Zaterdag 25/09/2021

Een hart onder de tongriem

De kracht van het individu: Guido Cuyvers. 'Op de vleugels van de hoop'

Staf Nimmegeers

We weten het, dit fin de siècle zal de geschiedenis ingaan zonder veel pikanterie of zinnenprikkelende en artistiek bevlogen decadentie. Laat staan dat het bol zou staan van gespannen toekomstverwachtingen. De enige vraag is hoe onze computers het zullen doen in de nacht van 31 december 1999 op 1 januari 2000. De laatste jaren van het tweede millennium worden gekenmerkt door teleurstelling, cynisme, het geschokte vertrouwen in de gevestigde instellingen en het vervluchtigen van de ideologieën en de grote verhalen die de wereld eeuwenlang inspiratie en daadkracht hebben geschonken.

Guido Cuyvers, verbonden aan de Katholieke Hogeschool der Kempen in Geel, is bekende en onbekende Vlamingen gaan opzoeken om hen te vragen waarin zij nog levenskracht en inspiratie vinden. Hun getuigenissen bundelde hij in Op de vleugels van de hoop.

Cuyvers heeft zelf te veel contact met jonge mensen om er zich goedkoop van af te maken. Het defaitisme dat hij bij hen bespeurt, de depressies, de zelfdodingen, de grenzeloze apathie soms, ga je niet te lijf met een paternalistisch klopje op de schouder. Om het cynisme te bestrijden met hoopvolle geluiden hij laat 22 mensen aan het woord, met uiteenlopende politieke achtergronden, gelovigen en ongelovigen, jongeren, volwassenen, ouderen. Op de vleugels van de hoop voert interessantere mensen op dan de ongelukkige titel suggereert, van Kathy Lindekens en Maurits Coppieters over generaal Briquemont tot Jef Sleeckx, Paula D'Hondt, Ludo Abicht en Willem Vermandere. Ook, en zij leveren zeker niet de minst boeiende bijdragen, onbekenden: zieken, gevangenen, studenten, mensen op de drempel van hun carrière.

De gesprekken werden door Cuyvers tot een samenhangende tekst verwerkt, die door de geïnterviewde nadien nog bijgeschaafd kon worden. Ondanks dat laatste heb ik het sterke vermoeden dat de gesprekken veel aan spankracht hebben ingeboet door ze niet te laten zijn wat ze zijn: uitgebreide interviews. Ik mis de euh's, het hilarisch gelach, de krachttermen eventueel, de lange stiltes. Het gaat hier toch over de zeer persoonlijke dingen des levens! Vooral de jonge mensen voor wie het boek bestemd is zouden het veel liever gelezen hebben in onvervalste interviewstijl. Denk ik.

Een spetterende Willem Vermandere bijvoorbeeld verliest heel wat van zijn vuur in deze wat schoolse tekst, en ook Paula D'Hondt lees ik liever met meer weergave van haar emoties, haar colère en haar tederheid. Ook de zogeheten gewone mensen spreken te veel 'op de letter' om de warmte van hun onacademische zinnen ten volle te laten doordringen. Een geweldig boek blijft het, maar het had allemaal directer, scherper gekund.

Het geweldige zit hem in het pakkende relaas van mensen die hun motivatie vertellen om te leven, lief te hebben, door te gaan, ook wanneer ze zovelen naast zich zien afhaken. De lezer, de ideologieën en de grote verhalen beu, zal in deze kleine, maar bijzonder concrete verhalen heel wat herkennen van zichzelf en misschien een tweede adem krijgen, moed, wat grond onder de voeten - om dat grote woord 'hoop' nog even binnenmonds te houden.

Jef Sleeckx zegt ergens: "Ik geloof in de kracht van het individu als het er zelf van overtuigd is." Dat is precies de reden waarom ik dit boek binnen handbereik hou, als een soort poëziebundel of een meditatieboek, om het even open te slaan als het nodig is: wanneer je niet meer in jezelf gelooft. Ook het herlezen van Maurits Coppieters doet me iets. Zo is er niemand die zich niet aangesproken zal voelen, en alinea na alinea ga je je beter verstaan met de anderen, die je wellicht eerst niet zoveel zeiden. De meestal naamloze minder bekenden zullen, zeker ook door hun leeftijd, de jongeren heel nabij komen.

Mensen die er het bijltje niet bij neerleggen, het zwarte gat ontlopen, komen in Op de vleugels van de hoop over als zoekers die als ze eenmaal gevonden hebben nog verder zoeken, die de hand aan de ploeg slaan en niet te veel achteruitkijken en trouw blijven aan een innerlijke overtuiging. Als dit eigensoortige fin de siècle nog meer boeken oplevert als dit, liefst puntiger en in een eigentijdser presentatie en stijl, dan wordt het nog wat. Dan kunnen we opnieuw dromen zonder weg te dromen.

Guido Cuyvers, Op de vleugels van de hoop. Mensen en hun motivatie. Waaruit putten bekende en onbekende Vlamingen hun kracht en inspiratie?, Icarus, Antwerpen, 238 p., 695 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234