Woensdag 27/01/2021

Een beetje crimineel kan in de cel echt niet meer zonder gsm

In de gevangenis van Andenne verstoort een privé- bedrijf de gesprekken van gevangenen die met de gsm bellen, een nieuwe zet van justitieminister Laurette Onkelinx (PS) om ontsnappingen te voorkomen. Zal dat helpen? De cipier: 'Men vergeet dat deze mensen dagen tijd hebben om alternatieven te bedenken.'

Anne de Graaf

In het arresthuis van de Antwerpse Begijnenstraat kregen cipiers vorig jaar instructie goed om zich heen te kijken. De directie zat verveeld met het feit dat er 'ergens' al dagenlang een gsm rinkelde en niemand wist waar. Na een doorgedreven fouille dook het mobieltje op. Het zat verstopt in een bedpoot van een lege cel. De vorige bewoner, een Oost-Europese gevangene, had het voetstuk van zijn bed geschroefd en uitgeslepen met een mes uit de kantine.

"Vakmanschap", zegt een cipier die toezicht had in de vleugel waar het allemaal gebeurde. "We hadden al veel gezien en gehoord. Gsm's die binnen 'hobbelden' in een over de omheining geschopte voetbal, gsm's in de gordijnkasten, sim-kaarten in de bilspleet of weggestopt achter een postzegel, maar dit was nieuw: zelfs de directie is komen kijken naar de bedpoot. Het was iets voor een film. De verstopte gsm bezorgde in elk geval de politie een hoop informatie: het mobieltje was voorgeprogrammeerd met tientallen nummers en voorzien van onbeperkte beltijd. Al die contacten waren verbrand. Een onwaarschijnlijke misser van het milieu. Waarschijnlijk was het de bedoeling dat die gsm binnen zou blijven."

Het binnensmokkelen van een gsm in de Begijnenstraat kost ongeveer 4.000 euro, een prijs die veronderstelt dat een hele reeks mensen de telefoon zal gebruiken. De nieuwe eigenaar verneemt binnen het etmaal na binnenkomst waar hij zijn telefoon vindt en/of de code mag bemachtigen. Een verfijnd handeltje dat vaak gerund wordt door Albanezen. Pooier Victor Hoxha was bedreven, maar ook Carl De Schutter, mede veroordeeld wegens de moord op veearts Karel Van Noppen, wist er weg mee. "In 1999 ontdekte men twee gsm's in zijn cel. In maart 2000, na overplaatsing naar de gevangenis van Leuven vond men nog een gsm bij hem. Die was binnengesmokkeld in een schrijfmachine."

Intern onderzoek leerde dat verdachten de gsm in huur krijgen voor de tijd van hun verblijf in het arresthuis. Met de opbrengst van het huurgeld, tussen de 30 en 50 euro per maand, worden nieuwe drugsvoorraden en/of gsm-toestellen besteld. Sim-kaarten worden van buitenuit geladen en betaald, na doorgave van afgesproken codewoorden. De dingen zelf komen binnen tijdens het bezoekuur. "Ik weet niet hoe ze het doen, maar veel wordt anaal opgestoken, zien we bij fouilles", zegt een cipier. "Ook de tongkus blijkt een klassieker om sim-kaarten door te spelen, overigens een systeem dat ook vaak gebruikt wordt om cocaïnebolletjes te smokkelen."

"Gsm's zijn, net als drugs, gewild in de Begijnenstraat, vooral omdat net dankzij die mobieltjes de drugs worden besteld en de manier van overdracht wordt besproken. In het begin had het bezoek de gewoonte de mobieltjes weg te steken in de schoenen. Ze wisten dat ze die moesten uitdoen als de detector positief seinde. Wie een gsm op zak had, smeet die bliksemsnel in zijn schoen en pikte die na de controle met de metaaldetector weer op. Intussen was de gsm binnen. Pas later hebben we begrepen waarom zoveel bezoek in de Begijnenstraat laarzen droegen. Daar krijg je natuurlijk veel meer in."

Toen de directie in de Begijnenstraat vorig jaar een transportband met een X-scanner installeerde, was het echter afgelopen met de truc met de schoen. "Plots moest ook het schoeisel op de band worden gedeponeerd, niemand durfde nog iets weg te moffelen. Maar even snel had men een alternatieven bedacht: het milieu smokkelde kleine, staalarme, niet-detectabele gsm's via de sas, kleine Nokia-modelletjes. Bijna wekelijks vinden we ze: ofwel van een gevangene die vergat zijn ding af te zetten bij vertrek, ofwel een telefoon die verlinkt werd door een arrestant om een gunst af te troggelen van zijn verhoorders."

Justitie was al een tijd van de gsm-plaag op de hoogte maar greep pas echt in na de golf van ontsnappingen van zware gangsters afgelopen zomer. Kort na de vlucht uit Nijvel van Nordin Ben Allal, begin augustus, namen immers drie zware jongens op exact dezelfde manier de benen. Met een touwladder hesen ze zich tijdens de 'luchting' over de gevangenismuur en bezigden ze een wegrijdende auto als hefboom. Vorige week was het alweer prijs met overvaller Christos Lagakis (37). Ook die gooide een touwladder over de muur en nam de wijk met een chauffeur die in Nijvel op hem wachtte. Net als bij een eerdere ontnapping was duidelijk dat hij per gsm de zaak had voorbereid. Ooit slaagde hij erin stukjes zaag, een gsm en een touw binnen te smokkelen.

Inspelend op de nieuwe plaag, maakte justitieminister Laurette Onkelinx woensdag dan ook bekend dat ze in alle gevangenissen de gsm's wil blokkeren. Na het experiment in de gevangenis van Andenne bleek dat een krachtbron alle in- en uitgaande signalen kan verstoren, zodat gedetineerden niet meer naar buiten kunnen bellen, tenzij via de vaste lijn.

Het proefproject (officieel: Mobiele telefoon signaal blokkering, of Motsib) werkt tot op de meter precies en legt gsm-verkeer lam door gebruik van een intensieve krachtbron, zegt Koen Boeckx, directeur van Innovative System Developers Group, het Broechemse bedrijf achter het systeem. "In Andenne staat die op het dak." Boeckx, in een vorig leven advocaat, is zich bewust van de gsm-plaag. Hij is pas terug van een onderhoud met de Spaanse staatsveiligheid over de gevangenis van Madrid. Zopas installeerde hij een scramble-installatie in de gevangenis van Mexico. Onlangs liet zich daar 's lands meest gezochte gangster in het wandeluurtje oppikken door een helikopter. Terwijl hij aan de ladder bengelde, zag de directie hem olijk naar de achterblijvers zwaaien en met een gsm bellen.

Koen Boeckx: "Het systeem legt een stolp over de gevangenis. Een denkbeeldige kooi van Faraday als het ware, net als in een lift. De krachtbron zendt dezelfde signalen uit als die van het gsm, tussen 900 en 1800 megahertz. De afgelegen gevangenis van Andenne was goed oefenterrein, maar in oude gevangenissen zoals de Begijnenstraat ligt de zaak moeilijker. Een oude instelling laat meer signalen door, je moet rekening houden met de buren. Elke gevangenis vergt maatwerk. In Andenne konden we de signalen blokkeren tot aan de buitenmuur. Gevangenen die uitkeken op een zendmast en hun gsm door hun venster buiten hielden, hadden wel ontvangst."

De vraag rijst echter hoe lang het zal duren eer het milieu ook dit systeem weer omzeilt. Op gespecialiseerde internetsites circuleren nu al methodes om via een 'relaissysteem' met walkietalkies de virtuele stolp boven de gevangenis te doorbreken. De alternatieve walkietalkies draaien op een andere frequentie en staan via een doorgeefluik in contact met het hele gsm-netwerk.

"Verloren moeite", zegt Koen Boeckx. "Wij scannen vooraf alle uitgezonden signalen uit binnen de gevangenis, en stellen onze stoorfrequenties daar op in. Als de gsm vervangen wordt door de walkietalkie, tunen we gewoon in op de nieuwe frequentie."

De cipier: "Dat duurt precies een maand. Elk systeem heeft zijn zwak punt. Ze zullen er wel iets op bedenken en/of zich zoals vanouds behelpen met morsetekens naar buiten toe, dat gebeurt nog dagelijks bij celbewoners die zich de luxe van een gsm niet kunnen permitteren. De beveiligingsindustrie mag niet vergeten dat gedetineerden hele dagen tijd hebben om alternatieven te bedenken. Onlangs is in de gevangenis van Ankara een duif met een lading heroïne om zijn nek een cel binnen gevlogen. Ik bedoel maar."

'We hadden al veel gezien en gehoord. Gsm's die binnen 'hobbelden' in een over de omheining geschopte voetbal, gsm's in de gordijnkasten, sim-kaarten in de bilspleet of weggestopt achter een postzegel'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234