Vrijdag 18/10/2019

Een etmaal vol menselijk ongerief

Een strak verteld filmisch verhaal met nét iets te veel zijsprongen. Het lijkt een paradoxale vaststelling, maar toch gaat ze op voor Blindelings, de tweede roman van Kris Van Steenberge.

Bijna op kousenvoeten verscheen in 2013 de debuutroman Woesten van de volkomen onbekende Kris Van Steenberge (°1963). De Lierse leraar putte voor zijn oorlogs- en dorpsroman uit de verhalen van zijn grootvader en situeerde die tegen het decor van het piepkleine Woesten in de Westhoek, waar het wapengekletter ooit in alle hevigheid woedde. Verwoesting en verminking bleken de stuwende krachten van het verhaal met thrillerelementen. Langzaamaan groeide Woesten uit tot een steadyseller met 25.000 verkochte exemplaren, zeker nadat Van Steenberge er de Vlaamse Debuutprijs en de Bronzen Uil voor had opgestreken.

Het gebeurt zelden dat een late schrijversroeping zo veel succes toebedeeld krijgt. Van Steenberge nam wijselijk de tijd voor opvolger Blindelings. "Ik wilde geen tweede Woesten schrijven, maar wegdrijven van de historische setting en de Vlaamse klei die ik toen bewust opzocht. Bovendien wilde ik een boek schrijven dat ik zelf graag zou lezen", vertelde Van Steenberge over zijn tweede roman in Gazet van Antwerpen, alsof hij zijn debuut zélf maar een corvee vond.

Blindelings zit op de schopstoel tussen een familiedrama en een sociale roman, waarin nogal wat menselijk ongerief wordt aangeroerd. Flink toegetakelde levens die op de klippen dreigen te lopen, het is een thema dat het tegenwoordig goed doet in de Vlaamse literatuur - denk aan Griet Op de Beeck.

Het hoofdpersonage Jonas lijkt zomaar ontsnapt uit een Op de Beeck-saga. De jongen is door het leven niet bijster vertroeteld. ('Je kan de mensheid opdelen in twee groepen. Zij die voortspruiten uit een plan waarbij winst en verlies goed zijn afgewogen. Of zij die verwekt zijn uit onbezonnen drift, waarbij het geil, het zweet en het bloed dingen uitvogelen met de mensheid die ze zichzelf achteraf vaak verwijt. Ik behoor tot de eerste soort. Zeker weten.')

Zijn berekende, doortastende moeder Abigaïl, dochter van een hotelier, spint hem in 'een gewiekst web van bedenksels'. Jonas wordt heen en weer geslingerd in de relatie tussen de dominante Abigaïl en Karel, zoon van de bazin van de volkse kroeg De Mastworp, allebei afkomstig uit een geamputeerd gezin, 'hun enige gelijkenis'. Abigaïl blijft 'zwalkende ziel' Karel - die tegen zijn zin in het onderwijs belandt én droomt van een eilandenboek - ook na hun breuk terroriseren en jennen. De blind geworden jongen wordt later onder zijn hoede genomen door Anouk van het Centrum voor Blindenzorg, die een liefdesrelatie met hem begint en zijn koelheid onweerstaanbaar vindt.

Er hangen meer catastrofes in de lucht, vooral omdat Jonas zich gaandeweg overbodig en uitgerangeerd voelt. Al in het eerste hoofdstuk zien we hoe hij zijn blindegeleidehond om het leven brengt. 'Doe het maar, leven bij de gratie van een hond, een viervoeter. Het is een getraind en geprogrammeerd gesnuffel naar geluk of iets wat daarop lijkt.'

Accurate beelden

Blindelings voltrekt zich in een etmaal en is ingedeeld in getimede, korte hoofdstukken, waarin we het perspectief van afwisselend Abigaïl, Karel, Anouk en Jonas krijgen. Ze graven diep in het verleden zodat de contouren van deze levens - een beetje à la Erik Vlaminck - zich gaandeweg uitkristalliseren. Gemiste kansen, vergooide liefde, splijtende haat en wraak: het is ruim voorradig in deze roman.

Toch loopt Van Steenberge met een wijde boog om het miserabilisme heen. Niet altijd weet hij maat te houden en verliest hij zich in babbelachtige detailzucht en beschrijvingen rechtstreeks afkomstig uit het clichéalbum: 'De nog warme lakens liefkoosden haar huid. Vanonder de toegeschoven gordijnen streek een koele bries over haar voeten.'

Gelukkig vallen er ook veel accurate beelden te rapen. Dankzij een uitgesproken verteltalent rondt Van Steenberge soepel de vervaarlijke klip van de tweede roman. Blindelings is ongetwijfeld in staat een breed publiek te bekoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234