Woensdag 25/11/2020

Reportage

‘Een fabriek die net zoveel CO2 uitstoot als 150.000 mensen? Hoe kunnen we dat toelaten?’

Klimaatbetogers bezetten het terrein van plasticproducent Ineos in de haven van Antwerpen.Beeld Illias Teirlinck

De actievoerders van Ineos Will Fall, die zaterdag het terrein van de chemiegigant aan de Antwerpse haven bezetten uit protest tegen de uitbreidingsplannen, spreken van een succes. ‘We zijn toch twaalf uur op het terrein kunnen blijven.’

Zaterdagochtend, 7 uur. Een activist staat bij het opengeknipte gat in de omheining en laat de een na de ander haastig binnen. Het is nog halfdonker, de twee bussen met ruim 150 betogers zijn zojuist gestopt bij het terrein van chemiebedrijf Ineos aan de haven van Antwerpen. In alle stilte wordt het materiaal voor de geplande actie vliegensvlug binnengebracht. Tenten, bedspiralen, betonblokken, hekken, touw en massa’s armlocks, ijzeren buizen waarin activisten hun arm steken om zich aan elkaar of aan betonblokken of hekken vast te maken. De klimaatbetogers verspreiden zich in kleine groepjes over het terrein om zich zo snel mogelijk te installeren. Snelheid is cruciaal, want op de weg staat een politiecombi. De agenten kijken het hele gebeuren aan en ondernemen vooralsnog geen actie.

Om 7 uur 's morgens komen de actievoerders aan.Beeld illias teirlinck

Intussen worden de onverharde toegangswegen op het terrein versperd door een blokkade van betonblokken. In een mum van tijd graven de actievoerders een diepe greppel aan weerszijden van de blokkade waarin takken, blokken hout en andere obstakels worden geplant. Verderop wordt in de gietende regen een tentenkamp opgezet en in het bos zijn de boomklimmers druk bezig hun eigen bastion te verwezenlijken. Met touwen, musketons en zekeringsapparaten worden complete hekwerken naar boven gehesen, gevolgd door bedspiralen en tentdoeken. De eerste klimmers zitten al boven, op 15 meter hoogte. Ook rond de groep bomen wordt in allerijl een greppel gegraven en een hekwerk opgetrokken om de toegang af te sluiten.

Binnen 50 minuten is het eerste werk gedaan. Het opengeknipte gat in de omheining wordt dichtgemaakt en bij de blokkade op de zandweg hebben de activisten zich aan de betonblokken vastgezet met hun armlocks.

Met armlocks haken de klimaatbetogers zich aan elkaar vast.Beeld Illias Teirlinck

Nieuwe fabriek

Ze hebben zich negen maanden voorbereid, hoorden we de avond voordien op de briefing. De actiegroep Ineos Will Fall is tegen de bouw van een nieuwe ethyleen- en propyleenfabriek van chemiegigant Ineos. De betogers vrezen dat het chemiebedrijf in de nieuwe fabriek het omstreden schaliegas zal gebruiken voor de productie van wegwerpplastic. Dat zal volgens hen meer CO2-uitstoot veroorzaken. Ook zijn ze het er niet mee eens dat een stuk bos moet verdwijnen.

Beeld rv

Tien uur ’s morgens. Vijf politiemensen zijn het terrein binnengedrongen. Ze wandelen rond om de hoeveelheid actievoerders en de manier waarop ze zich settelen in te schatten. De boomklimmers zijn nog altijd volop aan het werk. Een van hen heeft zich in zijn hand gesneden en er haastig een verband om gewikkeld. Zijn bijnaam is Kurkumakin, klinkt het. “Ik hoop dat we hier twee weken kunnen blijven, maar het kan evengoed dat ze ons vandaag al weghalen.”

Hij wijst op de bedspiraal hoog boven ons tussen de takken. Het lijkt alsof het ding elk moment naar beneden kan donderen, maar dat is schijn, zegt Kurkumakin. “Het zit stevig vast met kabels en we hangen constant aan een leeflijn.” Zodra zijn wond genaaid is, zal hij ook in de boom klimmen en er slapen. “Ik heb dit nog nooit gedaan, maar ik neem graag het risico. Omdat ik vind dat de nood hoog is. Hoe kunnen we het in dit land toelaten dat er een fabriek komt die jaarlijks net zoveel CO2 uitstoot als 150.000 mensen?”

Een deel van de activisten maakt een kamp in de bomen.Beeld Illias Teirlinck

Meer politie

Meer politie is op komst, klinkt het plots. Prompt stuift iedereen een andere kant op, de boomklimmers verzamelen zich binnen het inmiddels volledig opgetrokken hek, achter de half afgegraven greppel. Blijkbaar komen de agenten nog niemand arresteren, weet een activist te vertellen. “Ze zijn in het gezelschap van een deurwaarder in opdracht van Ineos en gaan ons uitleggen wat hun voorwaarden zijn.”

Tien minuten later dromt een veertigtal agenten het terrein op. De agenten, van wie een aantal gemaskerd, openen het hek rond de boomklimmers en slaan meteen aan het opruimen. Zonder boe of bah halen ze al het materiaal van de actievoerders weg. Het eerste dat ze meenemen zijn de armlocks, daarna wordt het hekwerk ontmanteld. “Alleen eten en drinken laten liggen, de rest moet mee”, luidt het bevel van de commandant.

De boomklimmers ondergaan het zonder protest. Als het hek is weggehaald, blijft een klein groepje onder de bomen zitten en begint te zingen. Tegen zeven uur ’s avonds klimmen de laatste demonstranten zelf uit hun boom, na een lange discussie met de politie.

“We zijn toch twaalf uur lang op het terrein kunnen blijven”, reageert woordvoerster Jasmijn Defize van Ineos Will Fall. “In die zin is onze actie geslaagd.”

De politie komt het kamp ontruimen.Beeld Illias Teirlinck

‘Net minder CO2

Ineos verklaart intussen dat de geplande fabriek juist minder CO2 zal uitstoten, omdat het bedrijf gebruikmaakt van duurzame installaties en het daarmee een stap verder staat dan andere, vergelijkbare chemiefabrikanten in Europa. Ook zal het bos voor een groot deel worden gecompenseerd. Bovendien worden ethyleen en propyleen gebruikt als basisproducten in de chemie en niet zuiver voor de productie van wegwerpplastic.

“Klopt niet”, werpt Defize tegen. “De CO2-uitstoot waarover Ineos het heeft, gaat puur over de fabriek zelf. Er wordt geen rekening gehouden met de ontginning en het transport van schaliegas. Alles bijeen zal de fabriek tot een stijging leiden van 5 procent van de totale uitstoot van de Antwerpse haven.”

De activisten vrezen dat Ineos in zijn nieuwe fabrieken voor de productie van plastic schaliegas gaat gebruiken, een erg vervuilende brandstof.Beeld illias teirlinck
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234