Zondag 05/07/2020

Financieel

“Een beetje zoals de retailsector”: banken mikken op de betere consument

Beeld BELGAIMAGE

Dat het aantal bankkantoren gestaag afneemt, zal niemand verbazen. Dat dit voornamelijk afhangt van de financiële draagkracht van een regio doet wel vragen rijzen. “De rationalisering mag niet ten koste gaan van de dienstverlening”, waarschuwt Karel Van Eetvelt van Febelfin.

Zowel het aantal personeelsleden als het aantal bankkantoren is in vrije val in ons land. Het aantal jobs in de financiële sector daalde in twintig jaar van 144.200 naar 119.200, een krimp met 17 procent. Niet de financiële crisis was de (hoofd)oorzaak, want die dalende trend was al langer ingezet. De evolutie van het aantal kantoren is nog opmerkelijker: in tien jaar tijd werden bijna 2.400 kantoren opgedoekt, een daling van bijna 29 procent.

Nu zijn er nog zo’n 5.750 kantoren. De voorbije drie jaar alleen al werd nog eens 19 procent gesloten. Die daling is meer voelbaar in Vlaanderen (-19,9 procent) dan in Wallonië (-15,8 procent), maar historisch zijn er ook meer kantoren in het Vlaamse landsgedeelte. In Vlaanderen zelf zijn er ook grote verschillen. Zo beschikken Oost-Vlaanderen (972) en Antwerpen (956) over de meeste lokale bankkantoren, Vlaams-Brabant (613) en Limburg (439) over de minste.

Naar de redenen voor die afkalving van bakstenen is het niet ver zoeken. Stel uzelf de vraag hoelang het geleden is dat u nog over de vloer kwam bij uw bank en aan het loket een verrichting of advies inwon. Precies, de digitalisering zit in een stroomversnelling en we hebben met onze smartphones een eigen bankkantoor op zak. Zijn die cijfers opmerkelijk, toch zijn we in ons land nog steeds niet slecht bedeeld als het aankomt op het aantal kantoren. Per miljoen inwoners zijn er in ons land 603 kantoren, blijkt uit cijfers van de Europese Centrale Bank. In Nederland zijn dat er slechts 102, in Duitsland 389.

Banken als supermarkten

De krant Le Soir dook dieper in die cijfers en kwam tot de vaststelling dat er een verband is tussen het aantal kantoren en de financiële gezondheid van het gebied waarin die kantoren staan. Zo beschikt de welstellende Antwerpse gemeente Schilde over één kantoor per 1.305 inwoners, terwijl de eerder armlastige Waalse gemeente Dison het moet stellen met één kantoor per 5.122 inwoners. Zelfs geografisch dicht op elkaar gelegen gemeentes zien een opmerkelijk verschil: zo zijn er bijna vier keer meer bankfilialen per inwoner in Elsene dan in Molenbeek.

“Het is een economische wetmatigheid”, zegt Karel Van Eetvelt, de topman van de koepelfederatie Febelfin. “Bankkantoren kan je een beetje vergelijken met de retailsector. Ze zijn ook afhankelijk van het aantal klanten dat er over de vloer komt. Door de digitalisering en homebanking is het fysieke contact met de consument hevig verminderd. De tijd dat elke bank zijn kantoor had in elk dorp ligt al een tijdje achter ons. Het is ook niet rendabel om een kantoor in elk dorp te houden”, weet Van Eetvelt.

Minstens 8 procent. Dat is de rendabiliteit die het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vooropstelt om de kapitaalkosten van de gemiddelde bank te dekken, zo staat te lezen in het Global Financial Stability Report 2016. “Sommige Europese banken hebben veel ruimte om hun efficiëntie te verhogen, in het bijzonder door een rationalisering van hun bankkantoren”, signaleert het IMF.

Addertje onder het gras

Een consument die vermogend is en bankadvies wil, stapt naar zijn bank. Of de bank stapt zelf naar de klant. De aanwezigheid van die kantoren in de ‘betere’ regio’s is daarop gestoeld, weet ook Jorg Snoeck, retailexpert van Retail Detail. Elke bank hanteert daarvoor zijn eigen policy, en die behoort tot de interne keuken. Een beetje zoals de concurrentiestrijd tussen de supermarkten. “De banken moeten zich ook afvragen wat de meerwaarde is van een kantoor. Welke functie heeft dat vandaag nog?”

Toch schuilt er een addertje onder het gras. Die toenemende digitalisering sluit een grote groep klanten uit, die niet mee kunnen of willen. En dat zijn vaak ook mensen met een mobiliteitsprobleem. “Dat is een terecht aandachtspunt”, zegt Van Eetvelt. “Ouderen en laaggeschoolden zijn minder digitaal en hebben dus meer nood aan fysiek contact voor basisbankieren. De rationalisering mag niet ten koste gaan van die doelgroepen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234