Dinsdag 24/11/2020

Pleidooi

Een box met 43 cd's? Mstislav Rostropovich is dat waard

Mstislav Rostropovich speelt op 10 november 1989, een dag na de val van de Berlijnse Muur, aan Checkpoint Charlie.Beeld rv

Een box van 43 cd's met het werk van cellist Mstislav 'Slava' Rostropovich kan de jouwe zijn. Maar waarom zo'n mastodont in huis halen? Omdat Sander De Keere vindt dat de titel Cellist of the Century volkomen terecht is.

11 december 2016. Het conservatorium van Moskou. Op het programma: een herdenkingsconcert voor de Russische sopraan Galina Vishnevskaya. Het was die dag precies vier jaar geleden dat ze overleed. Veel intenser kon mijn avond na dit concert niet worden. Tot wanneer ik op een pleintje vlak bij het conservatorium een besneeuwd monument zag. Een ruw zuilvormig voetstuk met daarop een muzikant die ernstig en vol overgave zijn cello bespeelt. Een plaatje met in het Russisch de naam Mstislav Rostropovich op. ‘Slava’ voor de vrienden. Cellist in de Sovjet-Unie, maar in feite ook een van de grootste cellisten van de vorige eeuw.

Aan Rostropovich, die in april 2007 op 80-jarige leeftijd stierf, hebben we veel te danken. Eerst en vooral door zijn bijdrage aan het cellorepertoire. In totaal werden liefst 140 nieuwe werken voor hem geschreven door onder meer Shostakovich, Prokofiev, Khachaturian, Dutilleux en Britten. Deze cellist zag het als een missie om de toekomst van zijn instrument te verzekeren, en hij ontfermde zich over de cello als een moeder over haar kind. Of in dit geval als een vader: streng, soms hard, maar altijd met liefde.

Met volle vuist

Slava hield van uitdaging. Van grenzen aftasten. Zijn vriend Prokofiev gaf hij carte blanche bij het schrijven van de Sinfonia Concertante. Resultaat: bepaalde passages in dit werk eisten zodanig veel kracht, dat de cellist met volle vuist zijn strijkstok moest vasthouden. Dit typeert Rostropovich. In de cello zoekt hij een warme ziel die ademt en vertelt.

Daarnaast doet Rostropovich je twee dingen ervaren. Eén: als hij speelt, kun je aan niets anders meer denken. Twee: je vergeet soms dat dit de klank van een cello is. Of om het met de woorden van zijn jongste dochter Elena te zeggen: "In de cello komen man en vrouw samen. Mijn vader maakte van zijn instrument een stem."

Tegen Sovjet-schenen

Die stem is bij Slava ook politiek. Ook op dat vlak hebben we veel aan hem te danken. In 1970 schudde hij de Sovjet-Unie goed wakker door een open brief te schrijven aan de Pravda, de krant van het communistische regime die vol fake news stond. Zijn boodschap in de brief was duidelijk: er moest een einde komen aan de gefnuikte ambities van artiesten in zijn land.

Tegen de schenen schoppen van het Sovjet-regime moest je durven, en Rostropovich deed het. In 1974 vertrok hij uit de Sovjet-Unie, en hij zou pas terugkeren wanneer zijn landgenoten vrijuit konden spreken.

Rostropovich toont ons de waarden die muziek en cultuur in zich moeten dragen. Zijn bijnaam ‘Slava’ betekent niet voor niets ‘roem’ in het Russisch. 

De box Cellist of the Century met daarin 43 cd's is nu uit bij Warner Classics.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234