Woensdag 16/10/2019

Een caleidoscoop van nationalismen

Brussel.

Eigen berichtgeving

De nieuwste editie van het tijdschrift dat wordt uitgegeven door het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (Soma) is gewijd aan nationalisme. Soma-voorzitter professor Louis Vos (KUL) onderstreepte bij de voorstelling de hoge actualiteitswaarde en het grote maatschappelijke impact van dit onderwerp.

Vijftien historici van beide kanten van de taalgrens belichten in dit nummer hoe het 'nationale probleem' al vanaf het einde van de 19de eeuw in België opdook en nadien op alle niveaus van de samenleving geleidelijk aan meer vorm gaf aan onze communautaire problemen. Niet alleen de Vlaamse en de Waalse beweging komen daarbij aan bod. Veel aandacht wordt ook besteed aan de pogingen die werden ondernomen door het leger, de monarchie en ook de grote traditionele partijen om het Belgisch nationalisme ingang te doen vinden bij een zo groot mogelijk deel van de bevolking.

De twee wereldoorlogen leverden telkens een nieuwe breuklijn op tussen het Belgisch en het Vlaams nationalisme omwille van de collaboratie met de Duitse bezetter. Opmerkelijk is daarbij bijvoorbeeld de conclusie in de bijdrage van Parick Pasture dat uitgerekend de leiding van de christelijke arbeidersbeweging zowel na 1918 als na 1945 telkens een zeker begrip opbracht voor de anti-Belgische collaboratie die zich in Vlaanderen had voorgedaan.

De Belgische legerleiding had op die momenten daarentegen een diametraal tegenovergestelde reactie. Zij greep op het einde van de twee wereldoorlogen telkens het fenomeen van de collaboratie aan om de onbetrouwbaarheid van de Vlamingen te bewijzen op het niveau van de officieren, zo schrijft Richard Boijen. En omgekeerd blijkt uit een postuum verschenen bijdrage van historicus Guy Vanschoenbeek dan weer dat het 'internationalisme' in de Belgische Werkliedenpartij, de voorloper van SP en PS, eigenlijk weinig meer betekende dan Belgische solidariteit tussen Vlamingen en Walen. Na de 1945 kreeg dat internationalisme bij de socialisten vervolgens eerst de kleur van het anticommunistisch atlantisme (Spaak) en daarna, vandaag dus, die van het sociaal-democratisch Europa (Van Miert).

Kortom, deze speciale uitgave van de Soma etaleert als in een caleidoscoop alle wisselende gedaanten en kleuren die het nationalisme binnen het Belgische staatsbestel totnogtoe al heeft aangenomen. (WDB)

(Tel. 02/287.48.11)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234