Vrijdag 23/04/2021

Analyse

Een farao bruuskeert men niet

Feest in de straten van Caïro bij de opening van het Suezkanaal, maar mensenrechten zouden niet gerespecteerd worden. Beeld © ap
Feest in de straten van Caïro bij de opening van het Suezkanaal, maar mensenrechten zouden niet gerespecteerd worden.Beeld © ap

Egypte heeft een nieuwe farao: generaal Abdel Fattah Sisi. Onze politici gaan bij hem op visite. Onze baggeraars en bouwbedrijven verdienen miljoenen dankzij hem. Eerst komt het vreten en dan komt de moraal?

Afgelopen week trok vicepremier Kris Peeters (CD&V) met een delegatie journalisten, waaronder deze krant, naar Egypte om er het tweede Suezkanaal te openen. Het gaat om een bouwkundig huzarenstukje dat in een recordtijd is afgewerkt, mede dankzij baggeraars uit ons land. Op televisie zag u misschien de beelden van de openingsceremonie donderdag - met reuzentankers door het kanaal, een airshow met gevechtsvliegtuigen, toespraken en vuurwerk.

Maar achter de schermen werd het echte Egypte zichtbaar. Twee jaar nadat Sisi de macht heeft overgenomen van de islamist Mohammed Morsi, is de generaal stilaan almachtig. Dictator wordt hij nog niet genoemd, maar de klassieke karaktereigenschappen zijn er wel. Zoals de prerevolutionaire president is hij een autoritaire leider die zijn macht onttrekt aan het legerapparaat. Een klein maar veelzeggend voorbeeld: een hele reeks Egyptische journalisten applaudisseren donderdag als de eersten de besten groupies wanneer Sisi aan zijn toespraak begint. In de straten van Caïro gaat een boutade de ronde: iedere staat heeft een leger, alleen in Egypte heeft het leger een staat.

Showprocessen en martelpraktijken

Die almacht laat zich ook voelen. Het bestuur valt vandaag niet anders te omschrijven dan als een repressieve staat. Onlangs publiceerde Amnesty International een verontrustend rapport over de toestand in het land en het beleid van Sisi. Het leert dat een groot deel van de demonstranten die de wereld in 2011 toejuichten als de jonge democraten van het Tahrirplein, intussen zonder reden in de gevangenis zijn beland.

In 2013 voerde hij een nieuwe protestwet in, die de politie toestemming geeft om bij minimale verdenking hard op te treden. Meer dan veertigduizend mensen zouden in de cel zitten, een groot deel daarvan op basis van showprocessen, waarbij marteling is toegelaten om bekentenissen te verkrijgen. Het gaat om journalisten, activisten en jongeren die een 'provocerend' shirt dragen met een opschrift tegen de martelpraktijken van de politie.

Vraag is hoe een land als het onze omgaat met een staatshoofd als Sisi. Een aantal landen heeft hem al zachtjes aangesproken op deze mensenrechtenschendingen. Maar als puntje bij paaltje komt, is hij een te belangrijke bondgenoot in de strijd tegen de terreur - alle buurlanden van Egypte zitten al op de knieën voor IS. Of er wordt gedacht aan de economische belangen. Een blokkade van het Suezkanaal zou rampzalig zijn voor de wereldhandel.

Veel landen, waaronder het onze, nemen daarom een afwachtende houding aan. Er komen dit jaar parlementsverkiezingen, over drie jaar zijn er presidentsverkiezingen beloofd. Tot dan wil niemand Sisi bruuskeren. Tot dan komt het neer op een cynisch spelletje verstoppertje waarbij het doel is om niet handenschuddend op de foto te staan met iemand die over dertig jaar misschien voor het tribunaal van Den Haag verschijnt.

Te straf? Premier Charles Michel (MR) heeft niet toevallig verstek gegeven voor de missie naar Egypte. De ambassadeur in Egypte gaf de regering een advies dat het misschien slimmer - lees minder gevoelig - was om een vakminister af te vaardigen. Alleen staatshoofden en regeringsleiders zouden namelijk persoonlijk ontvangen worden door Sisi.

Peeters kreeg uiteindelijk geen onderhoud met de president. Maar zoals gezegd: heel erg vond hij dat niet. Wie wel alle voorzichtigheid liet varen, was de Franse president François Hollande. Hij was de eregast van Sisi en nam naast hem plaats bij de ceremonie. Het mag niet verbazen dat de nieuwe Egyptische straaljagers van Franse makelij zijn. Er lopen onderhandelingen voor de aankoop van boten.

Duim omhoog voor de Belgen?

Dat ook ons land zijn economische belangen heeft aan de Nijl is duidelijk. De baggeraars DEME en Jan De Nul hebben samen ongeveer een miljard euro verdiend aan de contracten voor de aanleg van de uitbreiding van het Suezkanaal. Het kanaal is een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld. Er varen gemiddeld vijftig schepen per dag door. Door de uitbreiding verdubbelt de capaciteit, waardoor meteen ook de wachttijden verminderen. De verkeersader van de wereldhandel levert de Egyptische schatkist vandaag meer dan vijf miljard dollar per jaar aan tolgeld op.

Het is veruit de belangrijkste buitenlandse inkomstenbron. Zeker nu het toerisme helemaal is stilgevallen door de aanhoudende terreurdreiging. Nu de uitbreiding er is, mikt Egypte op dertien miljard dollar inkomsten. Alleen is het maar de vraag of dat haalbaar is. Verschillende experts zien de uitbreiding vooral als een prestigeproject voor Sisi. Eentje waarmee hij zijn legitimiteit en populariteit kan verhogen bij de bevolking.

Wat onze baggeraars in Egypte doen, kun je op twee manieren interpreteren. Enerzijds: ja het regime heeft een slechte reputatie, maar uiteindelijk: als wij het niet doen, zijn er wel andere te vinden. De politiek staat los van het baggeren.

Anderzijds: met een repressief regime dat zich voordoet als een democratie is het misschien wel goed zaken doen, maar dat betekent niet dat baggeraars zonder meer hun hand mogen uitsteken naar 'dictatormiljoenen'.

DEME-topman Alain Bernard is het helemaal niet eens met dit laatste. "Het nieuwe Suezkanaal zal voor een grote meerwaarde zorgen voor Egypte en de wereld. Met deze opdracht is helemaal niets verkeerds. Of er landen zijn waar wij principieel niet werken? Ja. Overal waar Delcredere, de dienst die buitenlandse investeringen van Belgische bedrijven waarborgt, ons niet steunt. Het gaat dan bijvoorbeeld om Iran. Al hoop ik dat ook dit snel zal veranderen, nu er een kernakkoord is." Over de samenwerking met Sisi is hij duidelijk: "Die ging bijzonder vlot."

Dat het anders kan uitdraaien wanneer alles afhangt van een duim omhoog of omlaag van Sisi, ondervindt Besix. Het bouwbedrijf heeft de opdracht binnengehaald voor het nieuwe nationale museum van Egypte. Dat moet het huidige museum vervangen en plaats bieden aan meer dan honderdduizend artefacten. Als knipoog naar de sterrenkundige Egyptenaren, die hun piramides plaatsten aan de hand van de sterren, staat het nieuwe complex in lijn met de piramiden van Gizeh, even verderop.

Voor Besix, dat samenwerkt met het Egyptische zusterbedrijf Orascom, gaat het om een opdracht van zowat achthonderd miljoen dollar. Volgens de oorspronkelijke planning had het project echter al dit jaar klaar moeten zijn. Maar de bouw is een hordeloop van teleurstellingen. Eerst door de Egyptische revolutie, nu door een groot geldtekort. Egypte komt maar niet over de brug met de beloofde centen. Voorlopig gaat de bouw door, vooral als teken van goodwill naar Sisi. Maar er moet snel nieuw geld komen. Bij Besix kijken ze reikhalzend naar 2018. Waarom dat jaar? Dan staan presidentsverkiezingen op het programma. Meer dan waarschijnlijk zou het Sisi dan goed uitkomen om het lintje van 'zijn' museum door te knippen. De farao's zijn ook niet gestopt bij één piramide.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234