Donderdag 13/05/2021

Een echte jazzdiva speelt met de tijd zonder hem te verliezen

De erg teleurstellende performance van diva Cassandra Wilson op Jazz Middelheim had één voordeel: het wakkerde de discussie aan over wat je nu wel of niet van een jazzzangeres mag verwachten. Een heel oude discussie trouwens. Maar actueler dan ooit, want na het overlijden van Abbey Lincoln blijven er nauwelijks nog vintage diva’s over en de toekomst is onzeker.

Begrijp het niet verkeerd: Cassandra Wilson kreeg in Antwerpen moeiteloos de handen op elkaar voor haar (lange) set, dus was het zeker geen totale mislukking. Maar het was een zeer strak geënsceneerde performance, zonder de minste vrijheidsgraad, noch voor Wilson, noch voor haar (getalenteerde) musici. Getuige bijvoorbeeld de toegift, Billie Holidays ‘Strange Fruit’, gebracht in een versie op designkrukken: gestileerd, gemanicuurd, gebrusht. Er is uren aan gevijld om er een satijnglans in te krijgen.

Schoon en duur design, maar moet je van een echte jazzzangeres niet veel meer verwachten? Zeker. Nat Hentoff, een van de scherpste en tegelijk aimabelste jazzauteurs, heeft er in zijn fijne bundel Listen to the Stories enkele bladzijden aan gewijd. Zo tracht hij de voorwaarden te schetsen voor een “certified jazz singer”. Hij hecht daarbij minder belang aan puur vocale prestaties, maar des te meer aan het gevoel voor ritme en timing, de manier waarop een zanger(es) een song kan buigen en kneden door zachtjes op de rem te staan of juist even te versnellen, zonder de pedalen te verliezen. Hentoff: “Being an intimate of time - being able to play with it continually without losing it - is indispensable to jazz singing.” Alle groten beheers(t)en die kunst op de een of andere manier, maar ook enkele net iets minder bekende namen: een Mildred Bailey, een Ivie Anderson. Billie Holiday, aldus Hentoff, was de ideale zangeres voor jazzmuzikanten, omdat ze net zo soepel als zij in een song kon bewegen. Verder steekt hij de loftrompet over Dinah Washington en Betty Carter (“she keeps so many rhythms, explicit and implicit”). Hij had ook Shirley Horn of Abbey Lincoln kunnen vermelden.

Carter, Horn, Lincoln: ze zijn niet meer. Het afgelopen decennium heeft flink huisgehouden in het bestand van de jazzdiva’s. Wat overblijft is van twijfelachtiger allooi. Dianne Reeves kan het wel, maar ze kiest er te weinig voor. Dee Dee Bridgewater is een showbeest en een vocale topsporter, maar geen soepele zangeres. Cassandra Wilson valt om zonder steunberen. Diana Krall? Een aardige zangeres, maar timing is niet haar sterkste wapen.

Er is wel jonger talent aan het groeien, bijvoorbeeld Tutu Puoane. Zij heeft twee veelbelovende cd’s gemaakt en enkele projecten met het Brussels Jazz Orchestra. Ze neemt risico’s in haar timing, dus als ze goed investeert, kan ze nog heel ver springen. Maar zal dat uitsluitend in een herkenbaar jazzidioom zijn? Misschien kiest ze wel een breder palet, zoals een Claron McFadden of een Christina Zavalloni, zowat de interessantste diva’s van vandaag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234