Donderdag 26/11/2020

Een dictator vermomd als muis

Ze was een van de briljantste mode-ontwerpers van de 20ste eeuw, maar toch kent het publiek Madame Grès niet. De expo in het Antwerpse ModeMuseum laat niet alleen zien hoe tijdloos haar werk was, maar ook wie vandaag aan haar schatplichtig is.

Dat weinigen zich haar nog herinneren, illustreert hoe hard de modewereld is. Want Grès was niet alleen een tijdgenote maar ook een concurrente van Coco Chanel en Jeanne Lanvin. En zonder haar was er geen sprake geweest van Yves Saint Laurent, die altijd vertelde dat zij de richtingaanwijzer was die hem naar de mode heeft geleid. De vraag is dus wat Madame Grès niet goed heeft gedaan, want over haar talent bestaat geen twijfel. Haar carrière besloeg meer dan vijftig jaar.

MoMu-curator Karen Van Godtsenhoven: "Madame Grès kleedde de jetset en prinsessen, van Jacqueline Kennedy tot Marlene Dietrich en Greta Garbo. Tot op vandaag is ze voor vele ontwerpers nog steeds dé referentie op het gebied van de drapeertechniek. Alber Elbaz, Jean-Paul Gaultier, Haider Ackermann en Japanse Yohji Yamamoto en Rei Kawakubo van Comme des Garçons halen hun mosterd bij Madame Grès' vormentaal."

Dat illustreert de tentoonstelling. De japonnen van Madame Grès ogen, behalve de tailles die onnoemelijk smal zijn, tijdloos. Bijna niet te onderscheiden van hun hedendaagse tegenhangers.

Failliet

Geïnspireerd door invloeden uit het classicisme creëerde Madame Grès avondjurken in jerseyzijde waarvan ze meters en meters sculpteerde rond het menselijk lichaam. Ze tekende geen patronen, maar modelleerde en plisseerde de stof millimeter voor millimeter, tot die viel zoals ze wilde.

Als jonge vrouw droomde de in 1903 geboren Germaine émilie Krebs ervan beeldhouwster te worden. Uiteindelijk werd het hoedenmaakster, waarna ze op enkele maanden tijd leerde naaien. Ze richtte tot drie keer toe haar eigen modehuis op, telkens onder een andere naam: Alix Barton, Alix en Grès. Haar laatste naam zou ze behouden, ook al was het een anagram van haar man, de kunstschilder Serge Czerefkow, die haar later zou verlaten voor een Tahitiaans schildersmodel.

Men zegt dat ze die klap nooit te boven is gekomen en zich daarom op haar werk stortte. Hoewel Madame Grès de rijken der aarde kleedde, leefde ze zelf als een non, luxeloos en teruggetrokken. Haar dochter Anne hield ze zelfs een tijd verborgen voor de buitenwereld. Het enige wat ze liet zien, was haar ijzeren wil. Edmonde Charles-Roux, die in de jaren 50 hoofdredactrice was van Vogue, noemde haar "een dictator vermomd als muis".

Uiteindelijk bleek Madame Grès' sterkte ook haar zwakte te zijn. Haar focus ontaardde in een wereldvreemde koppigheid. Als in de jaren 60 de massaproductie de mode overneemt, trekt ze er haar neus voor op. Dat ze er haar handgemaakte en dus peperdure collecties mee zou kunnen financieren, laat haar koud. Wanneer ze in 1980 toch moet toegeven aan de financiële druk, is het al te laat. In 1984 verkoopt ze haar bedrijf aan de zakenman Bernard Tapie, al weigert ze haar autoriteit op te geven. "Ik, mijnheer, beland in musea. Dat zal u nooit overkomen", zou ze hem hebben toegebeten.

Jammer genoeg legde ze daarmee de toekomst van haar naam vast. In 1987 keek ze toe hoe schuldeisers haar failliete bedrijf vernielden, waarna ze Parijs verliet. Madame Grès overleed in 1993 in alle anonimiteit.

Op 21 september viert het MoMu zijn tienjarig bestaan. Bezoekers kunnen op die dag gratis naar de tentoonstelling.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234