Woensdag 21/10/2020

Een held op het veld, thuis een schurk

Het heet doorgaans 'losse handjes' en het manifesteert zich opvallend vaak bij (ex)-sporters. Roger Lukaku, Antonio Ghomsi, Gilles De Bilde of Mike Verstraeten: allemaal kwamen ze recentelijk in opspraak voor partnergeweld.

Basketter Charles Barkley bedoelde het destijds als een grap. De journalist vroeg: 'Charles, hoe ga je deze pijnlijke nederlaag in hemelsnaam ooit verwerken?' Hij antwoordde: 'Ik ga gewoon naar huis om mijn vrouw in elkaar te slaan.'

Helaas is partnergeweld in de sportwereld een realiteit. Het staat in de krant, of in de gespecialiseerde vakbladen. Gilles De Bilde, Mike Verstraeten, Roger Lukaku of Jean-Pierre Coopman. Afgelopen dinsdag verscheen KV Mechelenverdediger Antonio Ghomsi nog voor de rechtbank na veelvuldig fysiek geweld tegen zijn ex-vriendin. Hij zou daarbij verklaard hebben dat zijn vrouw "niet onderdanig" genoeg was. Ex-voetballer Bertrand Crasson sloeg zijn ex-vriendin zelfs voor het oog van een (beveiligings)camera.

Ook internationaal is de lijst eindeloos: Barry Bonds, Mike Tyson of ook gewoon Jos Verstappen.

De vraag is: maken sportmensen zich vaker schuldig aan fysiek geweld dan niet-sportmensen? Jef Brouwers, sportpsycholoog, meent alvast van niet: "Partnergeweld is doorgaans een ongeweten verhaal. Alleen staat het bij sportmensen meteen in de krant. Daarom ben ik ervan overtuigd dat het bij hen niet meer voorkomt dan bij andere mensen."

Over het probleem bestaat weinig documentatie. Die is alleen in de Verenigde Staten voor handen, waar partnergeweld in de sport wel een item is, na de fel gemediatiseerde zaak van baseballer O.J. Simpson in 1995. Eén specifieke studie onderzocht 107 gevallen van seksuele agressie gerapporteerd op Amerikaanse hogescholen. De conclusie: mannelijke studenten met het statuut van atleet zorgden voor zes keer meer gevallen van seksuele agressie dan 'gewone' studenten.

Geen carrière, geen status

In haar boek Seksisme en de Amerikaanse sportcultuur schrijft auteur Marriah Burton Nelson: "Het is niet sport op zich, maar wel de cultuur rond sport waarbij mannelijke atleten en coaches met misprijzen praten over vrouwen. Dat begint al in de jeugdcompetitie, waar de coach doorgaans zegt: 'Jij gooit als een meisje'. Dat leert jongens dat ze superieur zijn. Mannelijkheid wordt gedefinieerd als agressie en dominantie."

Jeff Benedict, onderzoeksjournalist voor onder meer Sports Illustrated, schreef een boek over huiselijk geweld door sportmensen. Het draagt de titel Publiek een held, thuis een schurk. Hij argumenteert daarin dat atleten neigen naar huiselijk geweld omdat ze getraind zijn om geweld en intimidatie te gebruiken tijdens wedstrijden. En omdat sport een machocultuur creëert waarin mannelijkheid gelijk staat aan geweld."

In België en Nederland - voorlopig zonder een O.J. Simpson - is over het onderwerp weinig bekend. De Nederlandse sportpsychologe Karin de Bruin noemt het 'iets wat onderzocht zou moeten worden, maar waar ze op dit moment geen kennis van heeft'. Ook haar collega Frank Bakker van de Universiteit Amsterdam twijfelt: "Het zou op zich kunnen dat sporters meer vatbaar zijn voor partnergeweld. Hun positie in de maatschappij is toch uitzonderlijk. Alleen is er cijfermatig weinig om dat te onderbouwen. En de literatuur spreekt ook tegen dat eigenschappen die zich op het veld manifesteren, ook per definitie daar buiten tot uiting komen."

In België blijkt de thematiek helemaal onbekend. Sportpsycholoog Yves Vanden Auweele geeft aan een leek te zijn in de materie, maar formuleert toch een paar hypotheses: "Sportmensen worden doorlopend bewonderd. Dus willen ze dat thuis ook. En bij ex-sporters is er het bekende fenomeen van het zwarte gat. Op het einde van een carrière verandert het hele leven van een sportman: hij verliest zijn functie, zijn aanzien, zijn inkomen en vaak ook zijn sociaal netwerk. Dat leidt tot problemen, waar partnergeweld er inderdaad een van is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234