Vrijdag 24/09/2021

Een dagje mee ijs breken met Elke

Niet alleen op de autowegen veroorzaken de aanhoudende vriestemperaturen overlast. Ook op verschillende kanalen, vooral in West-Vlaanderen, creëerde Koning Winter de laatste tijd flink wat ijsvorming. Om de binnenscheepvaart op deze waterwegen niet te belemmeren, zette het agentschap Waterwegen en Zeekanaal gisteren voor de eerste keer deze winter een ijsbreker in door het dichtgevroren kanaal Bossuit-Kortrijk heen boren.

“Het ijs is op bepaalde plekken al erg dik”, steekt kapitein Rudy Lemmens (55) prompt van wal. “Van de Knokkebrug tot hier waren het ijsblokken van zeker zeven centimeter diep. We zullen er toch een drietal keer door moeten varen om het kanaal opnieuw bevaarbaar te maken.” De vriestemperaturen van de afgelopen weken hebben op verschillende kanalen, voornamelijk in West-Vlaanderen, voor ijsvorming gezorgd. Om de binnenscheepvaart op die kanalen niet te belemmeren, schakelde de afdeling Boven-Schelde van het Agentschap Waterwegen en Zeekanaal NV gisteren voor de eerste keer deze winter een ijsbreker in. Op het Kanaal Bossuit-Kortrijk, over een traject van 14 kilometer. “De bouwbedrijven langs dit kanaal liggen nagenoeg allemaal stil door de vrieskou”, vertelt Lemmens. “Dus passeren hier momenteel weinig schepen. Maar om de doortocht niet volledig onmogelijk te maken, moeten wij hier het ijs breken.”IJsbreker met dienst is ‘Elke’ (“naar de dochter van de baas”) van bouwfirma NV De Brandt uit Baasrode. Wit-zwart geschilderd, tricolore vlag in de mast, en speciaal uitgerust voor dit soort werk. “Gewone schepen raken hier niet door”, vervolgt Lemmens terwijl hij naar het maagdelijk witte ijstapijt voor zich wijst. “Deze boot is hiervoor gemaakt. Elke heeft een aangepaste schroef en een stevige met rubber versterkte boeg, weegt 35 ton en beschikt over een vermogen van 400 pk. Desnoods kunnen we bovendien nog een ponton met bakstenen voor de boeg bevestigen.” Geen overbodige luxe, blijkt snel. Met een oorverdovend lawaai boort de ijsbreker zich een weg door de egale, robuuste ijsmassa tussen Zwevegem en het iets verderop gelegen Stasegem. Volgens een steeds schuinere koers ploegt de ijsbreker zich met horten en stoten door het ijstapijt. Bak- en stuurboord schieten centimersdikke hompen ijs als vederlichte klontjes van zich af. Voor de boeg ontspint zich, als een plots uitbarstende geiser, een dicht gordijn van opwaarts gestuwde ijssplinters. “Dit is het spectaculairste gedeelte van de job”, roept een almaar enthousiaster ogende Lemmens tussen het lawaai door. “Hier is het ijs zeker tien centimeter dik. Ik voel de boot echt zwoegen om er zich een weg door te banen.” Intussen donderen in de kajuit de kookpotten en koffiemokken pardoes op de grond. “Elke is blijkbaar kwaad”, lacht Lemmens’ kompaan Richard Notterdaeme (57), tot dan toe druk in de weer om het dek enigszins ijsvrij te houden. Voor ons een ongerept sneeuwwit ijslandschap, achter ons een kolkende grijze watermassa, doorspekt met uiteengereten ijsbrokken: het ijsbreken voelt warempel aan als pionierswerk. “Ach, wij zijn vooral tevreden dat we kunnen werken vandaag”, repliceert Notterdaeme nuchter. “Al onze collega’s moeten deze week immers gaan stempelen.”

Niet over een nacht ijs

Ondanks zijn logge lichaamsbouw maakt de ijsbreker aan sluis 9, even voorbij voederbedrijf Dumoulin in Stasegem, gezwind rechtsomkeert. Een buikige buurtbewoner in legerjas roept het schippersduo toe: “Waarom komen jullie ons ijs breken? Hier passeren toch enkel in de zomer boten. Tot zeventien plezierjachten per dag!” De ijsbrekers lachen de opmerking prompt weg. “We zouden het inderdaad beter laten liggen”, reageert Notterdaeme laconiek. “Dan kunnen jullie dit weekend de schaatsen bovenhalen. Maar voor ons is de vrieskou een goede zaak. Meer overuren en weekendwerk, mijnheer.”De terugtocht richting de sluis van Zwevegem verloopt stiller en een pak minder stroef. Met een snelheid van maximaal 16 kilometer per uur klieft Elke frivool door het opnieuw wassende water. “Nu gaan we er inderdaad vlot door”, besluit Lemmens, terwijl hij de ijsbreker, met één hand aan het roer, behendig door het water navigeert. “Maar tegen morgenochtend is het kanaal weer dichtgevroren. Die ijsbrokken, tot één vierkante meter groot, ontdooien niet en klitten door de vriestemperatuur opnieuw samen. Tenzij hier regelmatig schepen passeren, zullen we allicht nog een paar dagen zoet zijn met het ijsvrij houden van deze waterweg.”

Baggerschepen

“Normaal worden deze schepen ingezet bij baggerwerken, om het slib van ondiepe gedeeltes naar dieptes te verslepen, of bij de bouw van kaaimuren om materiaal aan te voeren”, vertelt Tim Verleysen (29), districtshoofd van de afdeling Boven-Schelde van het Agentschap Waterwegen en Zeekanaal, onderdeel van de Vlaamse Overheid. “Voor het ijsbreken werken wij via overheidsaanbestedingen samen met een aantal aannemers. Nagenoeg elk waterbouwbedrijf heeft wel zo’n ijsbreker liggen.”“Afhankelijk van hoe de temperaturen de komende dagen evolueren, worden er mogelijk ook nog ijsbrekers ingezet op de kanalen Roeselare-Leie en Plassendale-Nieuwpoort”, voorspelt Verleysen. “Op deze kanalen passeren immers te weinig schepen om het stilstaand water open te houden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234