Zondag 19/01/2020

Een engelbewaarder met een geheim

'Hard Eight' van de Amerikaanse scenarist-regisseur Paul Thomas Anderson

Na zo'n tien minuten van Hard Eight gezien te hebben, weet men meteen dat dit wel werk moet zijn van Paul Thomas Anderson, de regisseur die in 1993 op het Sundance Film Festival opviel met zijn korte film Cigarettes and Coffee, gesitueerd in een of andere koffieshop in de buurt van Las Vegas. Ook in het begin van Hard Eight (een gokterm die verwijst naar het spel craps, waarbij de dobbelstenen slechts een winnende worp opleveren als er twee maal vier gegooid wordt) is er sprake van sigaretten, koffie en kansspelen. En er is uiteraard de kalme, indrukwekkende, want licht onheilspellende aanwezigheid van acteur Philip Baker Hall, die in beide films de hoofdrol vertolkt.

Hier duikt hij op in de figuur van Sydney, die later in het verhaal af en toe als Captain wordt aangesproken. Sydney is een oudere, in onberispelijk donker pak en wit hemd gestoken gokker, die zich in het begin van het verhaal over de jonge John (rol van John C. Reilly) ontfermt. Als beide mannen elkaar voor het eerst ontmoeten, zit John letterlijk en figuurlijk aan de grond. Hij blijkt zijn laatste dollars verspeeld te hebben bij een desastreuze poging voldoende geld bij elkaar te winnen om de begrafenis van zijn moeder te kunnen betalen. Zegt hij.

Als een vreemd soort engelbewaarder ontfermt de mysterieuze Sydney zich over die zielepoot, biedt hem koffie en sigaretten aan en als John in eerste instantie nogal achterdochtig en kribbig reageert, krijgt hij meteen z'n eerste (levens)les voorgeschoteld: "Never ignore a man's courtesy."

Nadien volgen nog andere lessen, zoals de (niet eens illegale) truc om met slechts 50 dollar gokgeld toch een gratis luxekamer in een casinohotel te versieren. Kortom, Sydney ontpopt zich zo'n beetje als de beschermheer en vaderlijke mentor van de uiteindelijk erg dankbare en loyale John.

Een jaar gaat voorbij en John voelt zich als protégé van Sydney steeds beter thuis in het gokwereldje. Rijk zijn ze nog steeds niet geworden, maar ze kunnen rustig (over)leven. Dan ontmoeten ze de dienster Clementine (rol van Gwyneth Paltrow), die ook als gelegenheidshoertje aan de bak tracht te komen.

Net zoals hij indertijd met John gedaan heeft, ontfermt Sydney zich ook nu over dit stukje menselijk wrakhout. John heeft het gevoel een vrouwelijk doordrukje van zijn eigen leven ontmoet te hebben en hij wordt zowaar verliefd op Clementine. Inmiddels is John ook min of meer bevriend geraakt met Jimmy (rol van Samuel L. Jackson), een kleinschalige en snoeverige oplichter die voor veiligheidsagent probeert door te gaan.

Als er even later iets misloopt met een van de klanten van Clementine, moet de ontgoochelde Sydney in aller ijl proberen de nogal bloederige brokken te lijmen en intussen wordt hij ook nog eens lastig gevallen door Jimmy, die hem tracht te chanteren met een duister geheim uit zijn verleden.

De groezelige lokaties (het gokmilieu van Reno), de personages van grifters en andere low-lifes, de gevoelens van eenzaamheid en stille wanhoop, de soms tot scherpe one-liners gepromoveerde dialogen, de onheilspellende en mysterieuze sfeer: het zijn allemaal elementen die Hard Eight in het genre van de zogenaamde indie neo-noir situeren. Opvallend is wel dat scenarist-regisseur Anderson niet zozeer in een spannende, intrigerende plot geïnteresseerd bleek (het zogenaamde geheim van Sydney is niet bepaald een openbaring) als wel in een zorgvuldige, strak aangehouden karakterstudie, waarbij hij gelukkig kon rekenen op sterke, meeslepende en doorleefde vertolkingen van de voornaamste personages. Vooral Gwyneth Paltrow laat zien dat white trash-personages zeker niet als het exclusieve speelterrein van Jennifer Jason Leigh beschouwd mogen worden.

Als debuutfilm is Hard Eight zonder meer geslaagd te noemen, ook al heeft de film hier en daar wat last van naar aanstellerij neigende nadrukkelijkheid en effectbejag. Maar dat zijn hopelijk slechts schoonheidsfoutjes, die wellicht niet meer zullen opduiken in de volgende film van Paul Thomas Anderson. Die is inmiddels klaar: Boogie Nights (over de pornofilmindustrie in de jaren zeventig, met opnieuw Philip Baker Hall, John C. Reilly, Philip Seymour Hoffman en verder ook Julianne Moore, Mark Wahlberg, Burt Reynolds, Alfred Molina en William H. Macy in de rolbezetting) is inmiddels zelfs al uitgegroeid tot een culthit in de Verenigde Staten. (Jan T.)

TITEL: Hard Eight. REGIE en SCENARIO: Paul Thomas Anderson. FOTOGRAFIE: Robert Elswit. MUZIEK: Michael Penn en Jon Brion. PRODUCTIE: Robert Jones en John Lyons. VERTOLKING: Philip Baker Hall, John C. Reilly, Gwyneth Paltrow, Samuel L. Jackson, Philip Seymour Hoffman e.a. VS, 1996, kleur, 101 min. Gedistribueerd door Cinéart. Deze film draait vanaf volgende week in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234