Donderdag 06/05/2021

Een geobsedeerde geweldenaar

Het adagium van Mesrine luidde: 'Als een man leeft van wapens, geweld en diefstal, sterft hij zelden in zijn bed'

Gangsterfilm l Mesrine, l'instinct de mort HHH

Regie: Jean-François Richet

Met: Vincent Cassel, Cécile de France, Gérard Depardieu, Gilles Lellouche, Elena Anaya

Duur: 1 uur 53 minuten

Omwille van zijn talrijke vermommingen kreeg hij de bijnaam van 'l'homme aux mille visages'. Over de Franse gangster Jacques Mesrine (1936-1979) werd nu een tweedelige bioscoopfilm gedraaid, waarin regisseur Jean-François Richet en hoofdrolspeler Vincent Cassel misschien niet alle gezichten, maar toch wel veel facetten van deze inmiddels mythologische misdadiger aan bod laten komen. DOOR JAN TEMMERMAN

Dat die mythe nog steeds erg levend is, bleek onder meer dit voorjaar toen kunstenaar Jan Fabre in het Louvre exposeerde, waarbij hij ook een performance bracht. Hij kroop in de huid van 'vermommingskunstenaar' Mesrine en werd uiteindelijk, op de museumtrappen die naar het wereldberoemde Nikèbeeld leiden, neergeknald. 'Art Kept Me out of Jail' was de titel van z'n performance.

Kunst was niet meteen de eerste bekommernis van de echte Jacques Mesrine. Het hield hem dan ook niet uit de gevangenis, waar hij regelmatig terechtkwam omdat hij weer eens één of meerdere banken had overvallen. Soms tegelijk, want af en toe was hij zo stoutmoedig dat hij na een eerste hold-up lang genoeg wachtte om de politiesirenes te horen aankomen en dan, vlak in de buurt of desnoods in dezelfde straat, een andere bank te kraken.

Het eerste deel van de Franse superproductie Mesrine kreeg als neventitel 'L'Instinct de mort' mee, naar de autobiografie die Jacques Mesrine in 1977 liet publiceren terwijl hij (opnieuw) achter de tralies zat en (nog maar eens) op zijn proces wachtte. Hij werd toen tot twintig jaar opsluiting veroordeeld, maar wist een jaar later toch weer uit de La Santégevangenis te ontsnappen, samen met François Besse. Die zou later in Brussel aangehouden worden, wat aan Mesrine (in de film althans) de opmerking ontlokte: 'Hoe stom moet je zijn om je door de Belgische flikken te laten arresteren!'.

Op dat moment was Jacques Mesrine in Frankrijk reeds uitgeroepen tot 'Ennemi Public n°1', onder meer omdat hij bij een eerder strafproces uit de rechtbank had weten te ontsnappen door... zijn eigen rechter te gijzelen! 'Ennemi Public n°1' is trouwens de neventitel van het tweede luik, dat vanaf 19 november in roulatie komt.

Het eerste deel begint op 2 november 1979, korte tijd vooraleer Jaques Mesrine (schitterend vertolkt door Vincent Cassel) op klaarlichte dag en in volle verkeersdrukte aan de Porte de Clignancourt door de Parijse politie werd neergeknald. Executie of niet? Voor Mesrine zelf was dat van geen enkel belang, want in zijn autobiografie had hij reeds geschreven: 'Als een man leeft van wapens, geweld en diefstal, gebeurt het zelden dat hij in zijn bed sterft'. En even verder schrijft hij: 'Sommigen zullen van mij een held maken, maar per slot van rekening zijn er geen helden in de criminaliteit. Er zijn alleen maar mensen die marginaal zijn'.

Na de dood van Mesrine keert de film terug in de tijd om via een resem, goed gestructureerde en duidelijk afgebakende flashbacks te illustreren hoe het uiteindelijk zover is gekomen. Er is, op het einde van de jaren 50, het moment van de Algerijnse oorlog, waar soldaat Mesrine de opdracht krijgt een gevangene te executeren. Daarover zou hij later zeggen: 'Men heeft mij een wapen in de hand gestopt op de tonen van de Marseillaise. En die hand heeft de smaak te pakken gekregen'.

Bij zijn terugkeer naar Parijs blijkt het burgerleven hem veel te saai - hij ligt ook zwaar overhoop met z'n vader omwille van diens niet te dappere oorlogsverleden - en komt hij snel in het misdaadmilieu terecht. En dan gaat het, zoals dat heet, van kwaad naar erger. Het nachtleven, machovrienden, mooie vrouwen en makkelijk geld verdienen: Mesrine vindt het allemaal prachtig. Hij probeert wel even een 'conventioneel' huwelijk (met drie kinderen) overeind te houden, maar dat is eigenlijk vergeefse moeite. Hij kiest bewust voor de criminaliteit en beseft tegelijk dat er dan ook geen weg terug is. In het eerste deel komen ook zijn escapades in Spanje, in Québec, in Arizona en in Venezuela aan bod.

Mesrine, l'instinct de mort heeft, naar de zelfgekozen uitdrukking van Vincent Cassel, een hoog camembertgehalte. Dit is inderdaad een typisch Franse film, maar dan niet in de betekenis van een navelstarende praatfilm. Maar wel typisch in de zin van herkenbaarheid, gaande van de locaties, over de auto's tot en met de liedjes. Het verhaal wordt met krachtige streken geborsteld, opwindend in beeld gebracht en uitstekend vertolkt. De reconstructie van de verschillende tijdsperiodes oogt authentiek, zonder kunstmatig over te komen. En, last but not least, Mesrine wordt zeker niet als een held afgeschilderd. De filmmakers genieten zichtbaar van zijn culot, maar laten tegelijk ook zien dat het hier een gevaarlijke geweldenaar betreft. Mesrine had inderdaad vele gezichten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234