Vrijdag 03/12/2021

Een engagement waar niemand zich voor hoeft te schamen

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Linda Duits blikt terug op de Arabische Lente, de rellen in Engeland en de Occupy-beweging. Duits is columnist en als onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht. Zij herschreef haar column die eerder in de Volkskrant verscheen.

Decennialang claimden babyboomers het alleenrecht op jongerenprotest. Omdat hun generatie zo betrokken en geëngageerd was op jonge leeftijd, werd dit de standaard voor alle leeftijdscohorten die erna kwamen. Zo moest na de Amsterdamse Maagdenhuisbezetting in 1969 - de culminatie van babyboomprotest in Nederland - iedere generatie Nederlandse studenten eveneens het bestuurlijk centrum van de Universiteit van Amsterdam bezetten. In België werd de lat in 1968 in Leuven nog hoger gelegd omdat studentenprotest aldaar zelfs leidde tot de val van het kabinet. Hoezeer de nieuwe jeugd pogingen deed ook rebels en politiek te zijn, geen enkele groep kon ooit tippen aan de babyboomers. Zelfgenoegzaam en arrogant lieten zij geen gelegenheid onbenut om duidelijk te maken hoe teleurgesteld ze waren in de betrokkenheid van generatie X, Y en al die andere labels. Dit jaar veranderde dat. 2011 was het jaar dat het babyboomers-monopolie op jeugdig protest werd doorbroken.

De Arabische Lente, de rellen in Engeland en de Occupy-beweging vormden tezamen een mondiaal protest met twee cruciale, gedeelde kenmerken: ze werden gedreven door de jeugd en ze getuigden van een antiautoritaire felheid die we niet meer gezien hebben sinds de jaren zeventig.

Populaire cultuur
Time riep vanwege "a global sense of restless promise" de demonstrant uit tot Persoon van het Jaar. Het tijdschrift schrijft: "But for young people, radical critiques and protests against the system were mostly confined to pop-culture fantasy: 'Fight the Power' was a song on a platinum-selling album, Rage Against the Machine was a platinum-selling band, and the beloved brave rebels fighting the all-encompassing global oppressors were just a bunch of characters in The Matrix."

Hierin zien we wat van de laatdunkende houding van babyboomers terug: protestmuziek van na pakweg Bob Dylan is gewoon commercieel en vrijheidsstrijd is een sprookje uit Star Wars. Volgens Time, zelf babyboomerspreekbuis, drijven zulke vormen van populaire cultuur weliswaar op het idee van verzet, maar dat verzet is slechts een identiteit die je kunt kopen in de marktplaats. Het is niet het 'authentieke' verzet dat zij pleegden toen zij jong waren.

Nu kun je allerlei vraagtekens plaatsen bij de juistheid van authentiek babyboomerverzet. Het protest ging slechts om een klein deel van de jongerenpopulatie (voornamelijk het hoger opgeleide deel) en ook onder de Franse studenten die in mei 1968 de revolutie uitriepen zaten studenten die het gewoon lollig en/of gezellig vonden. Daarnaast kun je de notie van 2011 als jongerenprotest nuanceren. In Egypte is 60 procent van de bevolking onder de 25 jaar en daarmee zijn zij geen gemarginaliseerde groep, maar de meerderheid. 'Occupy' kent vele deelnemers van boven de veertig. De rellen in Engeland mogen volgens bepaalde commentatoren geen protest heten.

De nuance ten spijt: de breuk is evident. De geëngageerde demonstranten van toen zijn de machthebbers van nu. Zij hebben er een bestuurlijk, financieel en klimatologisch potje van gemaakt, terwijl ze de verantwoordelijkheid daarvoor ontwijken. De jeugd - gesteund door de dertigers en veertigers die opgroeiden in de schaduw van de babyboomers - komt daartegen nu in opstand op een volwaardige manier.

Slachtoffers

Het jongerenprotest van 2011 is naast het doorbreken van het babyboomersmonopolie om nog een reden een verademing. Van de babyboomers hebben we het generatiedenken geërfd: ieder leeftijdscohort wilde zichzelf kenschetsen, al dan niet onder druk van marketeers. Dit heeft geleid tot een stroom aan treurige generatieportretten zoals 'door informatieovervloed apathisch geworden digital natives' of 'verwende nihilisten met keuzestress'. Deze aanduidingen zijn koren op de molen van de babyboomers die hierin de superioriteit van hun eigen generatie bevestigd zagen. De 2011-protesten laten een engagement zien waar niemand zich voor hoeft te schamen. Geen cynische postpunk om maar rebels te zijn, maar verse idealen en een ruimte voor creativiteit waar de jeugd uit de jaren zestig jaloers op zou zijn.

Laten we daarom, aan het eind van het jaar dat de babyboomer van zijn gouden protesttroon stootte, meteen dat hele generatiedenken in de prullenbak gooien. De slachtoffers van de groeiende jeugdwerkloosheid zijn niet immers de kosmopolitische, erudiete studenten, maar de schoolverlaters en leerlingen uit het beroepsonderwijs. In 2012 hoop ik daarom op een eind aan modieuze aanduidingen om verschillen tussen generaties te belichten, maar op meer aandacht voor verschillen binnen generaties.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234