Zaterdag 31/07/2021

Eén God en vele reuzen

Twee jonge snaken komen in een café op de markt van Ath vragen of ze een affiche mogen hangen voor de Zomeruniversiteit van de PS. Natuurlijk mag dat. Wie zou het durven weigeren, in dit stadje waar de Parti Socialiste vijf jaar na het officieuze vertrek van Guy Spitaels nog altijd 69 procent van de stemmen vergaart. Een absolute meerderheid.

"Er bestaat geen oppositie in Ath", zegt Marc Duvivier, gemeentesecretaris en twintig jaar rechterhand van Dieu. Hij zegt het met een beslistheid die vatbaar is voor interpretatie. "Ik bedoel, we werken hier zéér open. Alle politieke families doen mee. Zo hebben we ook niet gewacht op de Franse Gemeenschap om het vrij onderwijs in onze stad te steunen."

Wat Steve Stevaert (SP.A) in Hasselt is, was Spitaels in Ath. Boven alles en iedereen uittorenend, en daarom potentieel ook een gevaar voor de democratie. Het hangt alleen van de inborst van de persoon af of de situatie al dan niet ongezond wordt. Niet voor niets kreeg Stevaert de bijnaam Dieu Sympha. Het heet dat zijn ideeën en zijn enthousiasme "dwingend" zijn. Spitaels puurde zijn imperatieven eerder uit zijn macht.

Boven het bureau van Duvivier hangt een ingelijste fotocollage. Foto's van Guy, Dieu, Spitaels en Spit. Het geheel afgewerkt met een zwierig gehandtekend kaartje waarmee de oud-burgemeester zijn medewerkers in 1997 bedankte voor meer dan twintig jaar samenwerking.

Marc Duvivier heeft Jean-Pierre Ducastelle ontboden naar het gemeentehuis, de officiële stadshistoricus die de musea patroneert. Ath heeft, mede met Europees geld, enkele tempels gebouwd, waaronder het Huis van de Reuzen (Maison des Géants) en het Gallo-Romeins Museum. Samen wachten Ducastelle en ik op de gemeentesecretaris, die op zijn beurt ontboden is bij de burgemeester.

Elk jaar, tijdens het laatste weekend van augustus, vindt in Ath de Ducasse plaats, de optocht van de zeven stadsreuzen. De troetelkinderen van Ducastelle. Eén dag in het jaar staat Dieu in de schaduw van reus Goliath. Die huwt elk jaar met een allesbehalve gelukkig ogende Madame Goliath in de kerk Saint-Jean. Twee uur later mag een jonge Athenaar de rol van David spelen en Goliath symbolisch vellen. En de volgende 364 dagen zijn Dieu en zijn erfgenamen weer baas.

"De reuzen hebben hun wortels in de middeleeuwen", vertelt Ducastelle. "Zoals alle reuzen overal ter wereld hadden ze aanvankelijk een religieuze betekenis. Processies moesten de mensen op een aangename manier devoter maken. Maar Ducasse is vandaag het feest van de gemeente."

Reuzen werden in de loop van de geschiedenis beladen met ideologische betekenis. Ook die van Ath. "In de achttiende eeuw waren ze religieus, in de negentiende eeuw vierden ze het patriottisme en de natiestaat. Vandaag is het kermis. Al proberen de politici, die aan de staart van de stoet mee opstappen, er altijd wel een zeker prestige aan te ontlenen."

Als Duvivier binnenkomt, steekt hij plechtig van wal. Vragen zijn niet nodig. "Het vertrek van Guy Spitaels maakt ons triest en gelukkig." Retorische pauze. "Het was zwaar om een staatsman als Guy Spitaels te moeten verliezen. Wat een gecultiveerd man!"

Ducastelle: "Hij was een excellente burgemeester!"

Duvivier: "En een excellente organisator en plus! Luisterbereid voor de inwoners van Ath, zonder populistisch te zijn. Hij wilde niet dat ze zijn hielen likten. Achter zijn wat stoïcijnse uiterlijk school een warm hart. Een zeer discreet man. We zijn gelukkig omdat we allemaal door hem zijn opgeleid en nu zijn werk mogen voortzetten. In tegenstelling tot wat sommigen graag beweren, is de trein niet gestopt in Ath na Spitaels."

"2003 wordt voor ons een cruciaal jaar", zegt Duvivier. "We willen een aantal zaken kritisch evalueren. We stellen onze folkloristische gebruiken ter discussie. We willen terug naar de roots. De mensen willen authenticiteit, niet meer de gecommercialiseerde optochten van vijftien jaar geleden."

Met vele miljoenen probeert Ath zich van landelijk provincienest op te werpen tot een stad die meetelt. Wie ooit in Polen was, in gelijkaardige provinciesteden zoals Opole, herkent de soms wat krampachtige manier waarop deze stad zichzelf probeert te verkopen. Het Huis van de Reuzen is ondergebracht in een fenomenaal aristocratisch pand. De rondleiding - die Duvivier ons méér dan warm aanbeveelt: "Il faut le voir!" - duurt anderhalf uur, het exposé van de audiogids is soms wat langdradig, de multimediale gimmicks wat flauw. Ath moest en zou het centrum van de Europese reuzenfolklore worden. Dat mocht wat kosten.

Volgend weekend krijgt Ath hoog bezoek. "De directeur-generaal van de Unesco!", zegt Ducastelle trots. "De Unesco wil niet langer alleen het stenen patrimonium beschermen, ook het immateriële. Onze Ducasse maakt een goede kans."

De eerste schepen van Ath, Jean-Pierre Denis, bevoegd voor Cultuur en Toerisme, wandelt binnen met een pak krantenknipsels onder de arm. Ath is in het nieuws, het hoog bezoek staat in enkele Franstalige kranten.

Denis is voorzitter van het Volkshuis in Ath, maar niet van de partij. "De voorzitter van de PS is geen verkozene. Voor de democratie is het maar beter zo. Er moet toch een beetje scheiding van de macht zijn."

Als Ath zich kon opwerken uit de Henegouwse grond, is dat dankzij de deelgemeente Maffle. Daar bevindt zich een museum over steengroeven. Maar ook omdat daar, in het Volkshuis, de PS zijn stek heeft. Daar is geen oppositie. Het is een beetje verstikkend. De jonge snaken die in Ath affiches komen hangen voor het paradepaardje van die andere Henegouwse PS'er, nieuwe generatie, Elio Di Rupo, hebben nog nooit gehoord van Maffle. Gelukkig misschien maar. Fossielen horen in een museumkast.

Filip Rogiers

Dit weekend viert Ath Ducasse 2002, de jaarlijkse reuzenstoet. Info in het Maison des Géants: 068/26.51.70, www.ath.be/maisondesgeants

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234