, een brede mobilisatie en het zoeken van de nodige coalities is resultaat mogelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234