Zondag 05/12/2021

Verkiezingen

Een Catalonië zonder Barcelona? Paradoxen en tegenstellingen in de Catalaanse verkiezingen

Regiopresident Artur Mas hoopt vandaag op een absolute meerderheid voor zijn onafhankelijkheidslijst 'Junts pel Si'. Beeld AP
Regiopresident Artur Mas hoopt vandaag op een absolute meerderheid voor zijn onafhankelijkheidslijst 'Junts pel Si'.Beeld AP

De Spaanse regio Catalonië kiest vandaag een nieuw parlement, maar verschillende partijen hebben er ook een de facto referendum voor of tegen onafhankelijkheid van gemaakt. Toch slaat dat nergens op, aldus de Spaanse krant El País, die daarvoor vier paradoxen en tegenstellingen aanhaalt.

De Catalaanse regering en de pro-onafhankelijkheidspartijen hebben aangekondigd dat ze de uitslag van de verkiezingen vandaag als een referendum zullen interpreteren. Behalen ze een meerderheid, dan willen ze het proces tot onafhankelijkheid in gang zetten. Maar dat is, aldus El País vandaag in een opgemerkt artikel, niet alleen onwettig, maar bevat ook een aantal diepe paradoxen.

1. Een referendum dat geen stemmen, maar zetels telt

Voorstanders van onafhankelijkheid zien de verkiezingen als een referendum. Maar in een referendum tellen enkel en alleen de stemmen voor of tegen, en elke stem is evenveel waard. Dat is bij verkiezingen niet het geval. Een referendum moet geen rekening houden met kieskringen en kieswetten die de uitgebrachte stemmen omzetten in zetels. Verkiezingen wel. In de kieskring Barcelona - de meestbevolkte maar tegelijkertijd minst pro-onafhankelijke provincie - is één stem bij het omzetten naar zetels bijvoorbeeld maar de helft waard van een stem in de provincie Girona.

Bovendien volstaat voor de voorstanders van onafhankelijkheid een meerderheid in zetels, ook al zouden ze geen meerderheid in stemmen hebben. 45 procent in stemmen zou al een absolute meerderheid kunnen betekenen. "Dat maakt dat het parlement van Catalonië de onafhankelijkheid zou uitroepen terwijl de meerderheid van de Catalanen daar niet voor gestemd heeft", aldus El País. Op het einde van het afscheuringsproces komt er trouwens wel een referendum, maar dat gaat over het goed- of afkeuren van de nieuwe Catalaanse grondwet, niet voor of tegen onafhankelijkheid.

De onafhankelijkheidspartijen en de Catalaanse regering verdedigen zich tegen dit argument door te zeggen dat ze vorig jaar al een echt referendum probeerden te organiseren, maar dat dat werd geboycot door Madrid.

Spanje of Catalonië? Beeld AFP
Spanje of Catalonië?Beeld AFP

2. Zich afscheuren van Spanje heeft minder stemmen nodig dan de benoeming van een ombudsman

Komt er een meerderheid voor onafhankelijkheid in het Catalaanse parlement, en zelfs met een meerderheid in stemmen, dan is het volgens El País nog steeds vreemd dat de helft plus één zetels volstaat om de onafhankelijkheid uit te roepen. "De belangrijkste en meerst relevante beslissing die een parlement ooit zou kunnen nemen heeft dus minder stemmen nodig dan wanneer datzelfde parlement pakweg zijn autonomiestatuut wil hervormen (tweederdermeerderheid nodig), een kieswet wil goedkeuren (tweederdemeerderheid nodig) of een ombudsman wil aanstellen (drievijfdemeerdheid nodig)."

3. Wie heeft het "recht om te beslissen"?

Heel veel Catalanen vinden dat zij het recht hebben zelf over hun toekomst te beslissen, het zogenaamde "derecho a decidir". Maar waar leg je die grens wie mag beslissen? Hebben dan niet alle Spanjaarden het recht om te beslissen over een regio die ook deel uitmaakt van hún land?

En wat doe je bijvoorbeeld met de provincie Barcelona, waar de pro-onafhankelijke partijen vandaag waarschijnlijk geen meerderheid zullen halen? Ook in Tarragona wordt het nipt. Hebben de inwoners van die provincies dan ook het recht om zelf te beslissen en mag Barcelona dan bijvoorbeeld bij Spanje blijven en buiten een onafhankelijk Catalonië? "Als het argument is: 'Catalonië is een eenheid en het is Catalonië dat beslist, dat is ook waarom het een parlement heeft waarin iedereen is vertegenwoordigd', wat doe je dan met het argument 'Spanje is een eenheid en het is Spanje dat beslist, dat is ook waarom het een parlement heeft waarin iedereen is vertegenwoordigd'?", vraagt El País zich af.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

4. Een staat oprichten en tegelijkertijd in een andere staat blijven

Tot slot, aldus de krant, is het toch een grote paradox dat je aankondigt uit de staat te stappen, en er tegelijkertijd in wil blijven. "In december zijn er parlementsverkiezingen in Spanje. De onafhankelijkheidspartijen gaan daar aan meedoen. Dus ze zouden nog altijd vertegenwoordigd zijn in het parlement waar ze net mee willen breken."

De slotmeeting van Junts pel Si gisterenavond in Barcelona. Beeld EPA
De slotmeeting van Junts pel Si gisterenavond in Barcelona.Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234