Maandag 12/04/2021

Een hart van hout

In Scandinavië, een streek met onbegrensde bossen, is De man en het hout een onbegrensd succes. Een Bijbel over bomen, bijlen en de man aan de haard. Ook bij ons, tussen steenwegen en verkavelingen, wonen nog mannen uit één stuk.

Wie het boek van de Noor Lars Mytting leest, hoopt dat die subtropische luchtstroom die ons land al een paar weken verwarmt gewoon wegwaait, dat God de Vader hier finaal de diepvriezer opentrekt en dat wij mannen eindelijk ons flanellen hemd kunnen aantrekken om vuur te stoken als een pyromaan, een fles Talisker te kraken en als een husky in onze vacht te krabben.

De man en het hout is een boek dat appelleert aan onze oervaders: een boom vellen, het hout klieven en het kroost warmen. Zoals het in de Edda, een verzameling mythologische werken uit het middeleeuwse IJsland staat neergeschreven: "Vuur heeft diegene nodig die binnenkomt en koude knieën heeft."

Het verklaart ook de enorme populariteit ervan in Scandinavië. In Noorwegen alleen al ligt de verkoop boven de 200.000 exemplaren. Als je weet dat er in dat langgerekte land amper meer dan vijf miljoen mensen rondlopen, en dat een gezin van vijf natuurlijk maar één exemplaar koopt, betekent dat een reusachtig succes.

"Hout leeft", zegt Robin Cuvelier (32). Hij legt zijn armen, sterk als staalkabels, op de houten tafel thuis bij z'n broer Maarten (34), in Onze-Lieve-Vrouw-Waver. De broers hebben geen baard of geruit hemd. Wel herken je in hen de berenkracht van een lumberjack. Wat je in de woonkamer ook herkent, is een plastic kerstboom. "Nja", zegt Maarten. "Ik had niet veel keuze." Hij lacht.

Naast de kerstboom staat een donkere kast in olmenhout. Een erfstuk. Een kast van de overgrootmoeder van Maartens vrouw. "En nog altijd oersterk. Dat is toch formidabel? Zie die vlammen in de tekening. Waarom zou je dat weggooien, een stuk van makkelijk meer dan 150 jaar oud?"

Trouw of zwak

"Anders dan ijzer of plastic is hout in beweging", vervolgt Robin. "De geur, het geluid: hout brengt je dichter bij de natuur. En dan die warmte, die kruipt als het ware ín je. 's Avonds kijkt mijn vrouw naar Thuis. Dan zit ik naast haar en kijk naar de vlammen. Dat is mijn televisie."

Robin en Maarten doen als professionele houthakkers wat Lars Mytting in zijn boek beschrijft. Van het vellen over het hakken tot de haard. Welke bijl je best gebruikt, wat de brandwaarde is van een rode beuk, hoe je vuur aanmaakt. Hoe je blokken stapelt en wat dat over je zegt.

Veel hout: "langetermijndenker, trouw."

Lage stapel: "voorzichtige persoon, misschien verlegen of zwak."

Mytting laat je een man zijn en geeft voldoende weetjes om ook de houtnerds aan zich te binden. Dat de mondiale koploper inzake houtverbruik bijvoorbeeld op naam van Bhutan staat, dat het jaarverbruik van Noorwegen een houtstapel is van twee meter hoog en 7.200 kilometer lang, en dat het kappen van

's werelds hoogste boom - de Californische sequoia 'General Sherman' - 1.487 kubieke meter hout zou opleveren.

"Noren, Nieuw-Zeelanders, Canadezen, die kennen nog de kracht van bossen. Wij niet meer", zegt Robin. "We hebben toch o zo weinig bos. Misschien is er in ons land daarom weinig aandacht voor hout. Het is helaas ook wat ondergewaardeerd. Het is nochtans zo krachtig zelf hout te hakken. Het is uw eigen zweet, uw eigen werk. En het is in zekere zin ook ecologisch. Akkoord, er komt CO2 vrij bij de verbranding. Maar evengoed komt diezelfde hoeveelheid CO2 vrij als een boom sterft."

Robin: "De liefde voor het hout werd er bij ons van kindsbeen af ingelepeld. We gingen met vader als kind knotwilgen snoeien bij Natuurpunt. 14 jaar oud, en we hadden een kettingzaag. Op ons vijftiende reden we met de tractor."

Dikke villa's

Maarten: "Ik heb een jaar in Frankrijk gezeten, samen met mijn vrouw die er studeerde. Ik dacht er een jaartje te kajakken, maar het begon te knagen. Bij terugkomst werkte ik even in de haven om wat geld te verdienen, maar ik richtte me nadien uitsluitend op bomen.

"Je bent emotioneel betrokken bij houtkap. Zonder het te overdrijven en de bomen te omhelzen. Soms worden we gebeld door mensen die in dikke villa's wonen en vragen om grote, gezonde bomen om te hakken. Het spijt me, maar dat doe ik niet. Ik spreek tegen mijn eigen winkel, maar de liefde is te groot om zomaar gezonde bomen te vellen. Ik huil niet om bomen, maar ik ben er emotioneel wel mee verbonden. En ik heb - vreemd genoeg - ook hoogtevrees. Als ik er niet moét inkruipen, doe ik het niet." (lacht)

Robin: "Er is niks mooier dan een boom snoeien die ingeklemd ligt tussen huizen. Om die toch te laten overleven tussen de bakstenen. Wij doen iets dat andere mensen niet durven of willen."

De Messi's van het hakken

Het hout is hun beroep, maar het is ook hun sport geworden. Achter in de tuin van Maarten staat een boomstam, kaal als een totem, vastgeklemd op een ijzeren voetsteun. Het is hun trainingsstam. Maarten en Robin doen mee aan wedstrijden. Een zesdelige competitie - Timbersports - van hout zagen tot hakken, van kracht tot techniek. Met de estafetteploeg deden ze ook al mee aan het wereldkampioenschap.

Maarten: "In die wereld is het merendeel van de deelnemers ook houthakker van beroep. Op het WK zag je de Messi's van het houthakken dan arriveren, dat zijn de Nieuw-Zeelanders en de Australiërs.' Hij lacht: "Kerels van 160 kilogram die amper in de lift kunnen en beter voor hun bijl zorgen dan voor hun eigen vrouw. Hoewel, in de aanloop naar kampioenschappen staat mijn bijl ook naast het nachttafeltje. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn. Hah."

Robin: "De Amerikanen en Canadezen zijn ook steengoed. Zo is er altijd een advocaat te vinden op WK's. Een man die een trainingsschuur achter in zijn tuin heeft gebouwd. Machtig.

"Wij trainen ook drie keer per week in de aanloop naar een kampioenschap. Maar ach, wereldkampioen worden is niet het doel. Dat is ook gewoon onmogelijk tegen die beren van 160 kilogram. Laat ons maar gewoon wat hakken en in de bomen hangen."

Maarten: "Maar het mag nu écht wel beginnen vriezen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234