Vrijdag 15/11/2019

Reclameregels

Een commercieel product promoten met de naam van een universiteit. Mag dat?

Een beeld uit het reclamefilmpje. Beeld RV

Sinds kort loopt er op tv een reclamefilmpje voor het nieuwe anti-acnemiddel YUN en de aandachtige kijker had het misschien al gezien: op het einde duiken het logo van de Universiteit Antwerpen en de naam van professor Sarah Lebeer op. Hoe koosjer is dat? "Zo'n samenwerking gebeurt heel vaak, maar niet altijd openlijk."

Een jong meisje met een huid vol puistjes komt een apotheek binnen. Ze pakt een tube uit het rek en smeert de witte crème op haar gezicht. Er volgt een metaforisch gevecht tussen blonde strijders en hun donkerpaarse tegenstanders, oftewel goede en slechte bacteriën. Aan het eind van de reclame van huidverzorgingsmerk YUN prijkt het logo van de Universiteit Antwerpen op het scherm.

Het onderzoek dat ten grondslag ligt aan de producten van YUN, is uitgevoerd door professoren en bio-ingenieurs Ingmar Claes en Sarah Lebeer. Zij onderzochten probiotica (goede bacteriën) en hun toepassing. Toen ze ontdekten hoe ze de bacteriën konden laten overleven in een crème, was de basis voor de producten van YUN gelegd. Lebeer werkt nog steeds voor UAntwerpen, Claes is nu hoofd van wetenschap bij YUN. 

Samenwerking 

Het is niet ongewoon voor universiteiten om samen te werken met bedrijven. Het Nationele Geluksonderzoek van de Universiteit van Gent is uitgevoerd met de levensverzekeraar NN. Ook de KU Leuven werkte eerder samen met farmaceutisch bedrijf Gilead Sciences om het belangrijkste anti-hiv-medicijn op de markt te brengen. "Zo'n samenwerking gebeurt heel vaak, maar niet altijd openlijk. Wij vinden de transparantie heel belangrijk", vertelt Lebeer.

Toch voelt het overduidelijk koppelen van een universiteit aan een commercieel product wat dubieus aan. Volgens Peter De Meyer van UAntwerpen is dit echter geen enkel probleem. "Het mag wettelijk gewoon", zegt hij. Hoewel het tv-spotje misschien anders suggereert, is de UAntwerpen alleen met het onderzoek voor YUN gekoppeld en niet met hun producten, zegt Lebeer. Ze benadrukt dat zij YUN niks verplicht zijn. "We mogen in onze wetenschappelijke publicatie schrijven wat we willen." 

Aan het eind van de reclame prijkt het logo van de Universiteit Antwerpen en de naam Lebeer. Beeld RV

Voor UA was het de eerste keer om zo openlijk hun stempel te drukken op een product. De Meyer geeft aan dat ze de vraag dan ook nooit eerder hebben gekregen. "We hebben contacten met meerdere bedrijven, maar vaak zijn dat al grote bedrijven. YUN is nog een nieuwkomer en heeft nog naamsbekendheid nodig. De link met een grotere naam kan hen helpen." 

Ivoren toren 

Het kernwoord dat door Claes, Lebeer en de universiteiten steeds opnieuw wordt uitgesproken is 'valoriseren': het praktisch toepassen van wetenschappelijk onderzoek. Universiteiten zetten hier veel op in als tegenreactie op het verwijt dat universiteiten heel veel onderzoek doen, maar de 'gewone mens' er nooit iets van merkt. Ook Lebeer en Claes zien de band tussen hun onderzoek en YUN zo. "De resultaten zijn beter dan we ooit hadden durven dromen", zegt Claes.

Eén manier om de wetenschappers uit hun ivoren toren te halen is de spin-off. Dit is een onderneming die gekoppeld is aan wetenschappelijk onderzoek dat gedaan is aan een universiteit. Hoewel YUN aan deze definitie voldoet, mag het om bureaucratische redenen niet zo genoemd worden. "Naar mijn idee is dit een perfect voorbeeld van een spin-off, maar het staat niet op papier", zegt Claes. 

De UGent bevestigt de visie die Claes en Lebeer uiten over wetenschappelijk onderzoek en de bedrijfswereld. Hoewel hun logo niet op een vergelijkbare manier gebruikt is, gaan ze regelmatig contacten aan met commerciële ondernemingen. "We vinden dat zo'n samenwerking zeker moet kunnen", zegt Tine Dezeure van UGent. "Wij voelen het ook als onze verplichting om onze kennis in dienst te stellen van de maatschappij." 

Volgens Lebeer zijn er ook tegenargumenten aan te dragen voor een samenwerking tussen wetenschappers en bedrijven. Het voornaamste bezwaar is dat de bedrijven "te weinig respect hebben voor de wetenschap". Dat de bedrijven bijvoorbeeld te snel resultaten willen of puur commercieel redeneren. "Dit was nu helemaal niet het geval. Wij hadden een hele positieve ervaring."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234