Maandag 20/09/2021

Eén drugsbaron gevat, nog 200 te gaan

Als de Mexicaanse regering de oorlog nog niet wint, dan toch een veldslag misschien? In elk geval is de aanhouding van Sergio ‘El Grande’ Villarreal, de leider van het Beltrán Leyva-kartel, na die van ‘La Barbie’ al de tweede klap in twee weken tijd die president Calderón de drugsmaffia toebrengt. Maar die laatste is een monster met vele, telkens weer aangroeiende koppen.

De trofee waar Mexico vooral op wacht, is Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán, leider van het Sinaloakartel. Maar meer dan een man van vlees en bloed, lijkt de spoorloze Guzmán een legende.

In Puebla, niet ver van Mexico-stad, hebben marines zondag Sergio Villarreal opgepakt. Het openbaar ministerie had omgerekend zo’n twee miljoen euro uitgeloofd voor tips die tot ’s mans inrekening konden leiden. Villarreal, door zijn lengte van twee meter en gewicht van 120 kilogram vooral bekend onder zijn bijnaam ‘El Grande’ (alias ‘Kindervreter’ of ‘King Kong’), was een kopstuk van het Beltrán Leyva-kartel. Met 43 moorden op zijn kerfstok heette het heerschap uiterst gewelddadig. Van diezelfde Beltránbende werd twee weken geleden ook al Edgar Valdez geklist, alias ‘La Barbie’.

Volgens presidentieel woordvoerder Alejandro Poiré bood El Grande geen verzet en is bij zijn arrestatie niet één schot gelost. Naast het kopstuk zijn ook twee handlangers in de boeien geslagen. “De regering heeft de misdaadorganisaties die de nationale veiligheid bedreigen een nieuwe klap toebedeeld”, zei Poiré. Voor Felipe Calderón, wiens land donderdag de 200ste verjaardag van de onafhankelijkheid viert, is de aanhouding van El Grande, kort na die van La Barbie, in ieder geval mooi meegenomen.

Pablo Escobar

De Mexicaanse opinie mag Calderóns oorlog tegen de kartels volgens de peilingen dan wel nog altijd min of meer steunen, 28.000 fatale slachtoffers in vier jaar tijd is bijzonder veel. Ook het besef dat Ciudad Juárez inmiddels ’s werelds meest moorddadige stad geworden is, helpt het staatshoofd niet bepaald.

Vorige week deed VS-minister van Buitenlandse Zaken Clinton er nog een schep bovenop door de situatie in Mexico met die van het Colombia van de jaren tachtig te vergelijken. Ook nam Clinton het woord insurrection in de mond, alsof Mexico feitelijk in oorlog is en de staat er het eigen territorium niet langer controleert. “Anders dan in het Colombia van toen, waar Pablo Escobar ooit in het parlement zat, is de Mexicaanse staat niet van kop tot teen door de narco’s aangevreten”, reageerde de regering.

Maar zoveel is zeker, de strijd tegen de kartels wordt een werk van lange adem. Elke drugsbons die uitgeschakeld wordt, lokt immers een opvolgingsstrijd uit die een spoor van bloed en gruwel achterlaat. De aanhoudingen van de jongste weken passen prima in dat plaatje: nadat het leger eind vorig jaar Arturo ‘Jefe de Jefes’ Beltrán Leyva koud maakte, barstte binnen het gelijknamige kartel een successieoorlog uit. Daarbij stonden La Barbie en El Grande elkaar naar de dood. Een vorige zaterdag in de staat Morelos blootgelegd graf, waarin negen lijken lagen bij een plek waar even tevoren al vier lichamen waren aangetroffen, moet volgens de onderzoekers aan het privéleger van La Barbie worden toegeschreven. Nu beiden in een maximale-veiligheidscel zitten, is het de vraag of zij vandaaruit nog controle uitoefenen over hun mannen - dan wel of nieuwe kandidaat-kopstukken zich op hun beurt aan een machtsgreep wagen, met alle extra bloedvergieten vandien.

Screening

Mexico telt een achttal grote kartels die vaak in facties opgedeeld zijn en voorlopige allianties aangaan om de Mexicaanse staat te bevechten. Bevat de Most Wanted-lijst van het openbaar ministerie 220 namen, dan kan vooral de arrestatie van Sinaloa-baas Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán de drugsoorlog een symbolische maar wie weet ook beslissende wending geven.

Guzmán ontsnapte in 2001 uit de cel en houdt zich vermoedelijk schuil in de bergen van Sinaloa. Omdat hij wel in rook opgegaan lijkt, doet een hoop legendes over hem de ronde. Veel Mexicanen vrezen echter dat Guzmán zich nooit zo goed zou kunnen verstoppen als hij niet over machtige vrienden binnen de overheid beschikte, die hij uiteraard rijkelijk verloont. Per slot van rekening strijken de drugskartels volgens het US National Drug Intelligence Center jaarlijks tussen 17 en 38 miljard dollar op. Ter vergelijking: Google incasseert per jaar 23 miljard.

Mexico mag dan wel ontkennen dat het aan ‘colombianisering’ ten prooi is, zijn probleem wortelt onmiskenbaar in het Andesland. Daarom raden waarnemers Felipe Calderón aan om toch maar even naar Bogotá te kijken. Dat boekte de jongste jaren felgeprezen (maar erg fragiele) successen, onder meer door een doorgedreven screening en professionalisering van het veiligheids- en staatsapparaat.

Toch timmert ook Mexico aan de weg: zo moeten federale agenten hun bankrekeningen en kredietkaartbewegingen laten controleren en zelfs de namen van hun familieleden opgeven om de overheid te garanderen dat ze er geen malafide connecties op na houden. In een jaar tijd zijn de federale veiligheidstroepen overigens uitgebreid van 25.000 naar 32.000 manschappen. Dat is een verhoging van 30 procent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234