Zondag 16/02/2020

Een bitter sprookje

THE WIND RISES

ANIMATIEFILM
Regie: Hayao Miyazaki
Met de stemmen van: Hideaki Anno, Mansai Nomura, Miori Takimoto
Duur: 126 minuten

Niet dat Totoro, de mascotte van Studio Ghibli, met een rouwlint getooid is. Maar de 73-jarige Hayao Miyazaki, de bezieler van die mythische studio, stopt met het maken van animatiefilms. Al laat hij met The Wind Rises een prachtig afscheidscadeau achter. De film, los geïnspireerd op het leven van luchtvaartingenieur Jiro Horikoshi, de ontwerper van het Zero-gevechtsvliegtuig, is een perfecte synthese van wat zijn werk beroemd en geliefd gemaakt heeft in Japan en ver daarbuiten. Princess Mononoke (1997) blijft zijn absoluut meesterwerk maar dit is zijn meest op volwassen gerichte en persoonlijke film. Een rasecht epos ook én een doordringend portret van een natie, een van het soort dat je zelden in het animatiefilmgenre tegenkomt.

De arcadische natuur, de droom of fantasy en de referenties - niet zozeer idealiserend als wel kitscherig - aan de Europese cultuur: het zijn enkele hoofdmotieven van Miyazaki's werk. Je vindt ze ook terug in dit groots, met evenveel zin voor karikatuur, tragiek als ontroerende romantiek opgezet historische melo dat zich afspeelt in het Japan van de jaren twintig en dertig. Het hoofdpersonage Jiro - Miyazaki's alter ego - is een door zijn ambities opgeslorpte jongeman die naar Tokio trekt om er zijn grote droom na te jagen: vliegen en het liefst in prachtige, door hem zelf ontworpen vliegtuigen.

Omwille van een gebrekkig zicht moet Jiro die plannen opbergen. Maar eens zijn diploma luchtvaarttechniek op zak stort hij zich bij Mitsubishi op het ontwerp van een nieuw aërodynamisch juweeltje. Alleen: de militairen willen het inzetten als een oorlogswapen.

Zo kristalliseert Miyazaki een ongemakkelijke autobiografische noot want zijn eigen vader runde een bedrijf dat onderdelen vervaardigde voor de Mitsubishi A6M Zero, het begin ook van zijn levenslange fascinatie voor vliegtuigen. En hoewel Miyazaki weigert om de oorlog expliciet te veroordelen roept hij in zijn kijk op dat tijdgewricht ook de spoken van het kwaad en het onheil wakker, zoals in de evocatie van de oorlogsmachine die op gang komt en de Kanto-aardbeving in 1923. Het is ook het moment waarop Jiro zijn toekomstige vrouw ontmoet, iemand die later door tuberculose geveld wordt - precies als Miyazaki's moeder.

In die zin is het in een voortreffelijk naturalistische stijl getekende The Wind Rises een bitter sprookje over hoe het gelukzalig dromen van schoonheid voortdurend door het leven en de werkelijkheid onderuitgehaald wordt. En is het een krachtige, weemoedige getuigenis van het obsessieve verlangen om kunstenaar te worden, een grandioze verering van die gedichtregel van Paul Valery waar de titel naar verwijst: "De wind stijgt! We moeten proberen te leven!"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234