Woensdag 06/07/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

Een clandestien leger van huurlingen: 1.000 leden van de Wagner Group zijn actief in Oekraïne

Iemand van een pro-Russische militie in een uniform zonder verdere militaire insignia, eerder deze maand in de regio rond Donetsk.  Beeld REUTERS
Iemand van een pro-Russische militie in een uniform zonder verdere militaire insignia, eerder deze maand in de regio rond Donetsk.Beeld REUTERS

De particuliere paramilitaire organisatie Wagner knapte in het verleden al diverse vuile klusjes van het Kremlin op in het buitenland. Ook in Oekraïne zijn ze nu weer actief.

Jarron Kamphorst

Officieel bestaat de organisatie helemaal niet. Ze heeft geen kantoor, een oprichtingsakte ontbreekt en belastingaangiften zijn er evenmin. Sterker, particuliere militaire bedrijven zoals de Wagner Group zijn in Rusland wettelijk verboden. En toch vecht het Russische huurlingenlegioen sinds zijn oprichting in 2014 op diverse plekken in de wereld heimelijk oorlogen uit voor het Kremlin. Zo ook tijdens het huidige gewapende conflict in Oekraïne. Sinds het begin van de invasie op 24 februari waren er volgens Amerikaanse inlichtingenbronnen al zeker driehonderd Wagner-huurlingen in Oekraïne aanwezig en sinds deze week zouden dat er zelfs meer dan duizend zijn.

De versterkingen komen op een moment dat er vanuit de Russische legerleiding geluiden klinken dat het offensief in Oekraïne een nieuwe fase ingaat. Het leger verlegt naar eigen zeggen de focus op de verovering en verdediging van de Oost-Oekraïense regio Donbas. In die regio heeft Wagner al de nodige ervaring. Sinds 2014 komen er regelmatig berichten naar buiten over de clandestiene inzet van Wagner-huurlingen aan de kant van de pro-Russische separatisten in de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loegansk.

Hier een huurling (links) van de Russische Wagner Groep naast een soldaat van de CAR, eerdere deze maand, in Bangui.  Beeld AFP
Hier een huurling (links) van de Russische Wagner Groep naast een soldaat van de CAR, eerdere deze maand, in Bangui.Beeld AFP

Ervaren leiders

Tegenover de New York Times verklaarde een Amerikaanse regeringsbron dat er dit keer naar verwachting ook ervaren leiders van de paramilitaire groepering richting het gebied vertrekken om de militaire operatie van Rusland in en rondom Donetsk en Loegansk te coördineren. Daarnaast zou er ook artillerie, radar-, en luchtafweersystemen van de huurlingengroepering richting Oekraïne worden verscheept.

Al die manschappen en wapentuig worden naar verluidt vanuit Libië en Syrië overgebracht naar Oekraïne. In die landen is Wagner al meerdere jaren actief. Daarnaast vochten (en vechten) de huurlingen de voorbije jaren in onder meer de Centraal Afrikaanse Republiek, Zuid-Soedan, Venezuela en Mali. De inzet van huurlingen in die landen heeft als voornaamste doel om ter plekke de lokale belangen van Moskou te verdedigen, zonder dat het duidelijk wordt dat het Kremlin daar zelf achter zit.

Moskou heeft altijd alle banden met Wagner ontkend, al wordt algemeen aangenomen dat de groepering onder leiding staat van de Russische oligarch Jevgeni Prigozjin, een goede vriend van president Poetin. Wagner ontstond volgens experts dan ook vanuit de behoefte aan zogeheten ‘geloofwaardige ontkenning’ in Moskou: de mogelijkheid om wél ergens militair in te grijpen, maar zónder dat het (papieren) spoor terug valt te leiden naar het Kremlin.

Ook nu lijkt de ‘geloofwaardige ontkenning’ een rol te spelen. Door Wagner in te zetten in Oekraïne kan het Kremlin de meest risicovolle operaties laten uitvoeren door huurlingen en daarmee het aantal slachtoffers onder reguliere soldaten verkleinen. Zeker nu veel erop wijst dat het dodental onder de Russische troepen enorm hoog is, is het aannemelijk dat daar in Moskou behoefte aan is.

In het verleden is Wagner al talloze keren in verband gebracht met mensenrechtenschendingen. Zo verscheen er in 2019 een video online waarin vier Russischsprekende mannen in Syrië een vijfde, Syrische man op gruwelijke wijze martelen, onthoofden en in brand steken. Ten minste één van folteraars werd door de Russische onderzoekskrant Novaja Gazeta geïdentificeerd als een lid van Wagner. Ook toen ontkende het Kremlin ten stelligste elke betrokkenheid.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234