Zondag 16/02/2020

Een familieverhaal

'Boogie Nights' van regisseur Paul Thomas Andersen, met Mark Wahlberg, Burt Reynolds en Julianne Moore

over de 'adult

movie'-industrie

Wat eens de onbegrijpelijke titel was van een Britse low budget-film, is inmiddels tot het algemene taalgebruik doorgedrongen. In een Amerikaanse recensie van Boogie Nights, waarin Mark Wahlberg de rol speelt van een pornoster uit de jaren zeventig, staat bijvoorbeeld te lezen dat hij 'the Full Monty and God knows what else' doet. Die 'God knows what else' blijkt uiteindelijk nogal mee - of tegen - te vallen maar er zijn genoeg andere redenen om deze film niet aan u voorbij te laten gaan.

Jan Temmerman

Voor alle duidelijkheid: in een fictiefilm over een gangsteroorlog worden de acteurs tot nader order niet echt doodgeschoten. Dus in een film over het pornobedrijf, waarbij regisseur Paul Thomas Andersen van de New Line Cinema-studio te horen kreeg dat hij tot elke prijs een X-rating moest vermijden, hoeft men geen hard core-beelden te verwachten. Hier en daar is uiteraard wat functioneel bloot te zien - dit is een van de weinige situaties waarin die ietwat lachwekkende term perfect van toepassing is -, maar regisseur Andersen heeft tot het einde van Boogie Nights gewacht om het publiek toch nog te verrassen met een korte blik op het 'one special thing' waarmee Eddie Adams, alias Dirk Diggler (rol van Mark Wahlberg) zich gezegend weet.

Misschien is dat ene shot wel de reden waarom acteur Wahlberg, die hier een indrukwekkende vertolking neerzet, naast een Oscar-nominatie gegrepen heeft, want zoals een Hollywood-insider in het vakblad Variety schreef: "Here's the reality: there is just no way that a movie with a 13-inch penis is going to be nominated for an Academy Award." Waarbij dus tegelijk kan worden opgemerkt dat Boogie Nights een dergelijke nominatie voor Beste Film toch wel verdiend had. De film doet in de Oscar-race uiteindelijk toch mee met nominaties voor het Beste Scenario (van Paul Thomas Andersen), voor de Beste Mannelijke Bijrol (voor Burt Reynolds) en voor de Beste Vrouwelijke Bijrol (voor Julianne Moore). Terzake nu. Het jaar is 1977. Op het moment dat Eddie Adams in een conversatie met zichzelf, maar vooral met zijn penis, opmerkt dat "everyone is blessed with one special thing", is hij net ontdekt door pornoregisseur Jack Horner (rol van Burt Reynolds). Dat gebeurde in een nachtclub van de San Fernando Valley, waar de jonge Eddie zijn loontje als afwasser wat aanvult door allerlei klanten tegen diverse tarieven te laten genieten van zijn speciale talent. In eerste instantie denkt hij dat dit ook de reden is waarom Jack Horner hem daar komt opzoeken, maar ondanks diens suggestieve openingszin ("I've got a feeling in these jeans there's something wonderful waiting to get out") is Horner alleen in Eddie geïnteresseerd als nieuwe stud voor zijn films. Voor Eddie, die zich thuis geconfronteerd weet met een bange, passieve vader en een nijdige, dominerende moeder, is de beslissing snel genomen en op de tonen van 'Mama Told Me Not to Come' neemt hij zijn intrek bij Jack Horner.

Even tussendoor: de soundtrack van Boogie Nights bevat wel meer songs die ironisch commentaar leveren op het verhaal. Zo kon het beroemde rollerskating-liedje 'Brand New Key' van Melanie niet ontbreken in de sequentie waarin Rollergirl (rol van Heather Graham) duidelijk maakt dat ze voor alle standjes en voor iedere mogelijke partner best te vinden is op voorwaarde dat ze haar rolschaatsen aan mag houden.

In de villa van Horner maakt Eddie dan kennis met zijn professionele familie. Dat woord is niet toevallig gekozen, want Horner gedraagt zich als een goedmoedige, vriendelijke pater familias en zijn vriendin, de pornoster Amber (weer zo'n opmerkelijke vertolking van Julianne Moore), ontfermt zich niet alleen professioneel maar ook emotioneel over Eddie, die voor haar de plaats moet innemen van haar kleine zoontje dat ze door allerlei echtscheidings- en hoederechtperikelen is kwijtgeraakt. De familiale analogie kan nog verder doorgetrokken worden, want met collega-hengst Reed (rol van John C. Reilly) ontwikkelt Eddie een verstandhouding die nog het best als broederlijk kan worden omschreven. Zo ontwikkelt Boogie Nights zich tot een soort familieverhaal, waarbij de protagonisten allemaal hun eigen redenen hebben om zich goed te voelen in deze surrogaat-versie van het hechte, warme familieverband dat ze nooit gekend hebben of dat ze onderweg in het leven zijn verloren.

Dat familiale aspect was trouwens ook al aanwezig in Hard Eight, de interessante debuutfilm van Paul Thomas Andersen, waarin het hoofdpersonage Sydney zich als een vaderlijke mentor ontfermt over zielepoot John, die net zijn laatste dollars verspeeld heeft bij een desastreuze poging voldoende geld te winnen om... de begrafenis van zijn moeder te kunnen betalen. Terwijl het in Boogie Nights om het pornowereldje draait, stond in Hard Eight het groezelige gokmilieu van Reno, met de bijpassende low-lives, centraal.

Maar Boogie Nights, dat ongeveer tweeëneenhalf uur duurt, is veel meer dan een weerbarstig en oneerbiedig eerbetoon aan 'de hoeksteen van de maatschappij'. Net als in Hard Eight is in deze film ook sprake van een boeiende karakterstudie, die hier evenwel veel meer personages aan bod laat komen. Er is natuurlijk Eddie, die in zijn met Adult Films Awards bekroonde carrière ook geconfronteerd wordt met de onvermijdelijke hoogten en laagten (no pun intended, alhoewel). Er is regisseur Horner die blijft dromen van een echt goede pornofilm, waarmee hij de toeschouwers in de zaal kan houden "nadat ze al klaargekomen zijn". Horner blijft (voorlopig althans) ook zweren bij film als kwaliteitsmedium tegenover de letterlijk en figuurlijk goedkope video-industrie. Er is de zwarte stud Buck (rol van Don Cheadle), die droomt van zijn eigen stereowinkel en dus pornofilms blijft draaien omdat hij van de bank geen lening kan krijgen. Er is de financier van de films, aangeduid als The Colonel (rol van Robert Ridgely), die later last krijgt omdat hij zich blijkbaar ook met kinderporno heeft ingelaten. Er is de trouwe medewerker Little Bill (rol van William H. Macy) die het niet meer aankan om zijn fucking wife op alle mogelijke en vooral onmogelijke plaatsen neukend met Jan en alleman aan te treffen, ook zonder dat de camera's draaien. En dus slaat Little Bill fataal en moorddadig door. En zo zijn er nog wel meer personages die het pornomilieu niet ongehavend doorspartelen.

Tegelijk is Boogie Nights ook nog een mooie reconstructie van een welbepaald tijdsgewricht, al moet het adjectief mooi wel enigszins gerelativeerd worden, aangezien het wel degelijk om de roemruchte disco-periode gaat, met de bijbehorende decors, muziek, rekwisieten en vooral de waanzinnige kleren, want het betreft hier per slot van rekening 'the decade that fashion forgot'. En ten slotte is Boogie Nights, behalve een complexe ensemblefilm met stuk voor stuk voortreffelijke vertolkingen, ook nog een zowel narratief als visueel en cameratechnisch verzorgde en geïnspireerde productie geworden, die de 26-jarige regisseur Thomas Paul Andersen meteen de reputatie van 'een jonge Scorsese' heeft opgeleverd. Kortom, redenen genoeg om Boogie Nights te gaan bekijken. Maar voor de pornoscènes hoeft u het dus niet te doen. Of te laten.

TITEL: Boogie Nights. REGIE en SCENARIO: Paul Thomas Andersen. FOTOGRAFIE: Robert Elswit. MUZIEK: Michael Penn. PRODUCTIE: Lloyd Levin, Paul Thomas Andersen, John Lyons en Joanne Sellar. VERTOLKING: Mark Wahlberg, Burt Reynolds, Julianne Moore, John C. Reilly, Don Cheadle, Heather Graham, William H. Macy, Luis Guzman, Alfred Molina, Robert Ridgely, e.a. VS, 1997, kleur, 152 min. Gedistribueerd door Polygram.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234