Zondag 19/09/2021

Opinie

Een energiewende is vooral een kwestie van sociale innovatie

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Tom De Meester is energiewatcher bij de PVDA. Hij is auteur van 'Opgelicht. De energiezwendel van Electrabel & co', en co-auteur van 'De miljonairstaks en zeven andere briljante ideeën om de samenleving te verbeteren' (verschijnt eind maart bij EPO).

"Vlaanderen heeft nood aan een stroomversnelling", zegt Vlaams energieminister Turtelboom, die in Beieren ging uitzoeken hoe de Duitsers dankzij de 'Energiewende' een kwart van hun stroomverbruik uit hernieuwbare bronnen halen (DM 21/2).

Een enthousiaste Turtelboom wil ook in Vlaanderen een groene energierevolutie op gang trekken, met "marktconforme investeringssteun" voor duurzame elektriciteit en 9 miljoen euro subsidies voor geothermische proefprojecten. Alle groene beetjes helpen, maar het blijft ontstellend pover. De groene energierevolutie in Duitsland komt niet uit de lucht gevallen. Er is veel méér nodig dan een zoveelste subsidiehervorming en financiële incentives voor privébedrijven.

Als we iets kunnen leren uit het voorbeeld van Beieren, dan wel dat we een duurzame energietoekomst niet aan de private sector moeten overlaten. München, de hoofdstad van Beieren, zet alle 800.000 gezinnen én het uitgebreide metro- en tramnetwerk van de stad onder groene stroom, en is vast van plan om tegen 2025 héél de stad - het kloppend economisch hart inbegrepen - op duurzame elektriciteit over te zetten. Daarmee ligt München perfect op koers om als eerste grootstad ter wereld de kaap van 100 procent duurzame energie te ronden.

Het geheim van München? Het stedelijke energiebedrijf. "Heel onze energievoorziening is vandaag in handen van een oligopolie van private energiereuzen. Zij investeren maar heel schoorvoetend in duurzame energie", zegt burgemeester Dieter Reiter. "München toont hoe het veel sneller kan, als de stad een eigen nutsbedrijf heeft. Als je wil bouwen aan een duurzame economie, moet je komaf maken met winstmaximalisatie op korte termijn."

Van München kan minister Turtelboom leren wat een energie er vrijkomt als niet tweecijferige rendementen maar klimaat en volksgezondheid de besluitvorming bepalen. En München is geen unicum. In heel Duitsland bouwen stadsbedrijven aan een groene revolutie. Niet de multinationals - die wekken nauwelijks 6,5% van de groene energie op - maar wel openbare stadsbedrijven en lokale burgercoöperaties zijn het speerpunt van de Energiewende.

Het best bewaarde geheim van München ligt net onder de grond. De stadsverwarming, een net van 800 kilometer warmwaterbuizen, is een van de grootste van Europa en levert groene warmte aan 120.000 gezinnen. Ecologische stadsverwarming is de toekomst. In plaats van het vrije marktmodel van individuele verwarmingsinstallaties op aardgas of stookolie, kiest München, in het belang van mens en milieu, voor een duurzaam, stadsbreed warmtenet in publieke handen.

De Duitse Energiewende is niet het resultaat van "marktconforme subsidies", maar van duurzame keuzes op maat van de samenleving. Neem nu het zonnedakenplan van Stuttgart. Vandaag heeft slechts 5 procent van de Stuttgartse gezinnen zonnepanelen liggen. Nochtans is tot 40 procent van de daken perfect geschikt. De hoge investeringskosten voor zonnepanelen - tot 10.000 euro - schrikken veel burgers af. Om dat probleem op te lossen, helpen individuele premies niet: die zijn vooral geschikt voor wie het investeringskapitaal wél liggen heeft. Stuttgart start daarom een huurkoop-campagne, waarbij de stedelijke overheid zélf zonnepanelen legt op 28.500 zuidelijk gelegen daken. Het stadsbedrijf zorgt voor de installatie en het onderhoud, en betaalt de investering. De burgers betalen een vaste huurprijs, en krijgen in ruil gratis groene stroom.

De Duitse Energiewende, mevrouw Turtelboom, is niet alleen een kwestie van technologische vernieuwing, maar ook en vooral van sociale innovatie: zorgen dat duurzame energie een democratisch basisrecht wordt voor iedereen, door ecologische planning, publieke energiebedrijven en duurzame warmtenetten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234