Woensdag 27/01/2021

Een concertzaal vol fans, maar weinig kiezers erbuiten

Benoît Hamon, de presidentskandidaat voor de Franse socialisten, heeft het moeilijk. De PS dreigt zwaar onderuit te gaan bij de verkiezingen. 'In de jaren 80 zijn we de arbeiders verloren. Nu haken ook de leraren en ambtenaren af.'

Philippe Tarillon geeft een rondje met de typische houding van de lokale politicus. "Doe nog een keer hetzelfde, op mijn kosten", zegt het socialistische gemeenteraadslid tegen de barman van het Café du Centre, wijzend op twee mannen die deze namiddag aan het bier zitten.

Van 2001 tot 2014 was Tarillon (55) burgemeester van Florange, een verlopen staalstadje in Lotharingen, waar de bewoners uitkijken op een landschap van schoorstenen en pijpleidingen. De afgelopen decennia zijn hier tienduizenden banen verdwenen. In 2013 sloot staalconcern Arcelor-Mittal twee hoogovens, terwijl presidentskandidaat Hollande had gesuggereerd dat hij ze open kon houden.

Even later voerde Tarillon campagne voor zijn herverkiezing. "Ik voelde een verlies aan genegenheid. Het kostte enorm veel moeite om mensen te mobiliseren", zegt hij. Tarillon werd weggevaagd door zijn rechtse tegenstander.

Het drama herhaalt zich nu op nationaal niveau. Voor de PS dreigt hetzelfde scenario als voor de Partij van de Arbeid in Nederland, die bij de verkiezingen in maart van 38 naar 9 zetels ging. In 2012 haalde François Hollande in de eerste ronde 29 procent, nu staat de socialistische kandidaat Benoît Hamon op 9,5 procent.

Hamon is veel te links voor gematigde kiezers, die massaal naar de links-liberaal Emmanuel Macron deserteren. Ook ex-premier Valls heeft gezegd op Macron te zullen stemmen. Nu Hamon is weggezakt in de peilingen, zullen veel linkse kiezers een strategische stem op Macron uitbrengen. Het is de enige manier om een tweede ronde tussen Marine Le Pen en de Republikein Fillon te verhinderen. Tot overmaat van ramp wordt Hamon op links overvleugeld door de radicale volkstribuun Jean-Luc Mélenchon(zie kader).

Ongemakkelijke coalitie

Daarmee betekenen de verkiezingen van 2017 het einde van de Parti Socialiste zoals we die kennen: de partij die vanaf 1971 door François Mitterrand tot een formidabele verkiezingsmachine werd gesmeed, het natuurlijk zwaartepunt van links Frankrijk. De PS bood onderdak aan een breed spectrum van linkse kiezers, van gematigde sociaaldemocraten tot geharde marxisten, van arbeiders tot intellectuelen.

Het was een ongemakkelijke coalitie: de PS was zowel een reformistische bestuurderspartij als een antiliberale protestpartij. Mitterrand had zijn eigen recept om de partij bij elkaar te houden: altijd links blijven praten, zelfs als je gedwongen bent een rechts beleid uit te voeren.

"Hollande heeft dat ook gedaan. 'Mijn vijand is de financiële wereld', zei hij tijdens de campagne van 2012. Vervolgens voerde hij een heel ander beleid. Mitterrand kwam daar mee weg, Hollande niet", zegt ex-burgemeester Tarillon.

Elke socialistische kandidaat zou de prijs betalen voor het presidentschap van Hollande. Maar de problemen zijn verergerd omdat de oude coalitie uit elkaar is gespat en centrumlinkse kiezers naar Macron zijn vertrokken.

Onder Benoît Hamon versmalt de Parti Socialiste zich tot een principiële linkse partij, die vooral interessant is voor hoogopgeleide stadsbewoners. Op een meeting in de universiteitsstad Nancy - 50 kilometer van Florange - wordt hij uitbundig toegejuicht door zijn aanhangers, onder wie opvallend veel jongeren.

Terwijl Macron de economie wil liberaliseren en Mélenchon verworven rechten met hand en tand wil verdedigen, biedt Hamon een alternatief: een universeel basisinkomen waardoor burgers minder afhankelijk worden van de arbeidsmarkt. "Hamon is een moderne kandidaat die echt heeft nagedacht over de wereld", zegt Marie Kah (38), parlementair assistente. "Hij heeft een positieve visie op de toekomst", vindt student Félix Bradel (25).

De pro-Europeaan Hamon is de kandidaat van de Erasmus-generatie. "We willen geen Frankrijk dat zich afsluit van de wereld", zegt student Tom Gross. In de concertzaal Zénith in Nancy krijg je de indruk dat Hamon bezig is aan een uiterst succesvolle campagne. Alleen zijn er buiten de zaal maar weinig mensen die op hem willen stemmen.

Tweede viool

"We hebben de arbeiders verloren, dat begon al in de jaren 80. De PS werd een partij voor ambtenaren en leraren. Die zijn we nu ook aan het kwijtraken", zegt Philippe Tarillon. De ex-burgemeester verwacht niet dat de kiezers in zijn staalstadje erg warm zullen lopen voor speerpunten van Hamon zoals het milieu, de legalisering van cannabis of de vorming van een inspectiecorps tegen racisme en discriminatie.

Onder Hamon lijkt de Parti Socialiste definitief afscheid te nemen van zijn pretentie een volkspartij te zijn. "Socialistisch links zal niet verdwijnen, maar wel moeten leren de tweede viool te spelen", schreef de politicoloog Gérard Grunberg in de krant Le Monde. "Ik ben niet optimistisch", zegt Tarillon. "Het zal in elk geval tijd kosten om terug te komen. Als het Front National aan de macht komt - wat ik overigens niet hoop - zal blijken dat het een verkeerde weg is. Daarna kunnen wij weer een kans krijgen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234