Woensdag 21/04/2021

standpunt

Een computer als premier? Hopelijk moeten we dat hier nooit overwegen

Vlamingen in het stemhokje. Stemmen we in de toekomst met de computer<br />op een computer? Beeld Bas Bogaerts
Vlamingen in het stemhokje. Stemmen we in de toekomst met de computer
op een computer?
Beeld Bas Bogaerts

An Goovaerts is hoofdredacteur van De Morgen.

Een voorspelling: volgens de Belgische techgoeroe Peter Hinssen zullen computers in de toekomst betere politieke keuzes kunnen maken dan politici - met hun menselijke tekortkomingen. Stel u voor: via een stemcomputer een computer verkiezen tot premier. Waarom u dat zou overwegen?

Wereldwijd ontwricht de globaliseringsbeweging een voor een bestaande, goed draaiende economieën. Die golf creëert eensklaps nieuwe middenklasses, maar laat ook grote bevolkingsgroepen onverwacht in de kou staan. Nationale regeringen worden geconfronteerd met hun onmacht om internationale bewegingen te sturen en verliezen controle. Gevangen in oude partijstructuren en ideologieën kunnen ze onvoldoende de nieuwe maatschappijnoden in beleid omzetten. De leemte wordt snel ingevuld door rechts-populistische bewegingen die zogezegd de volkswil weer op de eerste plaats zetten. Met nog meer politieke chaos tot gevolg.

An Goovaerts. Beeld Wouter Van Vooren
An Goovaerts.Beeld Wouter Van Vooren

2016 in een notendop dus.

2017 kan op twee manieren worden ingezet: angstig voor wat komen gaat of ambitieus om alternatieven te ontwikkelen. Wie kiest voor de laatste optie zal botsen op verwijten van naïviteit, wereldvreemdheid en onhaalbaarheid. Die eer zal ook Thomas Goorden te beurt vallen. Goorden is een van de bezielers van Burgerlijst, een nieuwe politieke burgerbeweging die in Antwerpen in 2018 naar de kiezer trekt. Eerder deze week raakte bekend dat ook in Gent, Brugge en andere Vlaamse steden burgerbewegingen in opmars zijn.

Ze staan los van de politieke bewegingen die sp.a-kopmannen Johan Vande Lanotte en Tom Meeuws in Oostende en Antwerpen proberen te vormen. Die verdienen eerder de naam stadslijst en zullen misschien partijloze kandidaten aantrekken, maar nog steeds onder de linkse partij-ideologie opereren. Want die macht zal een Vande Lanotte nooit afstaan. De burgerbewegingen die Goorden en anderen nastreven, zijn daarentegen niet geënt op partij-ideologieën, maar zijn politieke strategieën. Met als finaliteit verandering teweeg te brengen en als ambitie het integraal vervangen van partijpolitiek op lokaal niveau.

U ruikt de geur van geitenwollensokken? In Groot-Brittannië opereren meer dan vijftig lokale besturen onder dit principe. Uitvinder is Peter Macfadyen, die met zijn Flatpack Democracy, in het Nederlands 'uitklapdemocratie', steeds meer opgang maakt. De kans is reëel dat de beweging in België, waar de particratie bijna almachtig is, niet dadelijk aanslaat, maar politieke lessen zijn er wel uit te trekken.

De uitklapdemocratie heeft geen gemeenschappelijk partijprogramma of ideologie, maar vertrekt vanuit het vooruitgangsdenken en gemeenschappelijke morele principes. Omdat een ideologie anno 2017 al voorbijgestreefd kan zijn nog voor ze op schrift staat. Het vooruitgangsdenken geeft politici de mogelijkheid om de muren te breken tussen links en rechts en geeft de intellectuele vrijheid om oplossingsgericht politiek te bedrijven, wars van oeroude partijprincipes maar binnen het kader van een gemeenschappelijk wereldbeeld. Het geeft de flexibiliteit om situationeel klemtonen te leggen en beleid aan te passen aan disruptieve krachten. Realpolitik vertrekkende vanuit morele principes dus. Het maatschappelijk belang primeert op het partijbelang. Weg met het keurslijf.

Het verschil maken

De uitklapdemocratie begraaft het alfamannetje en omarmt het idee van gedeeld leiderschap. Donald Trump en Vladimir Poetin ten spijt. De nieuwe leider deelt zijn macht, zo verdedigt professor Jesse Segers (Antwerp Management School) het gedeeld leiderschap, los van de uitklapdemocratie, "omdat hij of zij weet dat je complexe en grensoverschrijdende problemen als de vluchtelingencrisis niet alleen aankunt". De actualiteit bewijst dagelijks zijn gelijk.

Het kerkhof ligt vol met burgerbewegingen die zichzelf hebben doen imploderen nog voor ze enig verschil konden maken. De kans bestaat dat ook de uitklapdemocratie-bewegingen de eindmeet niet halen. Maar in plaats van nieuwkomers in de politieke arena dadelijk als ongeloofwaardig weg te zetten, zouden de klassieke partijen hun disruptieve ideeën beter omarmen. Want de globaliseringseffecten verdwijnen niet en het Trump-Poetin-tijdperk staat nog maar voor de deur. Licht schertsend stelt Peter Hinssen vast dat "veel Amerikanen vandaag al liever door een algoritme zouden worden bestuurd dan door Trump". Een computer als premier, het valt te hopen dat we het hier nooit moeten overwegen.

Prettig 2017.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234