Zaterdag 21/09/2019

Oostenrijk

Een groene president, geen extreemrechtse

Beeld © Wouter Van Vooren

In de strijd om het presidentiële paleis in Wenen, is de groene econoom Alexander Van der Bellen de nipte winnaar. De stemmen per post moesten de doorslag geven in zijn duel met Norbert Hofer van de rechts-populistische FPÖ.

Met Hofer als winnaar zou het voor het eerst in het naoorlogse Europa een uiterst-rechts politicus tot staatshoofd zijn gekozen. Ook met een overwinning voor Van der Bellen, zoals maandag het geval bleek, blijft het een feit dat in een lidstaat van de Europese Unie een rechtse populist bijna de helft van het electoraat voor zich weet te winnen.

De opkomst was hoog: 71,8 procent. Ruim 880.000 mensen hadden hun stem via de post uitgebracht, 14 procent van de kiezers, een record. Het toont een kracht die de gevestigde politiek te denken moet geven, in Oostenrijk maar ook in Europa.

Op zijn laatste verkiezingsbijeenkomst zei Hofer vrijdag op te komen voor "degenen die zich vergeten voelen". Hij doelde daarmee op Oostenrijkers uit de lagere inkomensklassen die vinden dat de gevestigde politici en elite niet luisteren naar hun zorgen over immigratie, vluchtelingen en het verlies van banen, huizen en de eigen cultuur. Hij had het over 'honderdduizenden', maar zondag had hij al 2,2 miljoen kiezers achter zich die zich kennelijk in die boodschap herkennen.

'Gespleten'

De krant Der Standard bracht het vorig weekend in kaart op grond van een eigen sociologisch onderzoek. Het ging in deze presidentsverkiezingen om hoog- versus laagopgeleid, het establishment versus het gewone volk, jong versus oud, stad versus platteland, maar dan wel de stad minus de volkswijken. Bijna alle vooraanstaande Oostenrijkers steunden Van der Bellen. "Prominenten die zich voor Hofer uitspraken moest men met een loep zoeken", schrijft de krant, die spreekt van 'Het gespleten land'.

De verschillen in Wenen zijn groot. In de zogeheten bobo-wijken (bobo staat voor bourgeois-bohème) zitten de hipsters aan de oevers van het Donau-kanaal in de zon. Met voor zich glazen met een aanlokkelijk twinkelend rood drankje: het Italiaanse aperitief Aperol, vermengd met witte wijn en bubbeltjeswater, plus een schijfje citroen. In de volkswijken Simmering en Favoriten hangt de vette lucht van worst, kebab en ander fastfood. De huid van de mensen is vaak pukkelig en grauw, hun gedrag rauw. Ze bezitten niks, hebben niet veel, maar wel een stem en die gebruiken ze nu om te protesteren.

Weermannetje van Europa

Het is niet een exclusief Oostenrijks verschijnsel. Ook in andere Europese landen zijn er spanningen in de bevolking, bestaat er ongelijkheid en rukt het rechtse populisme op. Normaal ligt geen Europeaan wakker van Oostenrijkse presidentverkiezingen, dit keer meldden zich zo'n driehonderd buitenlandse journalisten in het mediacentrum van de Hofburg, het voormalige Habsburgse keizerlijke paleis waarin zich ook de werkvertrekken van de president bevinden.

Oostenrijk is het weermannetje van Europa geworden. Het begon met welkom heten van de vluchtelingen, samen met Merkel. Vervolgens stelde het onder druk van de stijging van de FPÖ in de peilingen als eerste EU-staat een bovengrens in en sloot het de Balkanroute af. Twee weken geleden had het opnieuw een primeur toen het zijn kanselier zag sneuvelen. Hij was het eerste politieke slachtoffer in West-Europa van de door de vluchtelingencrisis veroorzaakte wrijvingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234