Woensdag 21/08/2019

Een eeuw Belgische kunst, met liefde verzameld

Een eigenzinnige keuze uit een eeuw Belgische kunst - van Ensor tot Panamarenko, van Schmalzigaug tot Mortier - die met veel smaak en intelligentie gepresenteerd wordt. De collectie van Caroline en Maurice Verbaet schittert in het Museum van Elsene.

Belgische kunst. Een moderne eeuw tot 20 januari in Museum van Elsene, Van Volsemstraat 71, Brussel. www.museumvanelsene.be

"Het is een plezier, een passie", zegt Maurice Verbaet over de betekenis van zijn privécollectie. Bij het verzamelen laat hij zich leiden door schoonheid, zijn liefde voor het werk, en zijn eigen blik plus de blik van zijn vrouw Caroline, met wie hij elke aankoop vooraf doorpraat. Zij is zijn tweede paar ogen. Maurice Verbaet heeft een intense relatie met zijn collectie: "Alle schilderijen die ik bezit, hebben mij gemaakt tot wie ik ben."

De Antwerpse verzamelaar wil dat zijn werken in optimale omstandigheden worden getoond, niet als decoratieve elementen in een woning. Het museum van Elsene, waar zo'n tweehonderd werken te zien zijn, maakt dat verlangen nu waar.

De toon van de expositie zit meteen goed. Twee indrukwekkende landschappen van Léon Spilliaert (1904) en Jan Vanriet (2010) hangen zij aan zij. Ze hebben hun dreigend karakter en donker coloriet gemeen. Daarnaast hangt een prachtige marine van Jean Brusselmans uit 1938: deze keer niet 'gebeeldhouwd' in verf maar geschilderd in etherische waterverf. Een symfonie in grijs en blauw.

Bloedrode kleedjes

Dat ensemble wordt geconfronteerd met een futuristisch schilderij van Jules Schmalzigaug (1914) en een kleurrijke mobiel van Pol Bury (1953). Curator Michel Draguet brengt werken bij elkaar op basis van kleur, patronen en vormen van abstractie of hij speelt de historische avant-garde uit tegen de experimentelen van na de Tweede Wereldoorlog.

De nog steeds veronachtzaamde Jules Schmalzigaug is in de collectie Verbaet opvallend goed vertegenwoordigd met zijn dynamische schilderijen vol kleurrijke wervelwinden, maar ook met weinig bekende landschappen, stillevens en groteske portretjes. Draguet confronteert enkele werken van Schmalzigaug, die je als als 'biologische abstracties' zou kunnen omschrijven, met haarscherpe collages van Paul Joostens (1917) , geometrisch-abstracte houtsneden van Jozef Peeters en Karel Maes, en schilderijen van Guy Vandenbranden, Paul Van Hoeydonck en Jo Delahaut. Het Kleurenkabinetvan Boy & Erik Stappaerts, een installatie uit 2004, knipoogt dan weer naar de Kleurenstudievan Schmalzigaug uit 1914.

Wat verderop hangt een ongewone penseeltekening van een hond in zijn mand door Rik Wouters vlak bij Twee gebogen vrouwen op het veld, een golvende art-nouveauschets van Henry van de Velde uit 1890.

Centraal zijn monumentale werken samengebracht van de abstracte schilders van het grote gebaar: de stevig geborstelde doeken van Antoine Mortier, het raffinement van Pierre Alechinsky en de kleurrijke geometrie van Guy Vandenbranden, aangevuld met sculpturen van Oscar Jespers en Pol Bury.

Het is heerlijk om te dwalen door deze tentoonstelling met haar grote en kleinemeesters, haar talloze ontdekkingen en verrassende combinaties. Je verwacht eigenlijk niet meteen werk van naturalisten als Eugène Laermans en Léon Frédéric. Van deze laatste hangt er een bevreemdend portret (1896) van drie zussen die, in bloedrode kleedjes, aardappels schillen. Van Ensor hangt er een appelstilleven in rood, grijs en blauw: Cézanne avant la lettre. Frits van den Berghe schittert in een erotisch, rood oplichtend naakt (1933). En er is erg zinnelijk werk van de vergeten René Guiette: brutalistische abstracties en een naïvistisch-zonnig landschap.

Ontdekkingen

Ongewoon is de combinatie van een stilleven van Spilliaert (1909) met schaduwrijke foto's van Serge Vandercam (1948). Grafiek van Ensor hangt dan weer naast bic-tekeningen van Jan Fabre. En er zijn de ontdekkingen: Stéphane Mandelbaum, Jules Lismonde, Jane Graverol.

Opmerkelijk zijn de fraaie lijsten: vaak zijn die origineel, maar er zijn ook nieuwe kaders die met smaak en gevoel voor het kunstwerk gekozen zijn.

Deze expositie biedt niet alleen een eigenzinnige kijk op de Belgische kunst van de twintigste eeuw, ze scherpt ook onze blik door de opmerkelijke confrontaties en echo's. Bovenal ademt de collectie kwaliteit en persoonlijke smaak. De verzameling Verbaet zorgt voor puur genot.

Citaten komen uit het boek Belgische kunst. Een moderne eeuw uitgegeven door Lannoo, 216 p., 34,95 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden