Donderdag 08/12/2022

'Een flandrien, dat is de Vlaamse Spiderman'

FIETS. Dat hij een volbloed artiest is, Brusselaar Mourade Zeguendi (34). En dat iedereen dat weten mag. 'Ik wil niet langer 'de Marokkaan' zijn, alsof ik alleen een crimineel kan spelen.' Dus trekt Zeguendi nu in Flandrien als coureur door Vlaanderen: 'Een Marokkaan op een koersfiets. Komt dat zien, komt dat zien!'

Hij weet niet wat dat is, een guidon. En een 'grote plateau', daar kunnen veel glazen op, toch? Mourade Zeguendi komt de Gentse Vooruit binnengewaaid, schuift zijn zwarte zonnebril tot het puntje van de neus, buigt dan z'n hoofd licht voorover en kijkt ten slotte diep in de ogen: "Gast, vraag mij niks over koers, hé. En haak mij hier niet vast in die klikpedalen (wijst naar de blauwe koersfiets in de loge) of ik donder naar beneden. Puuutain."

Hij lacht, en wacht niet op vragen. "Een theaterstuk over coureurs, mon dieu, nooit gedacht dat dat er ooit van zou komen. Ik heb in mijn leven één wielerwedstrijd live gezien. Ergens langs een Vlaamse steenweg. Ik verwachtte spektakel, hing uren op voorhand al aan een dranghekken en zag dan plots een bende onherkenbare kerels passeren. Dat duurde twee seconden. Zoef, en naar huis. Ja, echt spannend, dat wielrennen. Soit, drinken ze hier uit bidons, in de Vooruit?'

Mourade Zeguendi heeft de morfologie en de uitstraling van een bokser. Gespierde taal, lederen jekker en een blik als een vuistslag. Kom niet dichter. Toch staat hij volgende week niet in de ring, maar gespt hij de riempjes vast. Zijn Ronde van Vlaanderen start vrijdag in Oosterzele, en eindigt in februari in Brugge. Dat zijn veel rijsttaartjes.

In Flandrien, de nieuwe theatervoorstelling van Action Zoo Humain van de broertjes Zouzou en Chokri Ben Chikha, loodst een ex-prof (Wim Willaert) Zeguendi binnen bij een klein, continentaal ploegje. De renner stemt in met een transfer, op voorwaarde dat zijn oudere broer (Zouzou Ben Chikha) het team ook mag vervoegen. Tot ergernis van de verzorger (Tom Vermeir).

"Vergis je niet", zegt Zeguendi. "Flandrien draait niet om sport, maar om het leven an sich. Noem het een eerbetoon aan die doorwrochte, platgesneeuwde en immer noest stampende coureurs. Een flandrien, dat is de Vlaamse Spiderman. Giet die man in een stripverhaal. Net dat oer-Vlaamse fenomeen willen we nu aanpakken, niet afbreken. Met het vroegere Union Suspecte hebben we veel culturele thema's belicht. Denk maar aan Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen. Maar toen Zouzou -een notoir wielertoerist - kwam aanzetten met Flandrien dacht ik eerst: 'Mon ami, t'es fou toi.' Een Marokkaan op een koersfiets, komt dat zien, komt dat zien!'

M&M's

In de loge ligt een folder van het Gentse Filmfestival. Zeguendi kan een lach niet onderdrukken. "Op de openingsavond liepen er twee kleurlingen op de rode loper. Twee. Zouzou en ikzelf. Mensen, excuseer, maar we zijn intussen 2014. Dat soort schijnbaar onopvallende feiten, tja, daar blijf ik het moeilijk mee hebben. Daarom is er dus Flandrien. Ik wil me aan het Vlaamse publiek tonen alsvolbloed artiest met een Belgische identiteit. Niet in een stuk van Tsjechov of Shakespeare, maar in een verhaal dat mensen na aan het hart ligt. In Vlaanderen is dat de koers.

"Noem het een zachte provocatie. Die ex-dief, die Brusselaar, die halve Marokkaan, die gaat ook eens kasseien vreten. Koers is een van de laatste blanke (sport)bastions. Er rijden geen Turken of Marokkanen in het peloton. Het land is gekleurd, maar de koers is wit. Bruin, wit, zwart, geel, n'importe. Er zitten veel kleuren in een zakje M&M's. Flandrien gaat voor mij over identiteit. Weten dat de nieuwe Tom Boonen binnen enkele jaren gewoon Karim Abdul heet. Dat is geen provocatie, dat is een realiteit.

"Kan ik mezelf al een flandrien noemen? Nog niet. Niet omdat ik geen meter vooruit kom op zo'n fiets, maar omdat de geesten niet rijp zijn. Noem ik me in het bijzijn van Vlaamse navelstaarders een flandrien, dan word ik vierkant uitgelachen. Zeg ik dat tegen een radicale imam in Molenbeek, dan hakt die mijn hoofd af. Daarom is dit een zachte provocatie, een artistieke weerstand tegen hen, de imbecielen, die sociale symbolen opeisen. Wil je de Vlaamse leeuw zingen? Ga je gang. Wil je de islam strikt belijden? Doe maar. Maar leg geen beslag op noch de leeuw, noch de Koran. Vechten tegen clichés, dat valt op. Je ziet het in de ogen van mensen. 'Jullie? De Ronde van Vlaanderen?' Laat het antwoord duidelijk zijn: Ja. Punt."

Chips

Idealiter is dit interview overbodig. Dat weet ook Zeguendi. "Het zou niet mogen verwonderen, een allochtoon op een koersfiets. Mensen linken allochtonen niet aan cultuur. Je hebt in ons land de bekende blanke, Vlaamse scene. Brussel kent evenwel een parallel milieu. Daartoe behoor ook ik. In die vijver zitten evenveel vissen als in de Vlaamse, maar niemand die er naar omkijkt. Alleen als er louche types nodig zijn, wordt er naar gasten als ik gekeken. Ik ben een acteur, maar toch vooral een professionele Marokkaan. Een gynaecoloog of advocaat, dat wil ik graag eens spelen.

"Een tijd geleden kreeg ik telefoon van Lay's. Of ik wilde meewerken aan de lancering van een nieuwe chipssmaak? Graag, alleen al om het heersende patroon te doorbreken. Ooit al een Marokkaanse of Turkse familie yoghurt van Danone of ontbijtgranen van Kellogg's zien aanprijzen? Ik niet. Het bleek om chips met pitasmaak te gaan en Lay's zocht gewoon een Turk, zo klonk het letterlijk. Ik heb vriendelijk bedankt. Daarom is Flandrien belangrijk voor mij: om uit dat carcan te breken van 'Marokkaan'. Ik ben geen mec de la rue meer, ik ben artiest."

Er kleeft geen revanche aan zijn woorden. Zeguendi praat dan wel in uppercuts en linkse hoeken, de toon, het ritme, is gematigd. Het discours zit gewoon klaar, en dat is al lang het geval.

"Kijk naar Frankrijk. La Haine van Mathieu Kassovitz, een film uit 1995 dat was een bom in de Franse cinema. Een film over zwarten, over pistolen, over de miserie van de banlieus met belangrijke rollen voor Karim Belkhadra en Saïd Taghmaoui. Revolutionaire cinema. Dan volgde Taxi met Sami Naceri, later ook Un Prophète met Tahar Rahim, en Jamel Debouzze deed zelfs mee in Asterix & Obelix. En België? Er ontstond even buzz rond Les Barons, waar ik zelf in meespeelde. En verder? Niets. In Frankrijk is een beweging ontstaan, hier kreeg en krijgt die nooit een kans."

Aleppo

De stoom is afgeblazen. Zeguendi wrijft zachtjes over de kleine oorbel in zijn linkeroor. De pint smaakt. "Een flandrien draagt dat niet zeker, zo'n ding?' Hij verkoopt er een glimlach bij. Na de loge gaat het richting podium, waar hij straks in een stekelige wollen koerstrui staat te blinken. Een lege theaterzaal, dat doet altijd iets met een mens. Zeguendi praat dan wel als een sprinter, ook hij valt even stil als zijn blik verzandt in het rode pluche.

In het jaar waarin vijftig jaar migratie wordt gevierd, kruipt een ex-schoffie op een koersfiets en toont zich als flandrien aan het Gentse theaterpubliek. Het lijkt het toonbeeld van succesvolle integratie. Zeguendi: "En dan de waarheid: voor hetzelfde geld zat ik nu in Aleppo, met een mitrailleur in plaats van hier met een fiets. Wat een compleet misplaatste maskerade, die vijftigste verjaardag."

Er volgen een paar forse stoten: "Suikerkoekjes eten, wat in de handen klappen, een dansje doen en nog eens in de verf zetten dat wij 'anders' zijn. 'Wij', die Belgen van vreemde origine. Een mas-ke-ra-de. Ik heb mensen overvallen, als diefje. De weg naar de prison was kort. Maar mijn frank is net op tijd gevallen. Ik wil bruggen bouwen. Tussen Vlamingen, Walen, Brusselaars, vreemden, tussen dikke en dunne mensen, tussen klimmers en tijdrijders, tussen radicalen en extremisten. Ik wil gewoon Belg zijn. I have a dream."

Hij lacht om zijn eigen woorden.

"Noem het maar gewoon een pleidooi voor eigenheid. Ik ken er veel, o ja, véél die naar Syrië zijn getrokken. En er nog altijd zitten. Gasten uit mijn vroegere wijk. Natuurlijk heeft dat niets met religie te maken en alles met hun situatie. Ach, bekend verhaal. Verloren zielen. En wat doen we straks, als ze terugkeren? Hun identiteitskaart afpakken? Ze naar Marokko of Turkije sturen? Fout, het zijn Bélgen, net als ik. Dit België is ook hun land. Wat gaat er gebeuren bij hun terugkomst? De overheid, of wie dan ook, gaat me bellen. Of ik niet met hen kan praten? Het is me overigens al eens gevraagd.

"Dan kom ik weer tot datzelfde besluit: dan ben ik weer die professionele Marokkaan. Vraag je aan Jan Decleir om Vlaamse jongeren om te praten, neen toch? Ik ga het niet doen. Ik vertel mijn eigen verhaal, en doe dat op een podium. Want ik ben een artiest, nu even een flandrien. Ja, dat ben ik: een artiest.

"En help mij nu van die fiets, of ik donder effectief naar beneden."

Flandrien, vrijdag 31/10, 20u, GC De Kluize, Oosterzele

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234