Woensdag 17/07/2019

Een getormenteerde kunstenaar in actie

biopic

pollock HHHII

Regie: Ed Harris

Als academische, wetenschappelijke discipline moet de kunstgeschiedenis ons duidelijk maken welke creatieve artiesten het verschil hebben gemaakt en waarom zij het dus verdienen in het pantheon van de Kunst met grote K te worden opgenomen. Films over kunstenaars kunnen ons helpen die iconen en idolen weer menselijk te maken. Een film als Pollock slaagt daar bijzonder goed in.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

De Amerikaanse schilder Jackson Pollock werd in 1949 door het magazine Life vereerd met een uitgebreide fotoreportage, maar het tijdschrift hield via de vraagstelling in de titel veiligheidshalve een slag om de arm: 'Is hij de grootste nog levende schilder in de VS'.

Het werk van Pollock had hem voordien al tot een exponent van het abstracte expressionisme gemaakt, maar rond die periode was hij met zijn action painting en vooral met zijn dripping-techniek volop bezig een totaal eigen stek in de kunstgeschiedenis te verwerven. Een van de (vele) kwaliteiten van de uitstekende biografische film Pollock van regisseur Ed Harris (die ook op zeer intense wijze de titelrol vertolkt), is dat daarin zowel de periode voor als na de officiële consecratie aan bod komen.

Pollock was een van de eerste artiesten die in het naoorlogse Amerika door de media tot art star werd uitgeroepen. Die sterrenstatus bleek, zoals zo vaak bij kunstenaars, een vergiftigd geschenk. Maar het verklaart niet alles, want de film toont ook hoe Pollock voordien al een getormenteerd man was, met een ongezonde dosis zelfdestructie, een soms extreme hang naar alcohol en een niet bepaald stabiele persoonlijkheidsstructuur.

Hoewel het om twee totaal verschillende kunstenaars en dus twee erg verschillende biopics gaat, zijn er toch heel wat parallellen te ontdekken tussen de recente film Frida van cineaste Julie Taymor, met Salma Hayek in de titelrol, en deze Pollock. In beide gevallen gaat het om projecten, die jarenlang gekoesterd en verdedigd moesten worden door de respectieve intitiatiefnemers, namelijk Hayek en Harris, die allebei hun Hollywood-status en invloed moesten aanwenden en daarbij gedurende vele jaren keihard moesten vechten om de films uiteindelijk gemaakt te krijgen. De term labour of love geldt hier dus zeker voor beide protagonisten.

Liefde is trouwens een sleutelwoord in beide vertellingen. En dan gaat het zowel om de obsessionele passie waarmee Frida Kahlo en Jackson Pollock hun schilderkunst beleefden en hun eigen hoogstpersoonlijke expressievorm zochten, als om hun respectieve, tumultueuze liefdesleven. In het geval van Frida Kahlo was daar de indrukwekkende en dominerende figuur van de Mexicaanse schilder Diego Rivera, terwijl in Pollock opvallend veel aandacht wordt besteed aan de manier waarop kunstenares Lee Krasner (een doorleefde, terecht met een Oscar bekroonde vertolking van Marcia Gay Harden) haar eigen ambities en carrière wegcijferde te voordele van de man van wie ze hield en van zijn werk dat zij bewonderde, hardnekkig verdedigde en onophoudelijk stimuleerde. Het heeft van haar wellicht geen boegbeeld van het feminisme gemaakt, maar zij blijft in de film hoe dan ook een sterke, zeer overtuigde vrouw, die voluit gaat voor de man van wie ze houdt en voor zijn kunst. Pollock geeft ook een goed gedocumenteerd beeld van de toenmalige kunstscene in New York (met onder meer een boeiende vertolking van Amy Madigan als de rijke, trendsettende galerijhoudster Peggy Guggenheim). Ook Ed Harris zelf is bijzonder overtuigend tijdens de diverse, mooi gechoreografeerde sequenties waarin we de gedreven schilder aan het werk en dus letterlijk en figuurlijk in 'actie' zien.

Het resultaat is een even boeiende als moedige film, want Pollock laat onverbloemd zien dat de betreffende kunstenaar geen makkelijk mens was. Typerend en subtiel is bijvoorbeeld de sequentie van het familiefeestje, waarin een enthousiaste Pollock voluit over de lovende recensies voor een of andere tentoonstelling praat, om uiteindelijk door een schoonzus terechtgewezen te worden met de vraag of hij niet beter wat meer aandacht zou besteden aan zijn aanwezige familie.

Anderzijds kan de kunstenaar ook zelf triomferen wanneer hij de reactie van een journalist die zo zijn bedenkingen heeft bij de wilde, chaotische, kleurrijke en exuberante verfexplosies ("Wanneer weet je wanneer een schilderij klaar is") rustig mag pareren met de wedervraag: "Wanneer weet je wanneer je klaar bent met een vrijpartij?"

Een even moedig als boeiend portret dat laat zien dat Pollock geen makkelijk mens was

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden