Vrijdag 27/11/2020
Tijdens de afscheidsceremonie van Andrew Mitchell in de M.L. King-kapel in Albany werden tientallen aanwezigen besmet met het coronavirus.

Reportage

Eén begrafenis maakte van Albany een van de grootste coronaclusters van de VS

Tijdens de afscheidsceremonie van Andrew Mitchell in de M.L. King-kapel in Albany werden tientallen aanwezigen besmet met het coronavirus.Beeld NYT / Audra Melton

Op 29 februari werd in Albany, Georgia, Andrew Jerome Mitchell (64) begraven, een ­gepensioneerde conciërge. Een van de aanwezigen op de uitvaart was drager van het ­corona­virus. Een maand later is de stad een van de grootste coronaclusters in de VS.

Het was een klassieke zuidelijke begrafenisplechtigheid. Er was een rouwmaaltijd met stoofschotels, hachee, gefrituurde kip en limoentaart. Andrew Jerome Mitchell had een grote familie, met nog negen broers en zussen. Ze vertelden elkaar anekdotes en discussieerden voor de zoveelste keer hoe hij aan zijn bijnaam Doorface was gekomen. Familie, vrienden en kennissen droogden hun tranen, omhelsden elkaar, snoten omstandig hun neus en zongen uit volle borst hymnes. Ze haalden herinneringen op en lachten. Het was een grote plechtigheid: er waren meer dan tweehonderd mensen naar de kapel gekomen, en sommigen moesten buiten blijven staan.

De weken na de plechtigheid raasde het corona­virus met een ongeziene hevigheid door Albany, een stad van zo’n 75.000 inwoners in de zuidelijke staat Georgia. Twee dozijn familieleden werden ziek, onder wie zes kinderen van Dorothy Johnson, zus van Andrew Jerome. Ze mocht uit quarantaine toen ze vernam dat haar dochter Tonya (51) er erg slecht aan toe was.

De begrafenis van Andrew Jerome Mitchell op 29 februari zal de geschiedenis ingaan als een ‘superverspreider-evenement’, zoals de epidemiologen het noemen, net als het congres van Biogen in Boston en een verjaardagsfeestje in Westport, Connecticut. Telkens was een klein aantal mensen de oorzaak van een kettingreactie van besmettingen.

Familieleden na de uitvaart van Andrew Mitchell. Drie weken later overleed zijn nicht Tonya Thomas (tweede van rechts). Links naast Tonya: haar moeder Dorothy Johnson, Andrews zus.Beeld rv

In Dougherty County, in het zuidwesten van Georgia, zo’n 65 kilometer van de dichtstbijzijnde snelweg, bevindt zich nu een van de grootste clusters van het coronavirus in de VS. In deze landelijke county wonen 90.000 mensen, maar er zijn al 24 overlijdens aan corona geregistreerd, veel meer dan in de andere 158 county’s in Georgia. “En er worden nog zes overlijdens onderzocht”, zegt patholoog-anatoom Michael L. Fowler. “Negentig procent van de overledenen behoorde tot de Afro-Amerikaanse gemeenschap.”

De ziekenhuizen in de regio worden overstelpt met zieke en stervende patiënten, en ze hebben al bijna zeshonderd besmettingen geregistreerd. Vorige week riep gouverneur Brian Kemp de hulp in van de Nationale Garde om bijkomende intensivecareafdelingen te helpen inrichten en de uitgeputte dokters en verpleegkundigen bij te staan.

Dorothy vermoedt dat een van de gasten het virus heeft verspreid op de begrafenis van haar broer, waar iedereen elkaar “knuffelde en kuste en omhelsde”. Ze moest er de voorbije maand vaak aan denken, terwijl ze zich afvroeg wie het virus gehad kon hebben. “We weten niet wie het was, maar het zou veel voor me betekenen als ik het wel wist. Je kunt je echt niet voorstellen wat er nu gaande is in Albany.”

Of het ertoe doet dat je weet wie de drager van het coronavirus was, hangt ervan af aan wie je het vraagt. Maar de timing heeft in ieder geval een grote rol gespeeld. Tien dagen lang kon het virus zich onopgemerkt verspreiden, en niemand wist dat het circuleerde. Toen de overheid de bevolking op 22 maart verplichtte om afstand te houden van elkaar, was het al overal aanwezig. “We geven niet die ene bezoeker van de begrafenisplechtigheid de schuld, maar je hebt maar één persoon nodig om een ziekte als corona te laten exploderen”, zegt Scott Steiner van het Phoebe Putney Health System, een netwerk van ziekenhuizen in 41 county’s dat instaat voor de gezondheidszorg van een half miljoen inwoners. “Als die drager van het virus gewoon even was binnengewipt, een hapje had gegeten, even met de familie had gesproken en weer naar huis was gegaan, had je een ander verhaal gehad.”

Elke dag een dode

Andrew Mitchell was vrij plots overleden: Emell Murray, met wie hij al twintig jaar samenwoonde, vond hem in de ochtend van 24 februari in hun woonkamer, zegt haar dochter Alice Bell. “Er werd geen autopsie uitgevoerd, want hij leek een natuurlijke dood gestorven te zijn, mogelijk had hij een hartaanval gekregen.”

In deze winkelstraat downtown Albany is het normaal een drukte van jewelste.Beeld NYT / Audra Melton

“Hij was de hele nacht opgebleven”, zegt Dorothy Johnson. “Toen Emell opstond om haar kindje ontbijt te geven en het naar school te brengen, vond ze hem op de grond, met zijn gezicht naar beneden.”

Dougherty County was in de 19de eeuw bekend om zijn uitgestrekte katoenplantages. Twee eeuwen later bengelt het onderaan in alle gezondheidsstatistieken van de staat Georgia. Er zijn buitenproportioneel veel gevallen van diabetes en longaandoeningen, en toen de eerste coronapatiënten zich aandienden, waren de artsen niet bijzonder verrast.

Op de avond van de begrafenis meldde zich een 67-jarige man die voor de plechtigheid naar Albany was afgezakt, bij het Phoebe Putney Memorial Hospital. “Hij had last van kortademigheid”, zegt Scott Steiner.

“De man leed aan een chronische longziekte, en niets wees erop dat hij blootgesteld kon zijn aan het coronavirus. Daarom werd hij ook niet in quarantaine geplaatst. De dokters stelden alleen een gebrek aan zuurstof vast.”

De 67-jarige bleef een hele week in het ziekenhuis en werd verzorgd door minstens vijftig verpleegkundigen, en op 7 maart werd hij overgebracht naar Atlanta, de hoofdstad van Georgia, waar hij werd getest op het coronavirus. Pas op 10 maart werd het ziekenhuis in Albany ervan op de hoogte gebracht dat hij positief had getest. Hij overleed op 12 maart als eerste in Georgia aan het coronavirus.

Tegen die tijd had het virus zich al in heel Albany verspreid. Emell Murray (75) kreeg kort na het overlijden van haar man last van hevige koorts en rillingen, zegt Alice Bell. “De dokter zei haar dat ze last had van een infectie aan de urinewegen en liet haar opnemen in het ziekenhuis.” Daar kreeg Emell bijna dagelijks bezoek van haar drie zussen. Alle drie de vrouwen raakten besmet met het coronavirus, en een van hen is inmiddels gestorven.

Nadat op 10 maart in Albany bekend was dat de patiënt in Phoebe Putney positief had getest op het coronavirus, bleef het een paar dagen stil. Patholoog-anatoom Michael L. Fowler: “En toen barstte de bom. We werden overspoeld door doodzieke patiënten. Sommigen kunnen aanwezig geweest zijn op de begrafenis van Andrew Mitchell, of waren familie van mensen die daar waren geweest. Maar kort daarna stierf er wel elke dag iemand aan corona.”

Voorraad opgebruikt

De voorraad beschermingsmateriaal in de ziekenhuisgroep was normaal gezien toereikend voor een half jaar, maar in één week tijd was alles opgebruikt. In eerste instantie probeerden dokters en verpleegkundigen te begrijpen wat ze zagen: lange rijen mensen, onder wie veel jongeren in relatief goede gezondheid, meldden zich aan met koorts en hoestbuien. “Vervolgens raakten ze razendsnel in ademnood en vulden hun longen zich met vocht”, zegt dr. Enrique Lopez (41), een chirurg van de intensivecareafdeling die gespecialiseerd is in de behandeling van zwaar zieke patiënten. “Alle bedden op alle afdelingen waren bezet, en op sommige dagen moesten we wel vijf mensen tegelijk beademen, in de ene kamer na de andere. Het was een van de weinige keren in mijn carrière dat ik voelde dat ik alle controle had verloren.”

De zieken kwamen met golven tegelijk, en het ziekenhuis probeerde telkens meer bedden te installeren, maar dat zette weinig zoden aan de dijk. De veertien bedden op intensive care waren al na twee dagen bezet door coronapatiënten. Daarna werden er twaalf bedden voor hartpatiënten omgebouwd, maar twee dagen later waren ook die bezet. Drie dagen later lagen er nog eens twaalf coronapatiënten in extra bedden.

Daniel Simmons, voorganger van de Zion Baptist Church. ‘Mensen durven niet meer naar de kerk.'Beeld NYT / Audra Melton

Het ziekenhuis kampte zelfs in die mate met personeelstekort dat het verpleegkundigen die positief hadden getest maar geen symptomen vertoonden, vroeg om toch te komen werken. “Als ik de positieve gevallen naar huis kon sturen, dan zou ik dat doen, maar we hebben niet zoveel personeel. Geen enkel ziekenhuis heeft dat”, zegt Scott Steiner. “Je komt op een bepaald moment op een punt waarop je moet zeggen: “Als ik geen personeel heb, kan ik de patiënten ook niet verzorgen.”

De richtlijnen van de overheid werden vorige week wel aangepast: nu moeten alle werknemers in de zorgsector die positief hebben getest op het coronavirus, een week in quarantaine blijven. Dr. Enrique Lopez vermeed twee weken lang elk contact met zijn familie, omdat hij bang was dat hij hen kon besmetten. “Ik slaap in een kast in de garage. Ik parkeer mijn auto, kleed me uit in de garage, was me, nuttig de maaltijd die mijn vrouw voor me heeft klaargezet, en ga dan slapen.”

Detectivewerk

De begrafenisplechtigheden in Albany, zoals die van Andrew Mitchell of van een zekere Johnny Carter, die een week later in een uitvaartcentrum werd gehouden, konden vrij snel als besmettingshaarden geïdentificeerd worden. De eerste 23 patiënten die positief werden getest in Phoebe Putney Memorial Hospital, hadden volgens Steiner minstens een van de twee begrafenissen bijgewoond.

“Daar heb je geen legertje wetenschappers voor nodig”, zegt Chris J. Cohilas, voorzitter van de raad van commissarissen van Dougherty County. “We zijn een grote kleine stad waar iedereen elkaar kent. We weten wie er in het ziekenhuis ligt, en we weten wie naar welke begrafenis is gegaan.”

Het nieuws ging al vlug rond dat iedereen die op die plechtigheden was geweest, zich dringend moest laten testen. Desondanks ging een besmette inwoner nog als jurylid zetelen in een proces over een moordzaak, waarvan het vonnis op 12 maart viel. Dat jurylid besmette op zijn beurt andere mensen in het kantoor van de sheriff en in de rechtszaal.

De waarschuwingen hebben de inwoners van Albany in twee kampen verdeeld, zegt Daniel Simmons, de voorganger van Mt. Zion Baptist Church, die betwijfelt of de begrafenissen wel de enige bron van de besmettingen waren. “Mensen worden bang: wie zal er zondag naar de misviering komen, of naar die begrafenis, of dat huwelijk? Zal ik gaan? Zal ik niet gaan? Nu worden de kerken geviseerd, dat is niet fair. Iedereen kijkt naar ons en dat berokkent ons veel schade. Je voelt gewoon dat sommige groepen inwoners een muur van vijandigheid optrekken.”

Dorothy Johnson, wier familie de begrafenisplechtigheid van Andrew Mitchell op 29 februari heeft bijgewoond, vindt alle verdachtmakingen erg pijnlijk. “Sommige familieleden zijn zeer boos omdat mensen zeggen dat mijn broer de bron van alle ellende is. Ze zijn kwaad omdat het gerucht blijft circuleren dat hij het virus heeft verspreid. Maar hij is dood, hij ademt niet meer.”

De discussie over de besmettingshaarden wordt intussen compleet overschaduwd door het onrustwekkend snel stijgende aantal patiënten en overlijdens. Emell Murray, de partner van Mr. Mitchell, is al twee keer opgenomen in het ziekenhuis en telkens weer ontslagen, het laatst op 24 maart, ook al heeft haar dochter daar heftig tegen geprotesteerd.

“Ik heb dokters gesmeekt om haar niet naar huis te laten gaan, maar ze hebben haar toch genezen verklaard”, zegt Alice Bell. “Ze werd haar huis binnengedragen op een brancard, als een zak aardappelen. Het lijkt wel alsof ze haar naar huis hebben gestuurd om te sterven. Als ik haar nu op haar andere zijde moet draaien, moet ik hulp vragen, want alleen kan ik het niet. Bovendien heb ik zelf twee kinderen, en ik weet niet of ik ondertussen niet zelf besmet ben geraakt.”

Het Phoebe Putney-ziekenhuis transporteert nu met een ongeziene frequentie coronapatiënten naar andere ziekenhuizen. “De voorbije 72 uur zijn er veertig patiënten naar elders overgebracht”, zegt Scott Steiner. Hij ontkent dat zwaar zieke patiënten naar huis zouden zijn gestuurd. “Alle ontslagen waren klinisch verantwoord.”

Ten einde raad

Volgens dominee Simmons hebben veel families het erg moeilijk om coronapatiënten thuis te verzorgen. Sommigen zijn zelfs ten einde raad en de paniek nabij. “Tot voor kort wist je: als je hulp nodig hebt, kun je ergens terecht. Dat gaf je het gevoel dat je controle had over je leven. Maar als dat niet meer het geval is, verlies je ook alle controle en vervliegt alle hoop.”

Kaartje ter nagedachtenis van Andrew Jerome Mitchell.Beeld RV Courtesy Mitchell Family

Hij leest sms’jes voor die hij het voorbije weekend heeft ontvangen: “‘Blijf alsjeblieft bidden’, stuurde iemand me. ‘Mijn moeder, mijn grootmoeder en mijn grootvader zijn naar de spoedafdeling gebracht met symptomen van corona.’ En wat later: ‘Mijn moeder is gestorven’.”

Dorothy Johnson heeft zich de voorbije week maar over één naaste zorgen gemaakt: haar dochter Tonya M. Thomas (51) werd ook opgenomen in het ziekenhuis. Corona heeft hen bijna tegelijkertijd te pakken gekregen, maar vreemd genoeg was haar dochter er veel erger aan toe: zij heeft een dubbele longontsteking opgelopen. “Ik probeerde me beter te voelen, zodat ik voor haar kon komen zorgen”, zegt Johnson, die zelf verpleegster op de kankerafdeling is.

Ze kwam vrijdagavond om kwart voor zes aan en stond haar dochter bij in haar laatste momenten, samen met Tonya’s man, zoon en dochtertje. “Ze was zo’n goede ziel. Het middelpunt van onze familie. Mijn beste vriendin.” Ze heeft zelf het beademingstoestel afgekoppeld en alle sondes verwijderd.

“Het doet zoveel pijn, ik kan het gewoon niet begrijpen. We kwamen samen op een begrafenis van iemand die ons dierbaar was, en iedereen is er ziek geworden.”

De plechtigheid voor haar dochter zal op het kerkhof gehouden worden, en er mogen niet meer dan tien familieleden aanwezig zijn, die ook nog eens afstand moeten houden. Zoals de veiligheidsregels het voorschrijven.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234